శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇంద్రమఖభఙ్గ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) భగవానపి తత్రైవ బలదేవేన సంయుతః । అపశ్యత్ నివసన్ గోపాన్ ఇన్ద్రయాగకృతోద్యమాన్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ సమయంలో భగవంతుడు బాలరామునితో కలసి అక్కడే ఉండేవాడు. అప్పటికి గోపకులు ఇంద్రునికి యాగం చేయడానికి ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు అని ఆయన చూశాడు.

తదభిజ్ఞోఽపి భగవాన్ సర్వాత్మా సర్వదర్శనః । ప్రశ్రయావనతోఽపృచ్ఛత్ వృద్ధాన్ నన్దపురోగమాన్

అన్ని తెలిసినవాడైన భగవంతుడు, అందరి హృదయాల్లో ఉన్నవాడు, వినయంగా వృద్ధుల దగ్గరకు, నందుని ముందుగా ఉంచుకొని, అడిగాడు.

కథ్యతాం మే పితః కోఽయం సమ్భ్రమో వ ఉపాగతః । కిం ఫలం కస్య చోద్దేశః కేన వా సాధ్యతే మఖః

నాన్నా, ఈ కలకలం ఎందుకు ఏర్పడింది? దీని ప్రయోజనం ఏమిటి? ఎవరి కోసం ఇది జరుగుతోంది? ఎవరు ఈ యాగాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు? నాకు వివరంగా చెప్పండి.

ఏతద్‍బ్రూహి మహాన్ కామో మహ్యం శుశ్రూషవే పితః । న హి గోప్యం హి సాధూనాం కృత్యం సర్వాత్మనామిహ

నాన్నా, నేను ఎంతో ఆసక్తిగా వింటున్నాను, దయచేసి నాకు చెప్పండి. మంచి మనుషులు తమ పనులను ఎవరి దగ్గరా దాచిపెట్టరు కదా.

అస్త్యస్వ-పరదృష్టీనాం అమిత్రోదాస్తవిద్విషామ్ । ఉదాసీనోఽరివద్ వర్జ్య ఆత్మవత్ సుహృదుచ్యతే

ఎవరైనా స్నేహితులు, మధ్యవర్తులు, శత్రువుల పట్ల సమానంగా ఉండి, ఎవ్వరితోనూ విరోధం లేకుండా, అందరినీ తనలాగే భావిస్తే, అతడే నిజమైన మిత్రుడు అని అంటారు.

జ్ఞాత్వాజ్ఞాత్వా చ కర్మాణి జనోఽయమనుతిష్ఠతి । విదుషః కర్మసిద్ధిః స్యాత్ తథా నావిదుషో భవేత్

ప్రజలు తెలియకపోయినా, తెలిసినా పనులు చేస్తారు. కానీ జ్ఞానులు చేసిన పనులకు ఫలితం లభిస్తుంది, అజ్ఞానులకు మాత్రం అలా జరగదు.

తత్ర తావత్ క్రియాయోగో భవతాం కిం విచారితః । అథ వా లౌకికస్తన్మే పృచ్ఛతః సాధు భణ్యతామ్

మీరు ఈ క్రియను ఎందుకు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు? లేదా ఇది సంప్రదాయంగా వస్తున్నదా? నేను అడుగుతున్నాను, దయచేసి సరిగ్గా చెప్పండి.

శ్రీనన్ద ఉవాచ - పర్జన్యో భగవాన్ ఇన్ద్రో మేఘాస్తస్యాత్మమూర్తయః । తేఽభివర్షన్తి భూతానాం ప్రీణనం జీవనం పయః

శ్రీనందుడు ఇలా అన్నాడు — వానకు అధిపతైన ఇంద్రుడు దేవుడు. మేఘాలు ఆయన రూపమే. అవే జంతువులందరికీ ఆనందాన్ని, జీవాన్ని ఇచ్చే నీటిని కురిపిస్తాయి.

తం తాత వయమన్యే చ వార్ముచాం పతిమీశ్వరమ్ । ద్రవ్యైస్తద్ రేతసా సిద్ధైః యజన్తే క్రతుభిర్నరాః

బిడ్డా, మేము మాత్రమే కాదు, మరెందరో వానను కురిపించే ఇంద్రుని, ఆ ప్రభువును, ద్రవ్యాలు, నెయ్యి వంటి పదార్థాలతో, యాగాలతో పూజిస్తారు.

తచ్ఛేషేణోపజీవన్తి త్రివర్గఫలహేతవే । పుంసాం పురుషకారాణాం పర్జన్యః ఫలభావనః

ఆ యాగంలో మిగిలిన వాటితో మనుషులు ధర్మ, అర్థ, కామాల కోసం జీవిస్తారు. మనుషుల ప్రయత్నాలకు ఫలితాన్ని ఇంద్రుడు వాన రూపంలో ఇస్తాడు.

