శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

చిత్తేన హృదయం చైత్యః క్షేత్రజ్ఞః ప్రావిశద్యదా । విరాట్తదైవ పురుషః సలిలాద్ ఉదతిష్ఠత

చిత్తంతో హృదయంలోకి క్షేత్రజ్ఞుడు, అంతర్యామి ప్రవేశించినప్పుడు, అప్పుడే విరాట్ పురుషుడు ఆ నీటిలో నుంచి లేచాడు.

యథా ప్రసుప్తం పురుషం ప్రాణేన్ద్రియమనోధియః । ప్రభవన్తి వినా యేన నోత్థాపయితుమోజసా

యెదురు శ్వాస, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి — ఇవన్నీ నిద్రలో ఉన్న మనిషిలో ఉన్నా, ఆయన్ను ప్రాణశక్తి లేకుండా లేపలేకపోవడంలా,

తమస్మిన్ ప్రత్యగాత్మానం ధియా యోగప్రవృత్తయా । భక్త్యా విరక్త్యా జ్ఞానేన వివిచ్యాత్మని చిన్తయేత్

అలాగే, యోగంలో నిమగ్నమైన మనస్సుతో, భక్తి, విరక్తి, జ్ఞానం ద్వారా, తనలోని అంతరాత్మను విచారించి, ఆత్మలో ధ్యానం చేయాలి.

విగతమదస్య ఇంద్రస్య శ్రీకృష్ణసన్నిధౌ క్షమాప్రార్థనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) గోవర్ధనే ధృతే శైలే ఆసారాద్ రక్షితే వ్రజే । గోలోకాదావ్రజజ్ కృష్ణం సురభిః శక్ర ఏవ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి, వ్రజవాసులను వర్షం నుంచి రక్షించినప్పుడు, గోలోకంలో సురభి మరియు ఇంద్రుడు కృష్ణుని వద్దకు వచ్చారు.

వివిక్త ఉపసఙ్‌గమ్య వ్రీడీతః కృతహేలనః । పస్పర్శ పాదయోరేనం కిరీటేనార్కవర్చసా

ఇంద్రుడు తన తప్పు తెలుసుకుని, సిగ్గుతో, ఒంటరిగా దగ్గరికి వచ్చి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే తన కిరీటంతో కృష్ణుని పాదాలను తాకాడు.

దృష్టశ్రుతానుభావోఽస్య కృష్ణస్యామితతేజసః । నష్టత్రిలోకేశమద ఇదమాహ కృతాఞ్జలిః

కృష్ణుని అపారమైన శక్తిని చూచి, వినీ, మూడు లోకాల పాలకుల అహంకారం పోయిన తరువాత, అతడు చేతులు జోడించి ఇలా మాట్లాడాడు.

ఇన్ద్ర ఉవాచ - ( మిశ్ర ) విశుద్ధసత్త్వం తవ ధామ శాన్తం తపోమయం ధ్వస్తరజస్తమస్కమ్ । మాయామయోఽయం గుణసమ్ప్రవాహో న విద్యతే తే గ్రహణానుబన్ధః

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — నీ స్థానము శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో, శాంతంగా, తపస్సుతో నిండినది, రజో, తమోగుణాలు లేని పవిత్రమైనది. మాయ వల్ల కలిగే గుణాల ప్రవాహం నిన్ను బంధించదు; నీకు వాటితో ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు.

కుతో ను తద్ధేతవ ఈశ తత్కృతా లోభాదయో యేఽబుధలిన్గభావాః । తథాపి దణ్డం భగవాన్బిభర్తి ధర్మస్య గుప్త్యై ఖలనిగ్రహాయ

ప్రభూ! అజ్ఞానం వల్ల కలిగే లోభం మొదలైన కారణాలు నీకు ఎలా కలుగుతాయి? అయినా, భగవంతుడు ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, దుష్టులను శాసించటానికి శిక్షను వహిస్తాడు.

పితా గురుస్త్వం జగతామధీశో దురత్యయః కాల ఉపాత్తదణ్డః । హితాయ స్వేచ్ఛాతనుభిః సమీహసే మానం విధున్వన్ జగదీశమానినామ్

ప్రభూ! నీవే ఈ లోకాలకన్నా పైగా ఉన్న తండ్రివి, గురువివి, పాలకుడివి, దాటలేని కాలమవు, శిక్షను చేతిలో ఉంచినవాడవు. జగత్తులో తాను అధిపతులమని భావించే వారి అహంకారాన్ని తొలగిస్తూ, నీ స్వేచ్ఛతో ఎన్నో రూపాల్లో సద్గుణాల కోసం కార్యాలు చేస్తావు.

