శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే చతుర్వింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, దశమ స్కంధానికి, మొదటి భాగంలో ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

మామాత్మానం స్వయంజ్యోతిః సర్వభూతగుహాశయమ్ । ఆత్మన్యేవాత్మనా వీక్ష్య విశోకోఽభయమృచ్ఛసి

నన్ను — అన్ని జీవుల హృదయాల్లో వెలిగే స్వయంవెలుగు అయిన ఆత్మను — నీవు నీలోనే, నీ ఆత్మతోనే దర్శిస్తే, నీకు దుఃఖం, భయం తొలగిపోతాయి.

మాత్ర ఆధ్యాత్మికీం విద్యాం శమనీం సర్వకర్మణామ్ । వితరిష్యే యయా చాసౌ భయం చాతితరిష్యతి

తల్లి, నేను నీకు అన్ని కర్మలకు శాంతిని కలిగించే ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధిస్తాను. దాని వలన నీవు భయాన్ని దాటి పోతావు.

మైత్రేయ ఉవాచ - ఏవం సముదితస్తేన కపిలేన ప్రజాపతిః । దక్షిణీకృత్య తం ప్రీతో వనమేవ జగామ హ

మైత్రేయుడు చెప్పాడు — ఇలా కపిలుడు చెప్పిన తరువాత, ప్రాణికర్త సంతోషంతో ఆయన చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

వ్రతం స ఆస్థితో మౌనం ఆత్మైకశరణో మునిః । నిఃసఙ్గో వ్యచరత్ క్షోణీం అనగ్నిరనికేతనః

ఆయన మౌనవ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆత్మనే ఆధారంగా తీసుకుని, అనాసక్తుడిగా, అగ్నిలేని, ఇల్లు లేని జీవనంతో భూమి మీద సంచరించేవాడు.

మనో బ్రహ్మణి యుఞ్జానో యత్తత్ సదసతః పరమ్ । గుణావభాసే విగుణ ఏకభక్త్యానుభావితే

తన మనసును సదా, అసదా అన్న రెండింటికంటే అతీతమైన, గుణాల రూపంలో కనిపించే గుణరహితమైన బ్రహ్మంలో ఏకాగ్రతతో స్థిరపరిచాడు.

నిరహఙ్కృతిర్నిర్మమశ్చ నిర్ద్వన్ద్వః సమదృక్ స్వదృక్ । ప్రత్యక్ప్రశాన్తధీర్ధీరః ప్రశాన్తోర్మిరివోదధిః

అహంకారం లేని, మమకారం లేని, ద్వంద్వాలు లేని, సమదృష్టి కలవాడు, తనలో తానే తానూ చూసేవాడు, అంతరంగంగా ప్రశాంతంగా, స్థిరమైన మనస్సుతో, అలలు లేని సముద్రంలా నిశ్చలంగా ఉండేవాడు.

వాసుదేవే భగవతి సర్వజ్ఞే ప్రత్యగాత్మని । పరేణ భక్తిభావేన లబ్ధాత్మా ముక్తబన్ధనః

వాసుదేవుడు అనే సర్వజ్ఞుడు, అంతరాత్మ అయిన భగవంతుని పట్ల పరమభక్తితో తనను తాను తెలుసుకుని, బంధనాల నుంచి విముక్తుడయ్యాడు.

ఆత్మానం సర్వభూతేషు భగవన్తం అవస్థితమ్ । అపశ్యత్సర్వభూతాని భగవత్యపి చాత్మని

అతడు తన ఆత్మగా అన్ని జీవుల్లో భగవంతుడు ఉన్నాడని చూశాడు; అలాగే, తనలోని భగవంతునిలో అన్ని జీవులను కూడా దర్శించాడు.

ఇచ్ఛాద్వేషవిహీనేన సర్వత్ర సమచేతసా । భగవద్‍భక్తియుక్తేన ప్రాప్తా భాగవతీ గతిః

ఇష్ట, ద్వేషాలు లేని, అందరికీ సమభావంతో, భగవంతుని భక్తితో ఉన్నవాడు, భగవత్కతిని పొందాడు.

స్ఫురత్కిరీటవలయ హారనూపురమేఖలమ్ । శఙ్‌ఖచక్రగదాపద్మ మాలామణ్యుత్తమర్ద్ధిమత్

కిరీటం, వలయాలు, హారం, నూపురాలు, మెఖలతో ప్రకాశిస్తూ, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, మాల, అతి ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వ తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్నాడు.

సింహస్కన్ధత్విషో బిభ్రత్ సౌభగ గ్రీవకౌస్తుభమ్ । శ్రియానపాయిన్యా క్షిప్త నికషాశ్మోరసోల్లసత్

సింహపు భుజాలు వంటి భుజాలతో, శోభాయమానమైన కౌస్తుభ మణిని మెడలో ధరించి, ఎప్పటికీ తగ్గని మహిమతో, నిక్షేపశిల వలె ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.

