శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సన్తోఽనపేక్షా మచ్చిత్తాః ప్రశాన్తాః సమదర్శినః । నిర్మమా నిరహఙ్కారా నిర్ద్వన్ద్వా నిష్పరిగ్రహాః

సద్గురులు ఎటువంటి ఆశలు లేకుండా, నా ధ్యానంలో లీనమై, ప్రశాంతంగా, సమదృష్టితో, స్వార్థం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, ద్వంద్వాలు తాకకుండా, లోభం లేకుండా ఉంటారు.

తేషు నిత్యం మహాభాగ మహాభాగేషు మత్కథాః । సమ్భవన్తి హితా నృణాం జుషతాం ప్రపునన్త్యఘమ్

ఓ మహాభాగ, అలాంటి మహాభాగ్యవంతుల మధ్య నా కథలు ఎప్పుడూ పుట్టుకొస్తాయి. వాటిని ప్రేమతో వినేవారిని అవి పాపాలనుండి శుద్ధి చేస్తాయి.

తా యే శ్రృణ్వన్తి గాయన్తి హ్యనుమోదన్తి చాదృతాః । మత్పరాః శ్రద్దధానాశ్చ భక్తిం విన్దన్తి తే మయి

వాటిని శ్రద్ధతో వినేవారు, పాడేవారు, ఆనందించి ఆమోదించేవారు, నన్ను లక్ష్యంగా పెట్టుకుని భక్తితో ఉండేవారు, నా మీద భక్తిని పొందుతారు.

భక్తిం లబ్ధవతః సాధోః కిమన్యద్ అవశిష్యతే । మయ్యనన్తగుణే బ్రహ్మణ్యానన్దానుభవాత్మని

భక్తిని పొందిన సద్గురువుకు ఇంకేమీ మిగలదు? ఎందుకంటే, అనంతమైన గుణాలున్న నాలో, బ్రహ్మానందాన్ని అనుభవిస్తూ ఉంటాడు కాబట్టి.

యథోపశ్రయమాణస్య భగవన్తం విభావసుమ్ । శీతం భయం తమోఽప్యేతి సాధూన్ సంసేవతస్తథా

ఎలా ఒకడు అగ్నిని ఆశ్రయిస్తే చలి, భయం, చీకటి పోతాయో, అలాగే సద్గురువులను సేవించేవారికి కూడా అవి తొలగిపోతాయి.

నిమజ్జ్యోన్మజ్జతాం ఘోరే భవాబ్ధౌ పరమాయనమ్ । సన్తో బ్రహ్మవిదః శాన్తా నౌర్దృఢేవాప్సు మజ్జతామ్

ఈ భయంకరమైన సంసార సముద్రంలో మునిగిపోతూ, పైకి వచ్చేవారికి, బ్రహ్మాన్ని తెలిసిన ప్రశాంతమైన సద్గురువులు, నీటిలో మునిగినవారికి బలమైన నౌకలా ఉంటారు.

అన్నం హి ప్రాణినాం ప్రాణ ఆర్తానాం శరణం త్వహమ్ । ధర్మో విత్తం నృణాం ప్రేత్య సన్తోఽర్వాగ్ బిభ్యతోఽరణమ్

ఆహారం ప్రాణులకు ప్రాణం; బాధపడేవారికి నేను ఆశ్రయం; మరణానంతరం ధర్మమే ధనం; భయపడే వారికి ఈ లోకంలో సద్గురువులే రక్షణ.

సన్తో దిశన్తి చక్షూంషి బహిరర్కః సముత్థితః । దేవతా బాన్ధవాః సన్తః సన్త ఆత్మాహమేవ చ

సద్గురువులు వెలుగును చూపిస్తారు, వెలుపల ఉదయించే సూర్యుడు లాగా. దేవతలు, బంధువులు, సద్గురువులు, నేనూ — వీరందరూ సద్గురువులే.

వైతసేనస్తతోఽప్యేవమ్ ఉర్వశ్యా లోకనిస్పృహః । ముక్తసఙ్గో మహీమేతమ్ ఆత్మారామశ్చచార హ

వైతసేనుడు, ఉర్వశిని పొందిన తరువాత కూడా, లోకాలకు ఆసక్తి లేకుండా, బంధాలు లేకుండా, తనలో తానే ఆనందిస్తూ, ఈ భూమిపై సంచరించాడు.

మృదుత్వం కఠినత్వం చ శైత్యముష్ణత్వమేవ చ । ఏతత్స్పర్శస్య స్పర్శత్వం తన్మాత్రత్వం నభస్వతః

మృదుత్వం, కఠినత్వం, చలనం, వేడి — ఇవన్నీ స్పర్శ లక్షణాలు. ఇవి వాయువు యొక్క సూక్ష్మ స్వభావాలు.

