శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

క్షుత్పిపాసే తతః స్యాతాం సముద్రస్త్వేతయోరభూత్ । అథాస్య హృదయం భిన్నం హృదయాన్మన ఉత్థితమ్

ఆ తరువాత ఆకలి, దాహం పుట్టాయి; వాటికి సముద్రం ఆధారంగా మారింది. తరువాత ఆయన హృదయం తెరచుకుని, హృదయం నుండి మనస్సు వెలువడింది.

మనసశ్చన్ద్రమా జాతో బుద్ధిర్బుద్ధేర్గిరాం పతిః । అహఙ్కారస్తతో రుద్రః చిత్తం చైత్యస్తతోఽభవత్

మనస్సు నుండి చంద్రుడు పుట్టాడు; బుద్ధి నుండి వాక్పతి పుట్టాడు. అహంకారం నుండి రుద్రుడు పుట్టాడు; చిత్తం నుండి అంతర్యామి పుట్టాడు.

ఏతే హి అభ్యుత్థితా దేవా నైవాస్యోత్థాపనేఽశకన్ । పునరావివిశుః ఖాని తముత్థాపయితుం క్రమాత్

ఈ దేవతలు పుట్టినా, ఆయనను లేపలేకపోయారు. వారు ఒక్కొక్కరుగా తమ తమ స్థానాల్లోకి తిరిగి వెళ్లి, ఆయనను లేపడానికి ప్రయత్నించారు.

వహ్నిర్వాచా ముఖం భేజే నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । ఘ్రాణేన నాసికే వాయుః నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

ముఖంలో వాకుగా అగ్ని ప్రవేశించినా, ఆ విరాట్ పురుషుడు లేచిపోలేదు. ముక్కులో వాసనగా వాయువు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

అక్షిణీ చక్షుషాదిత్యో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । శ్రోత్రేణ కర్ణౌ చ దిశో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

కళ్లలో చూపుగా సూర్యుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. చెవుల్లో వినికిడి రూపంలో దిక్కులు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

త్వచం రోమభిరోషధ్యో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । రేతసా శిశ్నమాపస్తు నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

చర్మంలో రోమాలతో కూడిన ఔషధాలు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. వీర్యంతో కూడిన నీళ్లు శిశ్నంలో ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

గుదం మృత్యురపానేన నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । హస్తావిన్ద్రో బలేనైవ నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

గుదంలో అపాన వాయువుతో మరణం ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. చేతుల్లో బలంతో ఇంద్రుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

విష్ణుర్గత్యైవ చరణౌ నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । నాడీర్నద్యో లోహితేన నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

కాళ్లలో నడకతో విష్ణువు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. నాడుల్లో రక్తంతో నదులు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

క్షుత్తృడ్భ్యాం ఉదరం సిన్ధుః నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । హృదయం మనసా చన్ద్రో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

పొట్టలో ఆకలి, దాహంతో సముద్రం ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. హృదయంలో మనస్సుతో చంద్రుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

బుద్ధ్యా బ్రహ్మాపి హృదయం నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । రుద్రోఽభిమత్యా హృదయం నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

బుద్ధితో బ్రహ్మ హృదయంలోకి ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. అహంకారంతో రుద్రుడు హృదయంలోకి ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

చిత్తేన హృదయం చైత్యః క్షేత్రజ్ఞః ప్రావిశద్యదా । విరాట్తదైవ పురుషః సలిలాద్ ఉదతిష్ఠత

చిత్తంతో హృదయంలోకి క్షేత్రజ్ఞుడు, అంతర్యామి ప్రవేశించినప్పుడు, అప్పుడే విరాట్ పురుషుడు ఆ నీటిలో నుంచి లేచాడు.

యథా ప్రసుప్తం పురుషం ప్రాణేన్ద్రియమనోధియః । ప్రభవన్తి వినా యేన నోత్థాపయితుమోజసా

యెదురు శ్వాస, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి — ఇవన్నీ నిద్రలో ఉన్న మనిషిలో ఉన్నా, ఆయన్ను ప్రాణశక్తి లేకుండా లేపలేకపోవడంలా,

తమస్మిన్ ప్రత్యగాత్మానం ధియా యోగప్రవృత్తయా । భక్త్యా విరక్త్యా జ్ఞానేన వివిచ్యాత్మని చిన్తయేత్

అలాగే, యోగంలో నిమగ్నమైన మనస్సుతో, భక్తి, విరక్తి, జ్ఞానం ద్వారా, తనలోని అంతరాత్మను విచారించి, ఆత్మలో ధ్యానం చేయాలి.

