కోపాన్ ముసలధారావర్షం వర్షతీన్ద్రే వ్రజౌకసాం రక్షణార్థం గోవర్ధనధారణమ్ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) ఇన్ద్రస్తదాఽఽత్మనః పూజాం విజ్ఞాయ విహతాం నృప । గోపేభ్యః కృష్ణనాథేభ్యో నన్దాదిభ్యశ్చుకోప హ
ఇంద్రుడు కోపంతో, వ్రజవాసుల రక్షణ కోసం, ముసలవర్షాన్ని కురిపించాడు. ఆ సమయంలో గోవర్ధనాన్ని ఎత్తడం జరిగింది. శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ సమయంలో, రాజా! ఇంద్రుడు తన పూజను గోపులు, కృష్ణుడు, నందుడు మొదలైనవారు నిలిపివేసినట్టు తెలుసుకొని, వారిపై కోపం పట్టుకున్నాడు.
గణం సాంవర్తకం నామ మేఘానాం చాన్తకారిణామ్ । ఇన్ద్రః ప్రచోదయత్ క్రుద్ధో వాక్యం చాహేశమాన్యుత
అంతే కాదు, అంతం కలిగించే సామ్వర్తక మేఘాలను, ఇంద్రుడు కోపంతో ఆజ్ఞాపించాడు. ఆ సమయంలో అతడు గంభీరంగా ఇలా చెప్పాడు.
అహో శ్రీమదమాహాత్మ్యం గోపానాం కాననౌకసామ్ । కృష్ణం మర్త్యముపాశ్రిత్య యే చక్రుర్దేవహేలనమ్
అయ్యో! అడవిలో నివసించే గోపుల గర్వం, మహిమ ఎంత ఉందో! వారు మానవుడైన కృష్ణునిపై ఆధారపడి, దేవతలను అవమానించారు.
యథాదృఢైః కర్మమయైః క్రతుభిర్నామనౌనిభైః । విద్యాం ఆన్వీక్షికీం హిత్వా తితీర్షన్తి భవార్ణవమ్
కొంతమంది, దృఢమైన క్రతువులు, నామకర్మలతో, విచారణ జ్ఞానాన్ని వదిలేసి, భవసముద్రాన్ని దాటాలని ప్రయత్నించడంలా,
వాచాలం బాలిశం స్తబ్ధం అజ్ఞం పణ్డితమానినమ్ । కృష్ణం మర్త్యముపాశ్రిత్య గోపా మే చక్రురప్రియమ్
ఈ గోపులు, మాట్లాడే, బాలిషుడు, గర్విష్టుడు, అజ్ఞాని అయినా తాను పండితుడని భావించే కృష్ణునిపై ఆధారపడి, నన్ను అవమానించారు.
ఏషాం శ్రియావలిప్తానాం కృష్ణేనాధ్మాపితాత్మనామ్ । ధునుత శ్రీమదస్తమ్భం పశూన్ నయత సఙ్క్షయమ్
వీరు తమ ఐశ్వర్యంతో మత్తులో మునిగి, కృష్ణుని వల్ల మరింత గర్వంతో ఉన్నారు. వీరి ఐశ్వర్య గర్వాన్ని తొలగించండి, వీరి పశువులను నాశనం చేయండి.
అహం చైరావతం నాగం ఆరుహ్యానువ్రజే వ్రజమ్ । మరుద్గణైర్మహావేగైః నన్దగోష్ఠజిఘాంసయా
నేను ఐరావతాన్ని ఎక్కి, వేగంగా వాయుదేవతలతో కలిసి, నందుని గోశాలను నాశనం చేయాలని వ్రజకు వెళ్తాను.
శ్రీశుక ఉవాచ - ఇత్థం మఘవతాఽఽజ్ఞప్తా మేఘా నిర్ముక్తబన్ధనాః । నన్దగోకులమాసారైః పీడయామాసురోజసా
శ్రీశుకుడు చెప్పాడు — ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో, బంధనాల నుండి విడుదలైన మేఘాలు, నందుని గోకులాన్ని భారీ వర్షాలతో బలంగా ఇబ్బంది పెట్టాయి.
విద్యోతమానా విద్యుద్భిః స్తనన్తః స్తనయిత్నుభిః । తీవ్రైర్మరుద్గణైర్నున్నా వవృషుర్జలశర్కరాః
విద్యుత్ మెరుపులతో మెరుస్తూ, మోఘ వానలతో గర్జిస్తూ, భయంకరమైన వాయువులతో నడిపించబడి, నీరు, ముంచు వడగళ్లను కురిపించాయి.
స్థూణాస్థూలా వర్షధారా ముఞ్చత్స్వభ్రేష్వ-భీక్ష్ణశః । జలౌఘైః ప్లావ్యమానా భూః నాదృశ్యత నతోన్నతమ్
పొడవైన, పొడవు తక్కువైన వర్షపు ధారలు నిరంతరం లోయల్లోకి కురుస్తుండగా, నీటి ప్రవాహాలతో భూమి పూర్తిగా మునిగి, ఎత్తు, తక్కువ తేడా కనిపించలేదు.