పూరరేచకసంవిగ్న వలివల్గుదలోదరమ్ । ప్రతిసఙ్‌క్రామయద్ విశ్వం నాభ్యావర్తగభీరయా

తన ఊపిరి పోసుకోవడం, విడిచిపెట్టడం వల్ల పొట్టపై మూడు మడతలు స్పష్టంగా కనిపిస్తూ, లోతైన నాభి చక్రంతో, విశ్వాన్ని తనలోకి లాగి, మళ్లీ విడుదల చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నాడు.

శ్యామశ్రోణ్యధిరోచిష్ణు దుకూలస్వర్ణమేఖలమ్ । సమచార్వఙ్‌ఘ్రిజఙ్‌ఘోరు నిమ్నజానుసుదర్శనమ్

నలుపు రంగు నడుముపై మెరిసే పసుపు వస్త్రం, బంగారు మెఖల ధరించి, సమంగా ఆకర్షణీయంగా ఉన్న తొడలు, మోకాళ్లు, కాలులు ఎంతో అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.

పదా శరత్పద్మపలాశరోచిషా నఖద్యుభిర్నోఽన్తరఘం విధున్వతా । ప్రదర్శయ స్వీయమపాస్తసాధ్వసం పదం గురో మార్గగురుస్తమోజుషామ్

వేయి పదాలు శరదృతువులోని కమలదళాల వలె ప్రకాశిస్తూ, పాద నఖాలు వెలుగు వెదజల్లుతూ, అంతరంగికమైన అంధకారాన్ని తొలగిస్తున్నాయి. ఓ గురువా, అజ్ఞానాన్ని దాటి పోవాలనుకునే వారికి మార్గంగా నీ పాదాలను చూపించు.

(అనుష్టుప్) ఏతద్ రూపమనుధ్యేయం ఆత్మశుద్ధిమభీప్సతామ్ । యద్‍భక్తియోగోఽభయదః స్వధర్మమనుతిష్ఠతామ్

ఆత్మశుద్ధిని కోరేవారు ఈ రూపాన్ని ధ్యానించాలి. దీనిపై భక్తి కలిగి, తన ధర్మాన్ని ఆచరించే వారికి భయం తొలగిపోతుంది.

భవాన్ భక్తిమతా లభ్యో దుర్లభః సర్వదేహినామ్ । స్వారాజ్యస్యాప్యభిమత ఏకాన్తేనాత్మవిద్‍గతిః

భక్తితో నిండినవారికి నీవు లభ్యుడవు, కానీ అందరు జీవులకు నీవు దుర్లభుడవు. ఏకాంతమైన భక్తితో పొందే ఆత్మజ్ఞానం, స్వతంత్ర రాజ్యానికి కూడా మించినది.

తం దురారాధ్యమారాధ్య సతామపి దురాపయా । ఏకాన్తభక్త్యా కో వాఞ్ఛేత్ పాదమూలం వినా బహిః

అతడిని, సద్గుణులు కూడా సులభంగా చేరలేని వాడిని, ఏకాంత భక్తితో సేవించినవాడు, ఆయన పాదమూలాన్ని వదిలి బయట మరేదైనా కోరతాడా?

యత్ర నిర్విష్టమరణం కృతాన్తో నాభిమన్యతే । విశ్వం విధ్వంసయన్ వీర్య శౌర్యవిస్ఫూర్జితభ్రువా

ఎక్కడ మరణాన్ని పట్టించుకోని వారికి, ప్రళయకాలంలో మరణదేవుడు తన బలంతో విశ్వాన్ని నాశనం చేస్తూ వచ్చినా, అతడు దగ్గరపడడు.

క్షణార్ధేనాపి తులయే న స్వర్గం నాపునర్భవమ్ । భగవత్ సఙ్‌గిసఙ్‌గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః

భగవంతుని భక్తులతో మానవులు క్షణార్ధం సాంగత్యం పొందిన ఆనందాన్ని, స్వర్గం గానీ, ముక్తి గానీ తూచలో పెట్టలేవు. మరి ఇతర వరాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.

అథానఘాఙ్‌ఘ్రేస్తవ కీర్తితీర్థయోః అన్తర్బహిఃస్నానవిధూతపాప్మనామ్ । భూతేష్వనుక్రోశసుసత్త్వశీలినాం స్యాత్సఙ్‌గమోఽనుగ్రహ ఏష నస్తవ

పాపరహితుడా! నీ మహిమను లోపల బయట స్మరించుకుంటూ పాపాలు తొలగించుకున్న, సమస్త భూతజాతుల పట్ల దయతో ఉండే శుద్ధచరిత్ర గలవారితో మాకు సాంగత్యం కలగాలని కోరుకుంటున్నాము. ఇదే నీ అనుగ్రహం.