చాలనం వ్యూహనం ప్రాప్తిః నేతృత్వం ద్రవ్యశబ్దయోః । సర్వేన్ద్రియాణాం ఆత్మత్వం వాయోః కర్మాభిలక్షణమ్

కదలిక, సమీకరణ, పొందడం, వస్తువులకు, శబ్దాలకు నాయకత్వం, అన్ని ఇంద్రియాలకు ఆధారం — ఇవన్నీ వాయువు యొక్క ముఖ్య లక్షణాలు.

వాయోశ్చ స్పర్శతన్మాత్రాద్ రూపం దైవేరితాదభూత్ । సముత్థితం తతస్తేజః చక్షూ రూపోపలమ్భనమ్

వాయువు యొక్క స్పర్శ లక్షణం వల్ల, దైవశక్తితో రూపం పుట్టింది. ఆ తరువాత తేజస్సు ఏర్పడి, కంటికి రూపాన్ని గ్రహించే శక్తి వచ్చింది.

ద్రవ్యాకృతిత్వం గుణతా వ్యక్తిసంస్థాత్వమేవ చ । తేజస్త్వం తేజసః సాధ్వి రూపమాత్రస్య వృత్తయః

ద్రవ్యంగా ఉండడం, లక్షణంగా ఉండడం, వ్యక్తిగా ఉండడం — ఇవన్నీ శుద్ధమైన రూపానికి, అగ్నికి సంబంధించిన లక్షణాలు, ఓ సద్గుణవంతురాలా.

ద్యోతనం పచనం పానం అదనం హిమమర్దనమ్ । తేజసో వృత్తయస్త్వేతాః శోషణం క్షుత్తృడేవ చ

ప్రకాశించడం, వండడం, వేడి చేయడం, కాల్చడం, చలిని తొలగించడం — ఇవన్నీ అగ్నికి సంబంధించిన పనులు. అలాగే ఎండబెట్టడం, ఆకలి, దాహం కలిగించడమూ దీనివల్ల కలుగుతాయి.

రూపమాత్రాద్ వికుర్వాణాత్ తేజసో దైవచోదితాత్ । రసమాత్రం అభూత్ తస్మాత్ అమ్భో జిహ్వా రసగ్రహః

శుద్ధమైన రూపం అగ్ని ద్వారా, దైవశక్తి ప్రేరణతో మార్పు చెంది, రుచి కలిగింది. ఆ రుచితో నీరు, ఆ నీటి ద్వారా రుచి గ్రహించే జిహ్వా పుట్టింది.

కషాయో మధురస్తిక్తః కట్వమ్ల ఇతి నైకధా । భౌతికానాం వికారేణ రస ఏకో విభిద్యతే

తూర్పు, మధురం, చేదు, మసాలా, పులుపు — ఇలా భౌతిక పదార్థాల మార్పుల వల్ల ఒక్కటైన రుచి అనేక విధాలుగా విడిపోతుంది.

క్లేదనం పిణ్డనం తృప్తిః ప్రాణనాప్యాయనోన్దనమ్ । తాపాపనోదో భూయస్త్వం అమ్భసో వృత్తయస్త్విమాః

తడిపించడం, గట్టిపరచడం, తృప్తి కలిగించడం, ప్రాణానికి ఆధారం, పోషణ, ఆనందం, వేడిని తగ్గించడం, సమృద్ధిగా ఉండడం — ఇవన్నీ నీటి లక్షణాలు.

రసమాత్రాద్ వికుర్వాణాత్ అమ్భసో దైవచోదితాత్ । గన్ధమాత్రం అభూత్ తస్మాత్ పృథ్వీ ఘ్రాణస్తు గన్ధగః

శుద్ధమైన రుచి నీటి ద్వారా, దైవశక్తి ప్రేరణతో మార్పు చెంది, శుద్ధమైన వాసన కలిగింది. ఆ వాసనతో భూమి, ఆ భూమితో వాసనను గ్రహించే ముక్కు పుట్టింది.

కరమ్భపూతిసౌరభ్య శాన్తోగ్రామ్లాదిభిః పృథక్ । ద్రవ్యావయవవైషమ్యాద్ గన్ధ ఏకో విభిద్యతే

విభిన్న పదార్థాల కలయిక వల్ల ఒక్కటైన వాసన భూమి, పాడుబడినది, సుగంధం, మృదువైనది, బలమైనది, పులుపు వంటి అనేక రూపాల్లో కనిపిస్తుంది.

