శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

కృషివాణిజ్యగోరక్షా కుసీదం తూర్యముచ్యతే । వార్తా చతుర్విధా తత్ర వయం గోవృత్తయోఽనిశమ్

వ్యవసాయం, వ్యాపారం, పశుపోషణ, అప్పు మీద వడ్డీ ఇవ్వడం, సంగీతం — ఇవన్నీ నాలుగు రకాల ఉపాధులు. వీటిలో మేము ఎప్పుడూ పశుపోషణలోనే ఉంటాం.

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి స్థిత్యుత్పత్త్యన్తహేతవః । రజసోత్పద్యతే విశ్వం అన్యోన్యం వివిధం జగత్

సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు — ఇవే సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణాలు. రజస్సు వల్ల ఈ జగత్తు, అనేక రకాలుగా ఏర్పడుతుంది.

రజసా చోదితా మేఘా వర్షన్త్యమ్బూని సర్వతః । ప్రజాస్తైరేవ సిధ్యన్తి మహేన్ద్రః కిం కరిష్యతి

రజస్సు ప్రభావంతో మేఘాలు ఎక్కడికక్కడ నీళ్లు కురిపిస్తాయి. వాటివల్లే ప్రజలు బ్రతుకుతారు. ఇంద్రుడు ఇంకేం చేయగలడు?

న నః పురోజనపదా న గ్రామా న గృహా వయమ్ । నిత్యం వనౌకసస్తాత వనశైలనివాసినః తస్మాద్‍గవాం బ్రాహ్మణానాం అద్రేశ్చారభ్యతాం మఖః । య ఇంద్రయాగసంభారాః తైరయం సాధ్యతాం మఖః

మాకు పట్టణాలు, గ్రామాలు, ఇళ్ళు లేవు. మేము ఎప్పుడూ అడవుల్లో, కొండల్లో నివసిస్తాం. అందుకే, ఈ యజ్ఞాన్ని పశువుల కోసం, బ్రాహ్మణుల కోసం, కొండ కోసం ప్రారంభిద్దాం. ఇంద్రునికి చేసే ఏర్పాట్లను దీనికే ఉపయోగించండి.

పచ్యన్తాం వివిధాః పాకాః సూపాన్తాః పాయసాదయః । సంయావాపూపశష్కుల్యః సర్వదోహశ్చ గృహ్యతామ్

వివిధ రకాల వంటకాలు, సూపులు, పాయసం, అన్నం, అప్పాలు, పిండి వంటలు, పాలతో చేసిన పదార్థాలు అన్నీ సిద్ధం చేయండి.

హూయన్తామగ్నయః సమ్యగ్ బ్రాహ్మణైర్బ్రహ్మవాదిభిః । అన్నం బహుగుణం తేభ్యో దేయం వో ధేనుదక్షిణాః

వేదపండితులు అగ్నికి సమర్పణలు సక్రమంగా చేయాలి. వారికి రుచికరమైన, విరివిగా అన్నపానాలు, పశువులు దక్షిణగా ఇవ్వాలి.

అన్యేభ్యశ్చాశ్వచాణ్డాల పతితేభ్యో యథార్హతః । యవసం చ గవాం దత్త్వా గిరయే దీయతాం బలిః

ఇతరులకు — గుర్రాల కాపరులు, చండాళులు, పతితులకు — వారికి తగిన విధంగా దానం చేయాలి. ఆవులకు యవాలు ఇచ్చాక, కొండకు బలి సమర్పించాలి.

స్వలఙ్‌కృతా భుక్తవన్తః స్వనులిప్తాః సువాససః । ప్రదక్షిణాం చ కురుత గోవిప్రానలపర్వతాన్

అందంగా అలంకరించుకుని, తినిపోయి, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, శరీరానికి సుగంధాలు పూసుకుని, ఆవులను, బ్రాహ్మణులను, అగ్నులను, కొండను ప్రదక్షిణ చేయండి.

ఏతన్మమ మతం తాత క్రియతాం యది రోచతే । అయం గోబ్రాహ్మణాద్రీణాం మహ్యం చ దయితో మఖః

ఇది నా అభిప్రాయం, ప్రియమా! మీకు నచ్చితే ఇలా చేయండి. ఈ యజ్ఞం పశువులకు, బ్రాహ్మణులకు, కొండకూ, నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది.