య ఏనం విసృజేత్ ధర్మం పరమ్పర్యాగతం నరః । కామాల్లోభాత్ భయాద్ ద్వేషాత్ స వై నాప్నోతి శోభనమ్

పురాతనంగా వస్తున్న ఈ ధర్మాన్ని ఎవరు కోరిక, లోభం, భయం లేదా ద్వేషంతో వదిలేస్తే, వారికి మంచి ఫలితం కలగదు.

శ్రీశుక ఉవాచ - వచో నిశమ్య నన్దస్య తథాన్యేషాం వ్రజౌకసామ్ । ఇన్ద్రాయ మన్యుం జనయన్ పితరం ప్రాహ కేశవః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు — నందుడు, ఇతర గోపకుల మాటలు విని, ఇంద్రునిపై కోపాన్ని రేపుతూ, కేశవుడు తన తండ్రితో మాట్లాడాడు.

శ్రీభగవానువాచ - కర్మణా జాయతే జన్తుః కర్మణైవ విలీయతే । సుఖం దుఃఖం భయం క్షేమం కర్మణైవాభిపద్యతే

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు — ప్రతి జీవి కర్మ వల్లే పుడతాడు, కర్మ వల్లే లయమవుతాడు. సుఖం, దుఃఖం, భయం, రక్షణ అన్నీ కర్మ వల్లే కలుగుతాయి.

అస్తి చేదీశ్వరః కశ్చిత్ ఫలరూప్యన్యకర్మణామ్ । కర్తారం భజతే సోఽపి న హ్యకర్తుః ప్రభుర్హి సః

ఇతరుల కర్మలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే దేవుడు ఎవరైనా ఉంటే, అతడూ కర్తపై ఆధారపడి ఉంటాడు. ఎందుకంటే, ఏమీ చేయని వాడిపై అతనికి అధికారముండదు.

కిమిన్ద్రేణేహ భూతానాం స్వస్వకర్మానువర్తినామ్ । అనీశేనాన్యథా కర్తుం స్వభావవిహితం నృణామ్

ప్రతి జీవి తన కర్మను అనుసరించేవాడైతే, ఇంద్రుడి అవసరం ఏముంది? తన స్వభావం ప్రకారం జరిగే విషయాలను ఇంద్రుడు మార్చలేడు.

స్వభావతన్త్రో హి జనః స్వభావమనువర్తతే । స్వభావస్థమిదం సర్వం సదేవాసురమానుషమ్

ప్రజలు తమ స్వభావానికి లోబడి, దానిని అనుసరిస్తారు. ఈ లోకంలో దేవతలు, అసురులు, మనుషులు — అందరూ తమ స్వభావంలోనే ఉంటారు.

దేహానుచ్చావచాఞ్జన్తుః ప్రాప్యోత్ సృజతి కర్మణా । శత్రుర్మిత్రముదాసీనః కర్మైవ గురురీశ్వరః

ప్రతి జీవి ఎలాంటి శరీరం పొందినా, కర్మ వల్లే పనులు చేస్తాడు, వదులుతాడు. స్నేహితుడు, శత్రువు, మధ్యవర్తి ఎవరికైనా — కర్మే గురువు, కర్మే అధికారి.

తస్మాత్ సంపూజయేత్కర్మ స్వభావస్థః స్వకర్మకృత్ । అన్జసా యేన వర్తేత తదేవాస్య హి దైవతమ్

అందువల్ల, ప్రతి ఒక్కరూ తన సహజ స్వభావాన్ని అనుసరించి, తన పనిని నిజాయితీగా చేస్తూ, ఆ పనిని పూజగా భావించాలి. మన జీవనం నడిపించే పని మన దేవుడే.

ఆజీవ్యైకతరం భావం యస్త్వన్యముపజీవతి । న తస్మాద్ విన్దతే క్షేమం జారాన్నార్యసతీ యథా

ఒకరు తనకు ఉన్న ఉపాధిని వదిలిపెట్టి, ఇంకొకటి ఆశ్రయిస్తే, అతడికి శ్రేయస్సు కలగదు. అది, పతివ్రత లేని ఒక స్త్రీ పరపురుషుడి దగ్గర ఆనందాన్ని పొందలేనట్టే.