( ఇంద్రవంశా ) యే మద్విధాజ్ఞా జగదీశమానినః త్వాం వీక్ష్య కాలేఽభయమాశు తన్మదమ్ । హిత్వాఽఽర్యమార్గం ప్రభజన్త్యపస్మయా ఈహా ఖలానామపి తేఽనుశాసనమ్

నాకు లాంటి వారు, నీ ఆజ్ఞను లెక్కచేయకుండా, తాము జగదీశ్వరులమని భావించేవారు, సరైన సమయంలో నిన్ను చూచి తమ అహంకారాన్ని త్వరగా విడిచిపెట్టి, ఆర్యమార్గాన్ని వదిలి, గౌరవం లేకుండా ప్రవర్తిస్తారు. అయినా, నీ బోధ దుష్టులకైనా ఫలిస్తుంది.

( మిశ్ర ) స త్వం మమైశ్వర్యమదప్లుతస్య కృతాగసస్తేఽవిదుషః ప్రభావమ్ । క్షన్తుం ప్రభోఽథార్హసి మూఢచేతసో మైవం పునర్భూన్మతిరీశ మేఽసతీ

కాబట్టి ప్రభూ! నాకు తెలియక, నా ఐశ్వర్యం మీద అహంకారం వల్ల నేను చేసిన తప్పును క్షమించు. నా మనస్సు మాయలో పడింది. ప్రభూ! ఇకపై అలాంటి చెడు ఆలోచనలు నా మనసులో రాకుండా చూడుము.

తవావతారోఽయమధోక్షజేహ భువో భరాణాం ఉరుభారజన్మనామ్ । చమూపతీనామభవాయ దేవ భవాయ యుష్మత్ చరణానువర్తినామ్

అధోక్షజా! భూమిని భారంగా చేసిన శక్తివంతమైన రాజులను తొలగించటానికి, సైన్యాలను నాశనం చేయటానికి, నీ పాదాలను అనుసరించే వారికి మేలు కలిగించటానికి నీవు అవతరించావు.

( అనుష్టుప్ ) నమస్తుభ్యం భగవతే పురుషాయ మహాత్మనే । వాసుదేవాయ కృష్ణాయ సాత్వతాం పతయే నమః

భగవంతుడైన మహాపురుషుడా! వాసుదేవా! కృష్ణా! సాత్వతుల అధిపతివా! నీకు నమస్కారం.

స్వచ్ఛన్దోపాత్తదేహాయ విశుద్ధజ్ఞానమూర్తయే । సర్వస్మై సర్వబీజాయ సర్వభూతాత్మనే నమః

స్వేచ్ఛతో శరీరాన్ని ధరించేవాడవు, నీ రూపం శుద్ధమైన జ్ఞానమే, నీవే సర్వవ్యాపకుడు, సర్వజీవుల మూలకారణం, అందరి ఆత్మ. నీకు నమస్కారం.

మయేదం భగవన్ గోష్ఠ నాశాయాసారవాయుభిః । చేష్టితం విహతే యజ్ఞే మానినా తీవ్రమన్యునా

ప్రభూ! నేను గర్వంతో, తీవ్రమైన కోపంతో, యజ్ఞం భంగం అయిన తరువాత, ఈ గోపాల గ్రామాన్ని తుపానులతో నాశనం చేయాలని ప్రయత్నించాను.

త్వయేశానుగృహీతోఽస్మి ధ్వస్తస్తమ్భో వృథోద్యమః । ఈశ్వరం గురుమాత్మానం త్వామహం శరణం గతః

నీ కృప వల్ల నా అహంకారం పోయింది, వ్యర్థమైన ప్రయత్నం నశించింది. ప్రభూ! నీవే నా స్వామి, గురువు, ఆత్మ. నేను నీ శరణు పొందాను.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఏవం సఙ్‌కీర్తితః కృష్ణో మఘోనా భగవానముమ్ । మేఘగమ్భీరయా వాచా ప్రహసన్ ఇదమబ్రవీత్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఇంద్రుడు కృష్ణుణ్ని మేఘగంభీరమైన స్వరంతో స్తుతించాడు. ఆ భగవంతుడు చిరునవ్వుతో ఇలా పలికాడు.

శ్రీభగవానువాచ - మయా తేఽకారి మఘవన్ మఖభఙ్‌గోఽనుగృహ్ణతా । మదనుస్మృతయే నిత్యం మత్తస్యేన్ద్రశ్రియా భృశమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — మఘవన్! నీపై అనుగ్రహంగా, నీవు ఎప్పుడూ నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకోవాలని, ఇంద్రుని ఐశ్వర్యంలో మత్తు కలగకూడదని నీ యజ్ఞాన్ని నేను నిలిపేశాను.

మామైశ్వర్యశ్రీమదాన్ధో దణ్డపాణిం న పశ్యతి । తం భ్రంశయామి సమ్పద్‍భ్యో యస్య చేచ్ఛామ్యనుగ్రహమ్

ఐశ్వర్యం, శ్రీమంతత్వం వల్ల మత్తులో ఉన్నవాడు శిక్షను ధరించినవాడిని చూడడు. ఎవరికైనా నేను దయ చూపాలనుకున్నప్పుడు, వారి ఐశ్వర్యాన్ని తీసివేస్తాను.