శ్రీశుక ఉవాచ - కాలాత్మనా భగవతా శక్రదర్పం జిఘాంసతా । ప్రోక్తం నిశమ్య నన్దాద్యాః సాధ్వగృహ్ణన్త తద్వచః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — కాలస్వరూపుడైన భగవంతుడు ఇంద్రుని అహంకారాన్ని తగ్గించాలనే ఉద్దేశంతో చెప్పిన మాటలు వినగానే, నందుడు మరియు ఇతరులు వాటిని మంచివిగా స్వీకరించారు.

తథా చ వ్యదధుః సర్వం యథాఽఽహ మధుసూదనః । వాచయిత్వా స్వస్త్యయనం తద్ ద్రవ్యేణ గిరిద్విజాన్

మధుసూదనుడు చెప్పినట్లు, వారు అన్నీ చేశారు. బ్రాహ్మణులను పూజలు చేయించించి, ఆ పదార్థాలతో కొండకూ, బ్రాహ్మణులకూ సమర్పణ చేశారు.

ఉపహృత్య బలీన్ సమ్యగ్ సర్వాన్ ఆదృతా యవసం గవామ్ । గోధనాని పురస్కృత్య గిరిం చక్రుః ప్రదక్షిణమ్

అన్ని బహుమతులు సక్రమంగా సమర్పించి, ఆవులకు యవాలు గౌరవంగా ఇచ్చి, ఆవుల మందను ముందుగా ఉంచి, కొండను ప్రదక్షిణ చేశారు.

అనాంస్యనడుద్యుక్తాని తే చారుహ్య స్వలఙ్‌కృతాః । గోప్యశ్చ కృష్ణవీర్యాణి గాయన్త్యః సద్విజాశిషః

ఎద్దులతో జోడించిన, అందంగా అలంకరించిన బండ్లపై ఎక్కి, గోపికలు కృష్ణుని సాహసాలను పాడుతూ, బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదాలు పొందారు.

కృష్ణస్త్వన్యతమం రూపం గోపవిశ్రమ్భణం గతః । శైలోఽస్మీతి బ్రువన్ భూరి బలిమాదద్ బృహద్వపుః

కృష్ణుడు, గోపాలులకు ధైర్యం కలిగించేందుకు మరో రూపం ధరించి, 'నేనే ఈ కొండను' అని చెప్పి, గొప్ప రూపంలో విరివిగా సమర్పించిన బహుమతులను స్వీకరించాడు.

తస్మై నమో వ్రజజనైః సహ చక్రేఽఽత్మనాఽఽత్మనే । అహో పశ్యత శైలోఽసౌ రూపీ నోఽనుగ్రహం వ్యధాత్

వ్రజవాసులతో కలిసి, ఆ స్వరూపానికి కృష్ణుడు నమస్కరించాడు. 'చూడండి, ఈ కొండ స్వరూపంలో ప్రత్యక్షమై, మనకు అనుగ్రహం చేసిందని' అన్నాడు.

ఏషోఽవజానతో మర్త్యాన్ కామరూపీ వనౌకసః । హన్తి హ్యస్మై నమస్యామః శర్మణే ఆత్మనో గవామ్

ఇతడు తన ఇష్టానుసారం రూపాలు ధరించి అడవిలో నివసిస్తూ, తనను తక్కువగా చూసే మానవులను సంహరిస్తాడు. అందుకే మనం మనకు, మన పశువులకు రక్షణ కలిగించేందుకు ఆయనకు నమస్కరిద్దాం.

ఇత్యద్రిగోద్విజమఖం వాసుదేవప్రచోదితాః । యథా విధాయ తే గోపా సహకృష్ణా వ్రజం యయుః

వాసుదేవుడు ప్రేరేపించినట్టు, ఆ గోపకులు కృష్ణుడితో కలిసి పర్వతానికి, గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు, యజ్ఞానికి కావలసిన విధంగా కర్మలు చేసి, తరువాత వ్రజకు తిరిగి వెళ్లారు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే చతుర్వింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ఉద్దేశించిన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, దశమ స్కంధానికి, మొదటి భాగంలో ఇరవై నాలుగవ అధ్యాయం పూర్తయింది.

మామాత్మానం స్వయంజ్యోతిః సర్వభూతగుహాశయమ్ । ఆత్మన్యేవాత్మనా వీక్ష్య విశోకోఽభయమృచ్ఛసి

నన్ను — అన్ని జీవుల హృదయాల్లో వెలిగే స్వయంవెలుగు అయిన ఆత్మను — నీవు నీలోనే, నీ ఆత్మతోనే దర్శిస్తే, నీకు దుఃఖం, భయం తొలగిపోతాయి.