వర్తేత బ్రహ్మణా విప్రో రాజన్యో రక్షయా భువః । వైశ్యస్తు వార్తయా జీవేత్ శూద్రస్తు ద్విజసేవయా

బ్రాహ్మణుడు వేదాధ్యయనంతో జీవించాలి. క్షత్రియుడు భూమిని రక్షిస్తూ జీవించాలి. వైశ్యుడు వ్యాపారం, వ్యవసాయం చేసుకుంటూ ఉండాలి. శూద్రుడు ద్విజులను సేవిస్తూ జీవించాలి.

కృషివాణిజ్యగోరక్షా కుసీదం తూర్యముచ్యతే । వార్తా చతుర్విధా తత్ర వయం గోవృత్తయోఽనిశమ్

వ్యవసాయం, వ్యాపారం, పశుపోషణ, అప్పు మీద వడ్డీ ఇవ్వడం, సంగీతం — ఇవన్నీ నాలుగు రకాల ఉపాధులు. వీటిలో మేము ఎప్పుడూ పశుపోషణలోనే ఉంటాం.

సత్త్వం రజస్తమ ఇతి స్థిత్యుత్పత్త్యన్తహేతవః । రజసోత్పద్యతే విశ్వం అన్యోన్యం వివిధం జగత్

సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు — ఇవే సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణాలు. రజస్సు వల్ల ఈ జగత్తు, అనేక రకాలుగా ఏర్పడుతుంది.

రజసా చోదితా మేఘా వర్షన్త్యమ్బూని సర్వతః । ప్రజాస్తైరేవ సిధ్యన్తి మహేన్ద్రః కిం కరిష్యతి

రజస్సు ప్రభావంతో మేఘాలు ఎక్కడికక్కడ నీళ్లు కురిపిస్తాయి. వాటివల్లే ప్రజలు బ్రతుకుతారు. ఇంద్రుడు ఇంకేం చేయగలడు?

న నః పురోజనపదా న గ్రామా న గృహా వయమ్ । నిత్యం వనౌకసస్తాత వనశైలనివాసినః తస్మాద్‍గవాం బ్రాహ్మణానాం అద్రేశ్చారభ్యతాం మఖః । య ఇంద్రయాగసంభారాః తైరయం సాధ్యతాం మఖః

మాకు పట్టణాలు, గ్రామాలు, ఇళ్ళు లేవు. మేము ఎప్పుడూ అడవుల్లో, కొండల్లో నివసిస్తాం. అందుకే, ఈ యజ్ఞాన్ని పశువుల కోసం, బ్రాహ్మణుల కోసం, కొండ కోసం ప్రారంభిద్దాం. ఇంద్రునికి చేసే ఏర్పాట్లను దీనికే ఉపయోగించండి.

పచ్యన్తాం వివిధాః పాకాః సూపాన్తాః పాయసాదయః । సంయావాపూపశష్కుల్యః సర్వదోహశ్చ గృహ్యతామ్

వివిధ రకాల వంటకాలు, సూపులు, పాయసం, అన్నం, అప్పాలు, పిండి వంటలు, పాలతో చేసిన పదార్థాలు అన్నీ సిద్ధం చేయండి.

హూయన్తామగ్నయః సమ్యగ్ బ్రాహ్మణైర్బ్రహ్మవాదిభిః । అన్నం బహుగుణం తేభ్యో దేయం వో ధేనుదక్షిణాః

వేదపండితులు అగ్నికి సమర్పణలు సక్రమంగా చేయాలి. వారికి రుచికరమైన, విరివిగా అన్నపానాలు, పశువులు దక్షిణగా ఇవ్వాలి.

అన్యేభ్యశ్చాశ్వచాణ్డాల పతితేభ్యో యథార్హతః । యవసం చ గవాం దత్త్వా గిరయే దీయతాం బలిః

ఇతరులకు — గుర్రాల కాపరులు, చండాళులు, పతితులకు — వారికి తగిన విధంగా దానం చేయాలి. ఆవులకు యవాలు ఇచ్చాక, కొండకు బలి సమర్పించాలి.

స్వలఙ్‌కృతా భుక్తవన్తః స్వనులిప్తాః సువాససః । ప్రదక్షిణాం చ కురుత గోవిప్రానలపర్వతాన్

అందంగా అలంకరించుకుని, తినిపోయి, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, శరీరానికి సుగంధాలు పూసుకుని, ఆవులను, బ్రాహ్మణులను, అగ్నులను, కొండను ప్రదక్షిణ చేయండి.

ఏతన్మమ మతం తాత క్రియతాం యది రోచతే । అయం గోబ్రాహ్మణాద్రీణాం మహ్యం చ దయితో మఖః

ఇది నా అభిప్రాయం, ప్రియమా! మీకు నచ్చితే ఇలా చేయండి. ఈ యజ్ఞం పశువులకు, బ్రాహ్మణులకు, కొండకూ, నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది.