శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఏతాన్యసంహత్య యదా మహదాదీని సప్త వై । కాలకర్మగుణోపేతో జగదాదిరుపావిశత్

ఈ ఏడూ — మహత్తు మొదలుకొని — కలిసిపోతే, కాలం, కర్మ, గుణాలతో కూడి, జగత్తు మొదటి రూపంలో ప్రవేశించాయి.

తతస్తేనానువిద్ధేభ్యో యుక్తేభ్యోఽణ్డం అచేతనమ్ । ఉత్థితం పురుషో యస్మాత్ ఉదతిష్ఠదసౌ విరాట్

అవి ఇలా కలిసినప్పుడు, చైతన్యం లేని అండం పుట్టింది. దానినుండి పురుషుడు ఉద్భవించి, విరాట్ రూపంగా వెలిసాడు.

ఏతదణ్డం విశేషాఖ్యం క్రమవృద్ధైర్దశోత్తరైః । తోయాదిభిః పరివృతం ప్రధానేనావృతైర్బహిః । యత్ర లోకవితానోఽయం రూపం భగవతో హరేః

ఈ విశిష్టమైన అండం, వరుసగా పది పొరలతో — నీరు మొదలుకొని — చుట్టబడి, బయట ప్రాధాన్యంతో కప్పబడి ఉంది. ఇందులోనే లోకాల విస్తారం, హరిదేవుని రూపంగా ఉంది.

హిరణ్మయాద్ అణ్డకోశాద్ ఉత్థాయ సలిలేశయాత్ । తమావిశ్య మహాదేవో బహుధా నిర్బిభేద ఖమ్

బంగారు అండపు పొర నుండి వెలిగి, నీటిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, ఆ మహాదేవుడు అందులో ప్రవేశించి, ఖగోళాన్ని అనేక విధాలుగా చీల్చాడు.

నిరభిద్యతాస్య ప్రథమం ముఖం వాణీ తతోఽభవత్ । వాణ్యా వహ్నిరథో నాసే ప్రాణోఽతో ఘ్రాణ ఏతయోః

మొదట అతని నోరు తెరచింది. దానివల్ల వాక్కు పుట్టింది. వాక్కుతో అగ్ని, తర్వాత ముక్కు, దానివల్ల ప్రాణం, వాటి ద్వారా వాసన పుట్టింది.

ఘ్రాణాత్ వాయురభిద్యేతాం అక్షిణీ చక్షురేతయోః । తస్మాత్సూర్యో న్యభిద్యేతాం కర్ణౌ శ్రోత్రం తతో దిశః

వాసన ద్వారా గాలి, తర్వాత కళ్ళు, వాటి ద్వారా చూపు, దానివల్ల సూర్యుడు, తర్వాత చెవులు, వాటి ద్వారా శ్రవణం, దానివల్ల దిక్కులు పుట్టాయి.

నిర్బిభేద విరాజస్త్వగ్ రోమశ్మశ్ర్వాదయస్తతః । తత ఓషధయశ్చాసన్ శిశ్నం నిర్బిభిదే తతః

విరాట్ చర్మాన్ని చీల్చగా, వెంట్రుకలు, రోమాలు మొదలైనవి పుట్టాయి. ఆ తరువాత ఔషధాలు, చివరికి శిశ్నం ఏర్పడింది.

రేతస్తస్మాదాప ఆసన్ నిరభిద్యత వై గుదమ్ । గుదాదపానోఽపానాచ్చ మృత్యుర్లోకభయఙ్కరః

వీర్యం నుండి నీరు పుట్టింది; అప్పుడు గుదం ఏర్పడి తెరచుకుంది. ఆ గుదం నుండి అపాన వాయువు, అపాన వాయువు నుండి మరణం, లోకానికి భయంకరమైనది, పుట్టింది.

హస్తౌ చ నిరభిద్యేతాం బలం తాభ్యాం తతః స్వరాట్ । పాదౌ చ నిరభిద్యేతాం గతిస్తాభ్యాం తతో హరిః

చేతులు ఏర్పడి తెరచుకున్నాయి; వాటివల్ల బలము కలిగింది, ఆ బలము నుండి ఇంద్రుడు పుట్టాడు. కాళ్లు ఏర్పడి తెరచుకున్నాయి; వాటివల్ల నడక కలిగింది, ఆ నడక నుండి విష్ణువు పుట్టాడు.