అత్యాసారాతివాతేన పశవో జాతవేపనాః । గోపా గోప్యశ్చ శీతార్తా గోవిన్దం శరణం యయుః
తీవ్రమైన గాలితో జంతువులంతా వణికిపోయాయి. ఆ సమయంలో గోపులు, గోపికలు చలితో బాధపడుతూ, గోవిందుడి వద్ద ఆశ్రయం కోరారు.
శిరః సుతాంశ్చ కాయేన ప్రచ్ఛాద్యా సారపీడితాః । వేపమానా భగవతః పాదమూలముపాయయుః
తలలు, పిల్లలను తమ శరీరాలతో కప్పుకొని, ఆ తుఫాను వల్ల బాధపడుతూ, వణికిపోతూ, భగవంతుని పాదమూలానికి చేరుకున్నారు.
కృష్ణ కృష్ణ మహాభాగ త్వన్నాథం గోకులం ప్రభో । త్రాతుమర్హసి దేవాన్నః కుపితాద్ భక్తవత్సల
కృష్ణా! కృష్ణా! మహాభాగా! ప్రభూ! మా గోకులానికి నీవే రక్షకుడవు. దేవతల కోపం నుంచి మమ్మల్ని రక్షించాలి భక్తవత్సలా!
శిలావర్షానిపాతేన హన్యమానమచేతనమ్ । నిరీక్ష్య భగవాన్ మేనే కుపితేన్ద్రకృతం హరిః
పెద్ద పెద్ద మంచు గడ్డలు పడిపోతూ, ప్రాణులు చనిపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి, భగవంతుడు హరి, ఇది ఇంద్రుడి కోపం వల్లే జరుగుతోందని గ్రహించాడు.
అపర్త్త్వత్యుల్బణం వర్షం అతివాతం శిలామయమ్ । స్వయాగే విహతేఽస్మాభిః ఇన్ద్రో నాశాయ వర్షతి
మన యాగాన్ని మనమే ఆపేసినందువల్ల, మనను నాశనం చేయాలని ఇంద్రుడు ఈ భయంకరమైన, గాలి, మంచుతో కూడిన వర్షాన్ని కురిపిస్తున్నాడు.
తత్ర ప్రతివిధిం సమ్యగ్ ఆత్మయోగేన సాధయే । లోకేశమానినాం మౌఢ్యాద్ హనిష్యే శ్రీమదం తమః
ఇక్కడ నేను నా యోగబలంతో దీనికి తగిన విధంగా ప్రతిస్పందిస్తాను. లోకానికి తాను అధిపతినని భావించే వారి అహంకారాన్ని, మూర్ఖత్వాన్ని నేను తొలగిస్తాను.
న హి సద్భావయుక్తానాం సురాణామీశవిస్మయః । మత్తోఽసతాం మానభఙ్గః ప్రశమాయోపకల్పతే
నిజమైన సద్గుణాలు ఉన్న దేవతలకు భగవంతుని మహిమ ఆశ్చర్యంగా ఉండదు. కానీ దుష్టులకు వారి గర్వాన్ని తొలగించడం వల్ల వారు శాంతిస్తారు.
తస్మాత్ మచ్ఛరణం గోష్ఠం మన్నాథం మత్పరిగ్రహమ్ । గోపాయే స్వాత్మయోగేన సోఽయం మే వ్రత ఆహితః
అందువల్ల, నన్ను ఆశ్రయించిన, నన్ను ప్రభువుగా భావించే, నేను స్వీకరించిన ఈ గోపాల సముదాయాన్ని నా యోగబలంతో కాపాడతాను. ఇదే నా వ్రతం.
ఇత్యుక్త్వైకేన హస్తేన కృత్వా గోవర్ధనాచలమ్ । దధార లీలయా కృష్ణః ఛత్రాకమివ బాలకః
ఇలా చెప్పి, కృష్ణుడు ఒక చేతితో గోవర్ధన పర్వతాన్ని పిల్లవాడు గొడుగు పట్టినట్టు సులభంగా పైకి ఎత్తాడు.
అథాహ భగవాన్ గోపాన్ హేఽమ్బ తాత వ్రజౌకసః । యథోపజోషం విశత గిరిగర్తం సగోధనాః
తర్వాత భగవంతుడు గోపులను ఇలా అన్నాడు: 'అమ్మా, నాన్నా, వ్రజవాసులారా! మీకు అనుకూలంగా మీ పశువులతో కలిసి పర్వతపు గుహలోకి ప్రవేశించండి.'
న త్రాస ఇహ వః కార్యో మద్ధస్తాద్రినిపాతనే । వాతవర్షభయేనాలం తత్త్రాణం విహితం హి వః
'నా చేతిలోంచి పర్వతం పడిపోతుందో, గాలి వర్షాలు మిమ్మల్ని భయపెడతాయో అని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. మీ రక్షణకు నేను ఏర్పాటుచేశాను.'