మాత్ర ఆధ్యాత్మికీం విద్యాం శమనీం సర్వకర్మణామ్ । వితరిష్యే యయా చాసౌ భయం చాతితరిష్యతి

తల్లి, నేను నీకు అన్ని కర్మలకు శాంతిని కలిగించే ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధిస్తాను. దాని వలన నీవు భయాన్ని దాటి పోతావు.

మైత్రేయ ఉవాచ - ఏవం సముదితస్తేన కపిలేన ప్రజాపతిః । దక్షిణీకృత్య తం ప్రీతో వనమేవ జగామ హ

మైత్రేయుడు చెప్పాడు — ఇలా కపిలుడు చెప్పిన తరువాత, ప్రాణికర్త సంతోషంతో ఆయన చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

వ్రతం స ఆస్థితో మౌనం ఆత్మైకశరణో మునిః । నిఃసఙ్గో వ్యచరత్ క్షోణీం అనగ్నిరనికేతనః

ఆయన మౌనవ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆత్మనే ఆధారంగా తీసుకుని, అనాసక్తుడిగా, అగ్నిలేని, ఇల్లు లేని జీవనంతో భూమి మీద సంచరించేవాడు.

మనో బ్రహ్మణి యుఞ్జానో యత్తత్ సదసతః పరమ్ । గుణావభాసే విగుణ ఏకభక్త్యానుభావితే

తన మనసును సదా, అసదా అన్న రెండింటికంటే అతీతమైన, గుణాల రూపంలో కనిపించే గుణరహితమైన బ్రహ్మంలో ఏకాగ్రతతో స్థిరపరిచాడు.

నిరహఙ్కృతిర్నిర్మమశ్చ నిర్ద్వన్ద్వః సమదృక్ స్వదృక్ । ప్రత్యక్ప్రశాన్తధీర్ధీరః ప్రశాన్తోర్మిరివోదధిః

అహంకారం లేని, మమకారం లేని, ద్వంద్వాలు లేని, సమదృష్టి కలవాడు, తనలో తానే తానూ చూసేవాడు, అంతరంగంగా ప్రశాంతంగా, స్థిరమైన మనస్సుతో, అలలు లేని సముద్రంలా నిశ్చలంగా ఉండేవాడు.

వాసుదేవే భగవతి సర్వజ్ఞే ప్రత్యగాత్మని । పరేణ భక్తిభావేన లబ్ధాత్మా ముక్తబన్ధనః

వాసుదేవుడు అనే సర్వజ్ఞుడు, అంతరాత్మ అయిన భగవంతుని పట్ల పరమభక్తితో తనను తాను తెలుసుకుని, బంధనాల నుంచి విముక్తుడయ్యాడు.

ఆత్మానం సర్వభూతేషు భగవన్తం అవస్థితమ్ । అపశ్యత్సర్వభూతాని భగవత్యపి చాత్మని

అతడు తన ఆత్మగా అన్ని జీవుల్లో భగవంతుడు ఉన్నాడని చూశాడు; అలాగే, తనలోని భగవంతునిలో అన్ని జీవులను కూడా దర్శించాడు.

ఇచ్ఛాద్వేషవిహీనేన సర్వత్ర సమచేతసా । భగవద్‍భక్తియుక్తేన ప్రాప్తా భాగవతీ గతిః

ఇష్ట, ద్వేషాలు లేని, అందరికీ సమభావంతో, భగవంతుని భక్తితో ఉన్నవాడు, భగవత్కతిని పొందాడు.

స్ఫురత్కిరీటవలయ హారనూపురమేఖలమ్ । శఙ్‌ఖచక్రగదాపద్మ మాలామణ్యుత్తమర్ద్ధిమత్

కిరీటం, వలయాలు, హారం, నూపురాలు, మెఖలతో ప్రకాశిస్తూ, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, మాల, అతి ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వ తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్నాడు.

సింహస్కన్ధత్విషో బిభ్రత్ సౌభగ గ్రీవకౌస్తుభమ్ । శ్రియానపాయిన్యా క్షిప్త నికషాశ్మోరసోల్లసత్

సింహపు భుజాలు వంటి భుజాలతో, శోభాయమానమైన కౌస్తుభ మణిని మెడలో ధరించి, ఎప్పటికీ తగ్గని మహిమతో, నిక్షేపశిల వలె ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.