గమ్యతాం శక్ర భద్రం వః క్రియతాం మేఽనుశాసనమ్ । స్థీయతాం స్వాధికారేషు యుక్తైర్వః స్తమ్భవర్జితైః

శక్రా! ఇప్పుడు వెళ్ళు. మీకు మంగళం కలుగుగాక. నా ఆజ్ఞను పాటించు. అహంకారం లేకుండా, యోగ్యతతో, నీ కర్తవ్యాలలో ఉండు.

అథాహ సురభిః కృష్ణం అభివన్ద్య మనస్వినీ । స్వసన్తానైరుపామన్త్ర్య గోపరూపిణమీశ్వరమ్

ఆ తరువాత, మనసుతో ఆలోచిస్తూ, సురభి తన పిల్లలతో కలిసి, గోపాలుడైన కృష్ణుణ్ని సమీపించి, నమస్కరించింది.

సురభిరువాచ - కృష్ణ కృష్ణ మహాయోగిన్ విశ్వాత్మన్ విశ్వసమ్భవ । భవతా లోకనాథేన సనాథా వయమచ్యుత

సురభి ఇలా అన్నది — కృష్ణా! కృష్ణా! మహాయోగీ! విశ్వానికి ఆత్మవు, విశ్వానికి ఆదికారణవు. లోకాల అధిపతివైన నీవు ఉన్నందువల్ల మేము రక్షింపబడుతున్నాము, అచ్యుతా!

త్వం నః పరమకం దైవం త్వం న ఇన్ద్రో జగత్పతే । భవాయ భవ గోవిప్ర దేవానాం యే చ సాధవః

ప్రభూ! నీవే మాకు పరమదైవం, ఇంద్రుడు కాదు. గోవులు, బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, సద్గుణులు — వీరి మేలుకోసమే నీవు ఉన్నావు.

ఇన్ద్రం నస్త్వాభిషేక్ష్యామో బ్రహ్మణా చోదితా వయమ్ । అవతీర్ణోఽసి విశ్వాత్మమ్ భూమేర్భారాపనుత్తయే

బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో మేము నిన్ను, ఓ ఇంద్రా, అభిషేకం చేస్తాము. ఓ విశ్వాత్మా, భూమిపై భారాన్ని తొలగించేందుకు నీవు అవతరించావు.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఏవం కృష్ణముపామన్త్ర్య సురభిః పయసాత్మనః । జలైరాకాశగఙ్‌గాయా ఐరావతకరోద్‌ధృతైః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఆ విధంగా కృష్ణుణ్ని ఆహ్వానించి, సురభి తన పాలతో స్నానం చేయించింది. అలాగే, ఐరావతం తీసుకొచ్చిన ఆకాశగంగ జలాలతో కూడి స్నానం చేసింది.

ఇన్ద్రః సురర్షిభిః సాకం చోదితో దేవమాతృభిః । అభ్యసిఞ్చత దాశార్హం గోవిన్ద ఇతి చాభ్యధాత్

ఇంద్రుడు, దేవతా ఋషులతో కూడి, దేవతామాతల ప్రేరణతో, దాశార్హ వంశజుడైన గోవిందుడికి అభిషేకం చేసి, 'గోవిందా' అని పిలిచాడు.

( మిశ్ర ) తత్రాగతాస్తుమ్బురునారదాదయో గన్ధర్వవిద్యాధరసిద్ధచారణాః । జగుర్యశో లోకమలాపహం హరేః సురాఙ్‌గనాః సంననృతుర్ముదాన్వితాః

ఆ సమయంలో తుంబురు, నారదుడు మరియు ఇతర గంధర్వులు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, చారణులు అక్కడికి వచ్చారు. వారు హరిదేవుని కీర్తిని, లోకాల మలినతను తొలగించేదిగా, పాడారు. దేవకన్యలు ఆనందంతో నాట్యం చేశారు.

తం తుష్టువుర్దేవనికాయకేతవో వ్యవాకిరన్ చాద్‍భుతపుష్పవృష్టిభిః । లోకాః పరాం నిర్వృతిమాప్నువంస్త్రయో గావస్తదా గామనయన్ పయోద్రుతామ్

దేవతా నాయకులు ఆయనను స్తుతించారు. అద్భుతమైన పుష్పవృష్టిని కురిపించారు. మూడు లోకాలు పరమానందాన్ని పొందాయి. ఆ సమయంలో ఆవులు పాల ప్రవాహాలను ఇచ్చాయి.

( అనుష్టుప్ ) నానారసౌఘాః సరితో వృక్షా ఆసన్ మధుస్రవాః । అకృష్టపచ్యౌషధయో గిరయోఽబిభ్రదున్మణీన్

వివిధ నదులు, వృక్షాలు తేనెను ప్రవహించాయి. పంటలు, ఔషధాలు సాగు లేకుండానే పెరిగాయి. పర్వతాలు విలువైన రత్నాలను ధరించాయి.