విగతమదస్య ఇంద్రస్య శ్రీకృష్ణసన్నిధౌ క్షమాప్రార్థనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) గోవర్ధనే ధృతే శైలే ఆసారాద్ రక్షితే వ్రజే । గోలోకాదావ్రజజ్ కృష్ణం సురభిః శక్ర ఏవ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి, వ్రజవాసులను వర్షం నుంచి రక్షించినప్పుడు, గోలోకంలో సురభి మరియు ఇంద్రుడు కృష్ణుని వద్దకు వచ్చారు.

వివిక్త ఉపసఙ్‌గమ్య వ్రీడీతః కృతహేలనః । పస్పర్శ పాదయోరేనం కిరీటేనార్కవర్చసా

ఇంద్రుడు తన తప్పు తెలుసుకుని, సిగ్గుతో, ఒంటరిగా దగ్గరికి వచ్చి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే తన కిరీటంతో కృష్ణుని పాదాలను తాకాడు.

దృష్టశ్రుతానుభావోఽస్య కృష్ణస్యామితతేజసః । నష్టత్రిలోకేశమద ఇదమాహ కృతాఞ్జలిః

కృష్ణుని అపారమైన శక్తిని చూచి, వినీ, మూడు లోకాల పాలకుల అహంకారం పోయిన తరువాత, అతడు చేతులు జోడించి ఇలా మాట్లాడాడు.

ఇన్ద్ర ఉవాచ - ( మిశ్ర ) విశుద్ధసత్త్వం తవ ధామ శాన్తం తపోమయం ధ్వస్తరజస్తమస్కమ్ । మాయామయోఽయం గుణసమ్ప్రవాహో న విద్యతే తే గ్రహణానుబన్ధః

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — నీ స్థానము శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో, శాంతంగా, తపస్సుతో నిండినది, రజో, తమోగుణాలు లేని పవిత్రమైనది. మాయ వల్ల కలిగే గుణాల ప్రవాహం నిన్ను బంధించదు; నీకు వాటితో ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు.

కుతో ను తద్ధేతవ ఈశ తత్కృతా లోభాదయో యేఽబుధలిన్గభావాః । తథాపి దణ్డం భగవాన్బిభర్తి ధర్మస్య గుప్త్యై ఖలనిగ్రహాయ

ప్రభూ! అజ్ఞానం వల్ల కలిగే లోభం మొదలైన కారణాలు నీకు ఎలా కలుగుతాయి? అయినా, భగవంతుడు ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, దుష్టులను శాసించటానికి శిక్షను వహిస్తాడు.

పితా గురుస్త్వం జగతామధీశో దురత్యయః కాల ఉపాత్తదణ్డః । హితాయ స్వేచ్ఛాతనుభిః సమీహసే మానం విధున్వన్ జగదీశమానినామ్

ప్రభూ! నీవే ఈ లోకాలకన్నా పైగా ఉన్న తండ్రివి, గురువివి, పాలకుడివి, దాటలేని కాలమవు, శిక్షను చేతిలో ఉంచినవాడవు. జగత్తులో తాను అధిపతులమని భావించే వారి అహంకారాన్ని తొలగిస్తూ, నీ స్వేచ్ఛతో ఎన్నో రూపాల్లో సద్గుణాల కోసం కార్యాలు చేస్తావు.

( ఇంద్రవంశా ) యే మద్విధాజ్ఞా జగదీశమానినః త్వాం వీక్ష్య కాలేఽభయమాశు తన్మదమ్ । హిత్వాఽఽర్యమార్గం ప్రభజన్త్యపస్మయా ఈహా ఖలానామపి తేఽనుశాసనమ్

నాకు లాంటి వారు, నీ ఆజ్ఞను లెక్కచేయకుండా, తాము జగదీశ్వరులమని భావించేవారు, సరైన సమయంలో నిన్ను చూచి తమ అహంకారాన్ని త్వరగా విడిచిపెట్టి, ఆర్యమార్గాన్ని వదిలి, గౌరవం లేకుండా ప్రవర్తిస్తారు. అయినా, నీ బోధ దుష్టులకైనా ఫలిస్తుంది.