నాడ్యోఽస్య నిరభిద్యన్త తాభ్యో లోహితమాభృతమ్ । నద్యస్తతః సమభవన్ ఉదరం నిరభిద్యత

ఆయన నాడులు తెరచుకున్నాయి; వాటివల్ల రక్తం నిండింది. ఆ తరువాత నదులు పుట్టాయి, అప్పుడు పొట్ట తెరచుకుంది.

క్షుత్పిపాసే తతః స్యాతాం సముద్రస్త్వేతయోరభూత్ । అథాస్య హృదయం భిన్నం హృదయాన్మన ఉత్థితమ్

ఆ తరువాత ఆకలి, దాహం పుట్టాయి; వాటికి సముద్రం ఆధారంగా మారింది. తరువాత ఆయన హృదయం తెరచుకుని, హృదయం నుండి మనస్సు వెలువడింది.

మనసశ్చన్ద్రమా జాతో బుద్ధిర్బుద్ధేర్గిరాం పతిః । అహఙ్కారస్తతో రుద్రః చిత్తం చైత్యస్తతోఽభవత్

మనస్సు నుండి చంద్రుడు పుట్టాడు; బుద్ధి నుండి వాక్పతి పుట్టాడు. అహంకారం నుండి రుద్రుడు పుట్టాడు; చిత్తం నుండి అంతర్యామి పుట్టాడు.

ఏతే హి అభ్యుత్థితా దేవా నైవాస్యోత్థాపనేఽశకన్ । పునరావివిశుః ఖాని తముత్థాపయితుం క్రమాత్

ఈ దేవతలు పుట్టినా, ఆయనను లేపలేకపోయారు. వారు ఒక్కొక్కరుగా తమ తమ స్థానాల్లోకి తిరిగి వెళ్లి, ఆయనను లేపడానికి ప్రయత్నించారు.

వహ్నిర్వాచా ముఖం భేజే నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । ఘ్రాణేన నాసికే వాయుః నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

ముఖంలో వాకుగా అగ్ని ప్రవేశించినా, ఆ విరాట్ పురుషుడు లేచిపోలేదు. ముక్కులో వాసనగా వాయువు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

అక్షిణీ చక్షుషాదిత్యో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । శ్రోత్రేణ కర్ణౌ చ దిశో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

కళ్లలో చూపుగా సూర్యుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. చెవుల్లో వినికిడి రూపంలో దిక్కులు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

త్వచం రోమభిరోషధ్యో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । రేతసా శిశ్నమాపస్తు నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

చర్మంలో రోమాలతో కూడిన ఔషధాలు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. వీర్యంతో కూడిన నీళ్లు శిశ్నంలో ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

గుదం మృత్యురపానేన నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । హస్తావిన్ద్రో బలేనైవ నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

గుదంలో అపాన వాయువుతో మరణం ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. చేతుల్లో బలంతో ఇంద్రుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

విష్ణుర్గత్యైవ చరణౌ నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । నాడీర్నద్యో లోహితేన నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

కాళ్లలో నడకతో విష్ణువు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. నాడుల్లో రక్తంతో నదులు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

క్షుత్తృడ్భ్యాం ఉదరం సిన్ధుః నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । హృదయం మనసా చన్ద్రో నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

పొట్టలో ఆకలి, దాహంతో సముద్రం ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. హృదయంలో మనస్సుతో చంద్రుడు ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

బుద్ధ్యా బ్రహ్మాపి హృదయం నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్ । రుద్రోఽభిమత్యా హృదయం నోదతిష్ఠత్ తదా విరాట్

బుద్ధితో బ్రహ్మ హృదయంలోకి ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు. అహంకారంతో రుద్రుడు హృదయంలోకి ప్రవేశించినా, విరాట్ లేచిపోలేదు.

చిత్తేన హృదయం చైత్యః క్షేత్రజ్ఞః ప్రావిశద్యదా । విరాట్తదైవ పురుషః సలిలాద్ ఉదతిష్ఠత

చిత్తంతో హృదయంలోకి క్షేత్రజ్ఞుడు, అంతర్యామి ప్రవేశించినప్పుడు, అప్పుడే విరాట్ పురుషుడు ఆ నీటిలో నుంచి లేచాడు.