తథా నిర్వివిశుర్గర్తం కృష్ణాశ్వాసితమానసః । యథావకాశం సధనాః సవ్రజాః సోపజీవినః
కృష్ణుడు ధైర్యం చెప్పిన తర్వాత, వ్రజవాసులు తమ ధనం, కుటుంబ సభ్యులు, ఆధారపడినవారితో కలిసి, అందుబాటులో ఉన్న చోటుకు పర్వతపు గుహలోకి ప్రవేశించారు.
క్షుత్తృడ్వ్యథాం సుఖాపేక్షాం హిత్వా తైర్వ్రజవాసిభిః । వీక్ష్యమాణో దధావద్రిం సప్తాహం నాచలత్ పదాత్
ఆ వ్రజవాసులు ఆకలి, దాహం, బాధ, సౌఖ్యాల కోరికను వదిలేసి, కృష్ణుడు ఏడు రోజులు తన పాదాలను కదిలించకుండా పర్వతాన్ని ఎలా పట్టుకున్నాడో ఆశ్చర్యంగా చూశారు.
కృష్ణయోగానుభావం తం నిశమ్యేన్ద్రోఽతివిస్మితః । నిఃస్తమ్భో భ్రష్టసఙ్కల్పః స్వాన్ మేఘాన్ సంన్యవారయత్
కృష్ణుని యోగశక్తి మహిమ విని, ఇంద్రుడు ఎంతో ఆశ్చర్యపోయాడు. అతని ధైర్యం పోయి, సంకల్పం కూలిపోయి, తన మేఘాలను వెనక్కు తీసుకున్నాడు.
ఖం వ్యభ్రముదితాదిత్యం వాతవర్షం చ దారుణమ్ । నిశమ్యోపరతం గోపాన్ గోవర్ధనధరోఽబ్రవీత్ నిర్యాత త్యజత త్రాసం గోపాః సస్త్రీధనార్భకాః । ఉపారతం వాతవర్షం వ్యుదప్రాయాశ్చ నిమ్నగాః
ఆకాశం మేఘాలు తొలగి, సూర్యుడు వెలిగిపోతూ, భయంకరమైన గాలి వర్షం ఆగిపోయినప్పుడు, గోవర్ధనాన్ని ఎత్తిన కృష్ణుడు గోపులను ఇలా అన్నాడు: 'గోపులారా! మీ భార్యలు, ధనం, పిల్లలతో కలిసి బయటకు రండి. భయం వదిలేయండి. వర్షం, గాలి ఆగిపోయాయి. నదులు కూడా తగ్గిపోయాయి.'
తతస్తే నిర్యయుర్గోపాః స్వం స్వమాదాయ గోధనమ్ । శకటోఢోపకరణం స్త్రీబాలస్థవిరాః శనైః
అంతటా గోపులు తమ తమ పశువులు, బండ్లు, వస్తువులు, స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులతో కలిసి నెమ్మదిగా బయటకు వచ్చారు.
భగవానపి తం శైలం స్వస్థానే పూర్వవత్ప్రభుః । పశ్యతాం సర్వభూతానాం స్థాపయామాస లీలయా
భగవంతుడు కూడా ఆ పర్వతాన్ని మునుపటిలాగే తన స్థలంలో, అందరి ముందే, ఆనందంగా ఉంచాడు.
( మిశ్ర ) తం ప్రేమవేగాన్ నిభృతా వ్రజౌకసో యథా సమీయుః పరిరమ్భణాదిభిః । గోప్యశ్చ సస్నేహమపూజయన్ ముదా దధ్యక్షతాద్భిర్యుయుజుః సదాశిషః
వ్రజవాసులు ప్రేమతో నెమ్మదిగా వచ్చి కృష్ణుణ్ని ఆలింగనం చేశారు. గోపికలు స్నేహంతో, ఆనందంగా, పెరుగు, అక్షతాలతో పూజించి, శుభాకాంక్షలు తెలిపారు.
( అనుష్టుప్ ) యశోదా రోహిణీ నన్దో రామశ్చ బలినాం వరః । కృష్ణమాలిఙ్గ్య యుయుజుః ఆశిషః స్నేహకాతరాః
యశోదా, రోహిణి, నందుడు, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన రాముడు — వీరందరూ కృష్ణుణ్ని ప్రేమతో ఆలింగనం చేసి, హృదయపూర్వకంగా ఆశీర్వదించారు.
దివి దేవగణాః సిద్ధాః సాధ్యా గన్ధర్వచారణాః । తుష్టువుర్ముముచుస్తుష్టాః పుష్పవర్షాణి పార్థివ
ఆకాశంలో దేవతలు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, గంధర్వులు, చారణులు — వీరందరూ ఆనందంతో కీర్తిస్తూ, భూమిమీద పుష్పవర్షం కురిపించారు.