భావనం బ్రహ్మణః స్థానం ధారణం సద్విశేషణమ్ । సర్వసత్త్వగుణోద్‍భేదః పృథివీవృత్తిలక్షణమ్

రూపాల ఏర్పాటుకు ఆధారం, పరమాత్మకు నివాసం, నిలుపుదల, నిజమైన ప్రత్యేకత, అన్ని జీవుల గుణాల ప్రబలత — ఇవన్నీ భూమికి లక్షణాలు.

నభోగుణవిశేషోఽర్థో యస్య తచ్ఛ్రోత్రముచ్యతే । వాయోర్గుణవిశేషోఽర్థో యస్య తత్స్పర్శనం విదుః

ఆకాశ లక్షణాన్ని గ్రహించేది చెవికి సంబంధించిన శ్రవణం. గాలి లక్షణాన్ని గ్రహించేది తాకే ఇంద్రియానికి సంబంధించిన స్పర్శం.

తేజోగుణవిశేషోఽర్థో యస్య తచ్చక్షురుచ్యతే । అమ్భోగుణవిశేషోఽర్థో యస్య తద్రసనం విదుః । భూమేర్గుణవిశేషోఽర్థో యస్య స ఘ్రాణ ఉచ్యతే

అగ్ని లక్షణాన్ని గ్రహించేది కంటికి సంబంధించిన దృష్టి. నీటి లక్షణాన్ని గ్రహించేది నాలుకకు సంబంధించిన రుచి. భూమి లక్షణాన్ని గ్రహించేది ముక్కుకు సంబంధించిన వాసన.

పరస్య దృశ్యతే ధర్మో హి, అపరస్మిన్ సమన్వయాత్ । అతో విశేషో భావానాం భూమావేవోపలక్ష్యతే

ఒకదానిలో ఒక లక్షణం కనిపిస్తే, మరొకదానిలో అది ఉండదు; కలయిక వల్లే ఇది జరుగుతుంది. అందువల్ల భేదం భూమిలోనే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఏతాన్యసంహత్య యదా మహదాదీని సప్త వై । కాలకర్మగుణోపేతో జగదాదిరుపావిశత్

ఈ ఏడూ — మహత్తు మొదలుకొని — కలిసిపోతే, కాలం, కర్మ, గుణాలతో కూడి, జగత్తు మొదటి రూపంలో ప్రవేశించాయి.

తతస్తేనానువిద్ధేభ్యో యుక్తేభ్యోఽణ్డం అచేతనమ్ । ఉత్థితం పురుషో యస్మాత్ ఉదతిష్ఠదసౌ విరాట్

అవి ఇలా కలిసినప్పుడు, చైతన్యం లేని అండం పుట్టింది. దానినుండి పురుషుడు ఉద్భవించి, విరాట్ రూపంగా వెలిసాడు.

ఏతదణ్డం విశేషాఖ్యం క్రమవృద్ధైర్దశోత్తరైః । తోయాదిభిః పరివృతం ప్రధానేనావృతైర్బహిః । యత్ర లోకవితానోఽయం రూపం భగవతో హరేః

ఈ విశిష్టమైన అండం, వరుసగా పది పొరలతో — నీరు మొదలుకొని — చుట్టబడి, బయట ప్రాధాన్యంతో కప్పబడి ఉంది. ఇందులోనే లోకాల విస్తారం, హరిదేవుని రూపంగా ఉంది.

హిరణ్మయాద్ అణ్డకోశాద్ ఉత్థాయ సలిలేశయాత్ । తమావిశ్య మహాదేవో బహుధా నిర్బిభేద ఖమ్

బంగారు అండపు పొర నుండి వెలిగి, నీటిపై విశ్రాంతి తీసుకుంటూ, ఆ మహాదేవుడు అందులో ప్రవేశించి, ఖగోళాన్ని అనేక విధాలుగా చీల్చాడు.

నిరభిద్యతాస్య ప్రథమం ముఖం వాణీ తతోఽభవత్ । వాణ్యా వహ్నిరథో నాసే ప్రాణోఽతో ఘ్రాణ ఏతయోః

మొదట అతని నోరు తెరచింది. దానివల్ల వాక్కు పుట్టింది. వాక్కుతో అగ్ని, తర్వాత ముక్కు, దానివల్ల ప్రాణం, వాటి ద్వారా వాసన పుట్టింది.

ఘ్రాణాత్ వాయురభిద్యేతాం అక్షిణీ చక్షురేతయోః । తస్మాత్సూర్యో న్యభిద్యేతాం కర్ణౌ శ్రోత్రం తతో దిశః

వాసన ద్వారా గాలి, తర్వాత కళ్ళు, వాటి ద్వారా చూపు, దానివల్ల సూర్యుడు, తర్వాత చెవులు, వాటి ద్వారా శ్రవణం, దానివల్ల దిక్కులు పుట్టాయి.