యథా ప్రసుప్తం పురుషం ప్రాణేన్ద్రియమనోధియః । ప్రభవన్తి వినా యేన నోత్థాపయితుమోజసా

యెదురు శ్వాస, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి — ఇవన్నీ నిద్రలో ఉన్న మనిషిలో ఉన్నా, ఆయన్ను ప్రాణశక్తి లేకుండా లేపలేకపోవడంలా,

తమస్మిన్ ప్రత్యగాత్మానం ధియా యోగప్రవృత్తయా । భక్త్యా విరక్త్యా జ్ఞానేన వివిచ్యాత్మని చిన్తయేత్

అలాగే, యోగంలో నిమగ్నమైన మనస్సుతో, భక్తి, విరక్తి, జ్ఞానం ద్వారా, తనలోని అంతరాత్మను విచారించి, ఆత్మలో ధ్యానం చేయాలి.

విగతమదస్య ఇంద్రస్య శ్రీకృష్ణసన్నిధౌ క్షమాప్రార్థనమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) గోవర్ధనే ధృతే శైలే ఆసారాద్ రక్షితే వ్రజే । గోలోకాదావ్రజజ్ కృష్ణం సురభిః శక్ర ఏవ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి, వ్రజవాసులను వర్షం నుంచి రక్షించినప్పుడు, గోలోకంలో సురభి మరియు ఇంద్రుడు కృష్ణుని వద్దకు వచ్చారు.

వివిక్త ఉపసఙ్‌గమ్య వ్రీడీతః కృతహేలనః । పస్పర్శ పాదయోరేనం కిరీటేనార్కవర్చసా

ఇంద్రుడు తన తప్పు తెలుసుకుని, సిగ్గుతో, ఒంటరిగా దగ్గరికి వచ్చి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే తన కిరీటంతో కృష్ణుని పాదాలను తాకాడు.

దృష్టశ్రుతానుభావోఽస్య కృష్ణస్యామితతేజసః । నష్టత్రిలోకేశమద ఇదమాహ కృతాఞ్జలిః

కృష్ణుని అపారమైన శక్తిని చూచి, వినీ, మూడు లోకాల పాలకుల అహంకారం పోయిన తరువాత, అతడు చేతులు జోడించి ఇలా మాట్లాడాడు.

ఇన్ద్ర ఉవాచ - ( మిశ్ర ) విశుద్ధసత్త్వం తవ ధామ శాన్తం తపోమయం ధ్వస్తరజస్తమస్కమ్ । మాయామయోఽయం గుణసమ్ప్రవాహో న విద్యతే తే గ్రహణానుబన్ధః

ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు — నీ స్థానము శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో, శాంతంగా, తపస్సుతో నిండినది, రజో, తమోగుణాలు లేని పవిత్రమైనది. మాయ వల్ల కలిగే గుణాల ప్రవాహం నిన్ను బంధించదు; నీకు వాటితో ఎలాంటి సంబంధమూ లేదు.

కుతో ను తద్ధేతవ ఈశ తత్కృతా లోభాదయో యేఽబుధలిన్గభావాః । తథాపి దణ్డం భగవాన్బిభర్తి ధర్మస్య గుప్త్యై ఖలనిగ్రహాయ

ప్రభూ! అజ్ఞానం వల్ల కలిగే లోభం మొదలైన కారణాలు నీకు ఎలా కలుగుతాయి? అయినా, భగవంతుడు ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, దుష్టులను శాసించటానికి శిక్షను వహిస్తాడు.

పితా గురుస్త్వం జగతామధీశో దురత్యయః కాల ఉపాత్తదణ్డః । హితాయ స్వేచ్ఛాతనుభిః సమీహసే మానం విధున్వన్ జగదీశమానినామ్

ప్రభూ! నీవే ఈ లోకాలకన్నా పైగా ఉన్న తండ్రివి, గురువివి, పాలకుడివి, దాటలేని కాలమవు, శిక్షను చేతిలో ఉంచినవాడవు. జగత్తులో తాను అధిపతులమని భావించే వారి అహంకారాన్ని తొలగిస్తూ, నీ స్వేచ్ఛతో ఎన్నో రూపాల్లో సద్గుణాల కోసం కార్యాలు చేస్తావు.