న యస్య చిత్తం బహిరర్థవిభ్రమం తమోగుహాయాం చ విశుద్ధమావిశత్ । యద్‍భక్తియోగానుగృహీతమఞ్జసా మునిర్విచష్టే నను తత్ర తే గతిమ్

బయటి విషయాలలో మనస్సు చెలరేగని, అజ్ఞానాంధకారంలోకి ప్రవేశించని, భక్తి యోగంతో మనస్సు పవిత్రమైన ముని, నిస్సందేహంగా నీ మార్గాన్ని గ్రహిస్తాడు.

(అనుష్టుప్) యత్రేదం వ్యజ్యతే విశ్వం విశ్వస్మిన్ అవభాతి యత్ । తత్త్వం బ్రహ్మ పరం జ్యోతిః ఆకాశమివ విస్తృతమ్

ఈ జగత్తు అందులో ప్రత్యక్షమవుతుంది, అదే జగత్తుకు వెలుగునిస్తుంది — ఆ పరబ్రహ్మము, ఆ పరమజ్యోతి, ఆ విశాలమైనది, ఆకాశంలా వ్యాపించి ఉంటుంది.

యో మాయయేదం పురురూపయాసృజద్ బిభర్తి భూయః క్షపయత్యవిక్రియః । యద్‍భేదబుద్ధిః సదివాత్మదుఃస్థయా త్వమాత్మతన్త్రం భగవన్ప్రతీమహి

నీ మాయాశక్తితో ఈ అనేక రూపాల లోకాన్ని సృష్టించి, పోషించి, తిరిగి లయంచేసే వాడవు. నీవు ఎప్పుడూ మారని వాడవు. మనస్సు స్థిరంగా లేకపోవడమే భేదబుద్ధికి కారణం. భగవంతుడా! నిన్ను మేము స్వతంత్రుడిగా తెలుసుకున్నాము.

క్రియాకలాపైరిదమేవ యోగినః శ్రద్ధాన్వితాః సాధు యజన్తి సిద్ధయే । భూతేన్ద్రియాన్తఃకరణోపలక్షితం వేదే చ తన్త్రే చ తే ఏవ కోవిదాః

వివిధ కర్మలతో, విశ్వాసంతో యోగులు నీను మాత్రమే సిద్ధి కోసం ఆరాధిస్తారు. నీవు భూతాలు, ఇంద్రియాలు, అంతఃకరణంలో కనిపిస్తావు. వేదం, తంత్రం తెలిసిన వారు నిన్నే తెలుసుకుంటారు.

త్వమేక ఆద్యః పురుషః సుప్తశక్తిః తయా రజఃసత్త్వతమో విభిద్యతే । మహానహం ఖం మరుదగ్నివార్ధరాః సురర్షయో భూతగణా ఇదం యతః

నీవే ఆదిపురుషుడు, నీ శక్తి నిద్రించిఉంది. ఆ శక్తితో రజో, సత్త్వ, తమో గుణాలు వేరుపడతాయి. నీ నుండి మహత్తత్త్వం, ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, నీరు, భూమి, దేవతలు, ఋషులు, భూతజాతులు ఉద్భవించాయి.

సృష్టం స్వశక్త్యేదమనుప్రవిష్టః చతుర్విధం పురమాత్మాంశకేన । అథో విదుస్తం పురుషం సన్తమన్తః భుఙ్‌క్తే హృషీకైర్మధు సారఘం యః

నీ స్వశక్తితో ఈ సృష్టిలో ప్రవేశించి, నీవు నాలుగు విధాలైన శరీరాల్లో ఆత్మాంశంగా నివసిస్తున్నావు. అంతరంగంగా ఉండి, ఇంద్రియాల సారాన్ని మధువులా అనుభవించే ఆ పురుషుడిని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.

స ఏష లోకానతిచణ్డవేగో వికర్షసి త్వం ఖలు కాలయానః । భూతాని భూతైరనుమేయతత్త్వో ఘనావలీర్వాయురివావిషహ్యః

కాలరథంలా నీవు ప్రపంచాలను అపార వేగంతో లాక్కెళ్తున్నావు. భూతాలు, అవి ఎలా ఉన్నాయో ఊహించగలిగేవి, అవి మేఘగుంపుల్లా ఉంటే, నీవు వాయువులా, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడవు.

ప్రమత్తముచ్చైరితి కృత్యచిన్తయా ప్రవృద్ధలోభం విషయేషు లాలసమ్ । త్వమప్రమత్తః సహసాభిపద్యసే క్షుల్లేలిహానోఽహిరివాఖుమన్తకః

ప్రజలు పనుల ఆలోచనల్లో మునిగి, విషయాల పట్ల అధిక లోభంతో మత్తులో ఉన్నప్పుడు, నీవు అప్రమత్తంగా ఉండి, పాము ఎలుకను పటాపంచలాడించినట్టు, అకస్మాత్తుగా వారిని పట్టుకుంటావు, యమధర్మరాజు!