( మిశ్ర ) స త్వం మమైశ్వర్యమదప్లుతస్య కృతాగసస్తేఽవిదుషః ప్రభావమ్ । క్షన్తుం ప్రభోఽథార్హసి మూఢచేతసో మైవం పునర్భూన్మతిరీశ మేఽసతీ

కాబట్టి ప్రభూ! నాకు తెలియక, నా ఐశ్వర్యం మీద అహంకారం వల్ల నేను చేసిన తప్పును క్షమించు. నా మనస్సు మాయలో పడింది. ప్రభూ! ఇకపై అలాంటి చెడు ఆలోచనలు నా మనసులో రాకుండా చూడుము.

తవావతారోఽయమధోక్షజేహ భువో భరాణాం ఉరుభారజన్మనామ్ । చమూపతీనామభవాయ దేవ భవాయ యుష్మత్ చరణానువర్తినామ్

అధోక్షజా! భూమిని భారంగా చేసిన శక్తివంతమైన రాజులను తొలగించటానికి, సైన్యాలను నాశనం చేయటానికి, నీ పాదాలను అనుసరించే వారికి మేలు కలిగించటానికి నీవు అవతరించావు.

( అనుష్టుప్ ) నమస్తుభ్యం భగవతే పురుషాయ మహాత్మనే । వాసుదేవాయ కృష్ణాయ సాత్వతాం పతయే నమః

భగవంతుడైన మహాపురుషుడా! వాసుదేవా! కృష్ణా! సాత్వతుల అధిపతివా! నీకు నమస్కారం.

స్వచ్ఛన్దోపాత్తదేహాయ విశుద్ధజ్ఞానమూర్తయే । సర్వస్మై సర్వబీజాయ సర్వభూతాత్మనే నమః

స్వేచ్ఛతో శరీరాన్ని ధరించేవాడవు, నీ రూపం శుద్ధమైన జ్ఞానమే, నీవే సర్వవ్యాపకుడు, సర్వజీవుల మూలకారణం, అందరి ఆత్మ. నీకు నమస్కారం.

మయేదం భగవన్ గోష్ఠ నాశాయాసారవాయుభిః । చేష్టితం విహతే యజ్ఞే మానినా తీవ్రమన్యునా

ప్రభూ! నేను గర్వంతో, తీవ్రమైన కోపంతో, యజ్ఞం భంగం అయిన తరువాత, ఈ గోపాల గ్రామాన్ని తుపానులతో నాశనం చేయాలని ప్రయత్నించాను.

త్వయేశానుగృహీతోఽస్మి ధ్వస్తస్తమ్భో వృథోద్యమః । ఈశ్వరం గురుమాత్మానం త్వామహం శరణం గతః

నీ కృప వల్ల నా అహంకారం పోయింది, వ్యర్థమైన ప్రయత్నం నశించింది. ప్రభూ! నీవే నా స్వామి, గురువు, ఆత్మ. నేను నీ శరణు పొందాను.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఏవం సఙ్‌కీర్తితః కృష్ణో మఘోనా భగవానముమ్ । మేఘగమ్భీరయా వాచా ప్రహసన్ ఇదమబ్రవీత్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — ఇంద్రుడు కృష్ణుణ్ని మేఘగంభీరమైన స్వరంతో స్తుతించాడు. ఆ భగవంతుడు చిరునవ్వుతో ఇలా పలికాడు.

శ్రీభగవానువాచ - మయా తేఽకారి మఘవన్ మఖభఙ్‌గోఽనుగృహ్ణతా । మదనుస్మృతయే నిత్యం మత్తస్యేన్ద్రశ్రియా భృశమ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — మఘవన్! నీపై అనుగ్రహంగా, నీవు ఎప్పుడూ నన్ను జ్ఞాపకం చేసుకోవాలని, ఇంద్రుని ఐశ్వర్యంలో మత్తు కలగకూడదని నీ యజ్ఞాన్ని నేను నిలిపేశాను.

మామైశ్వర్యశ్రీమదాన్ధో దణ్డపాణిం న పశ్యతి । తం భ్రంశయామి సమ్పద్‍భ్యో యస్య చేచ్ఛామ్యనుగ్రహమ్

ఐశ్వర్యం, శ్రీమంతత్వం వల్ల మత్తులో ఉన్నవాడు శిక్షను ధరించినవాడిని చూడడు. ఎవరికైనా నేను దయ చూపాలనుకున్నప్పుడు, వారి ఐశ్వర్యాన్ని తీసివేస్తాను.