శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ధిగ్జన్మ నః త్రివృత్ విద్యాం ధిగ్ వ్రతం ధిగ్ బహుజ్ఞతామ్ । ధిక్కులం ధిక్ క్రియాదాక్ష్యం విముఖా యే త్వధోక్షజే

మన జన్మకు, త్రివిధ విద్యకు, వ్రతాలకు, ఎక్కువ జ్ఞానానికి, వంశానికి, క్రియాశక్తికి—all ఇవన్నీ వ్యర్థమే, మనం భగవంతుణ్ణి మరచిపోతే.

నూనం భగవతో మాయా యోగినామపి మోహినీ । యస్ వయం గురవో నృణాం స్వార్థే ముహ్యామహే ద్విజాః

నిజంగా, భగవంతుని మాయ యోగులకు కూడా మోసం చేస్తుంది. మనం, మనుషులకు ఉపదేశకులమైనా, మన స్వార్థాన్ని మరిచిపోతున్నాం, బ్రాహ్మణులారా!

అహో పశ్యత నారీణాం అపి కృష్ణే జగద్‍గురౌ । దురన్తభావం యోఽవిధ్యన్ మృత్యుపాశాన్ గృహాభిధాన్

ఇవిగో, ఈ స్త్రీలు ఎంత స్థిరంగా ఉన్నారో చూడండి! జగద్గురు శ్రీకృష్ణుని కోసం, 'ఇల్లు' అనే మరణ బంధాలను కూడా వీడారు.

నాసాం ద్విజాతిసంస్కారో న నివాసో గురావపి । న తపో నాత్మమీమాంసా న శౌచం న క్రియాః శుభాః

ఈ స్త్రీలకు ద్విజాతి సంస్కారం లేదు, గురువుతో నివాసం లేదు, తపస్సు లేదు, ఆత్మ విచారణ లేదు, శుద్ధి లేదు, శుభమైన క్రియలు కూడా లేవు.

తథాపి హ్యుత్తమఃశ్లోకే కృష్ణే యోగేశ్వరేశ్వరే । భక్తిర్దృఢా న చాస్మాకం సంస్కారాదిమతామపి

అయినా, ఉత్తములందరికీ ప్రభువైన కృష్ణుని పట్ల మనకు ఎంతైనా సంస్కారం, ఇతర గుణాలు ఉన్నా, మన భక్తి మాత్రం దృఢంగా లేదు.

నను స్వార్థవిమూఢానాం ప్రమత్తానాం గృహేహయా । అహో నః స్మారయామాస గోపవాక్యైః సతాం గతిః

మన నిజమైన మేలును మరిచిపోయి, ఇంటి పనుల్లో మునిగి ఉన్న మనలను, ఆ గోపికల మాటల ద్వారా సత్పథాన్ని ఆయన గుర్తు చేశాడు.

అన్యథా పూర్ణకామస్య కైవల్యాద్యశిషాం పతేః । ఈశితవ్యైః కిమస్మాభిః ఈశస్యైతద్ విడమ్బనమ్

పూర్తిగా తృప్తి చెందినవాడైన వరాల అధిపతికి, ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడిన మనకు, ముక్తి వంటి వరాలు ఎందుకు కావాలి? ఇది ఆయన లీల మాత్రమే.

హిత్వాన్యాన్ భజతే యం శ్రీః పాదస్పర్శాశయా సకృత్ । స్వాత్మదోషాపవర్గేణ తద్యాచ్ఞా జనమోహినీ

శ్రీదేవి ఇతరులను వదిలేసి, ఒక్కసారి అయినా ఆయన పాదస్పర్శ కోసం భజించేది. ఆమె కోరే ముక్తి, తన లోపాల నుండి విముక్తి, జనులను మాయలో పడేసే ఒక మాయ మాత్రమే.

దేశః కాలః పృథగ్ద్రవ్యం మంత్రతంత్రర్త్విజోఽగ్నయః । దేవతా యజమానశ్చ క్రతుర్ధర్మశ్చ యన్మయః

దేశం, కాలం, వేర్వేరు వస్తువులు, మంత్రాలు, కర్మలు, ఋత్వికులు, అగ్నులు, దేవతలు, యజమాని, యజ్ఞం, ధర్మం — ఇవన్నీ ఆయన నుండే ఉద్భవించాయి.

స ఏష భగవాన్ సాక్షాద్ విష్ణుర్యోగేశ్వరేశ్వరః । జాతో యదుష్విత్యాశ్రృణ్మ హ్యపి మూఢా న విద్మహే

ఈయనే భగవంతుడు, యోగేశ్వరులకూ అధిపతి అయిన విష్ణువు, యదువంశంలో జన్మించాడు అని విన్నాము. అయినా మనం మాయలో పడి, ఆయనను నిజంగా గ్రహించలేకపోయాము.

అహో వయం ధన్యతమా యేషాం నస్తాదృశీః స్త్రియః । భక్త్యా యాసాం మతిర్జాతా అస్మాకం నిశ్చలా హరౌ

అయ్యో! మనలో ఇలాంటి స్త్రీలు ఉన్నారు, వారి హృదయాల్లో హరిలో అచంచలమైన భక్తి కలిగింది. మనం ఎంత అదృష్టవంతులం!

నమస్తుభ్యం భగవతే కృష్ణాయాకుణ్ఠమేధసే । యన్మాయామోహితధియో భ్రమామః కర్మవర్త్మసు

నీవు భగవంతుడవు, కృష్ణా, అపరిమితమైన బుద్ధి కలవాడవు. నీ మాయ వల్ల మన మనస్సులు కర్మ మార్గాల్లో తిరుగుతూ మాయలో పడిపోయాయి. నీకు నమస్కారం.

స వై న ఆద్యః పురుషః స్వమాయామోహితాత్మనామ్ । అవిజ్ఞతానుభావానాం క్షన్తుమర్హత్యతిక్రమమ్

ఆదిపురుషుడైన ఆయన, తన మాయ వల్ల మాయలో పడి, తనను నిజంగా గ్రహించని వారి తప్పులను క్షమించగలడు.

ఇతి స్వాఘమనుస్మృత్య కృష్ణే తే కృతహేలనాః । దిదృక్షవోఽప్యచ్యుతయోః కంసాద్‍భీతా న చాచలన్

తమ తప్పును గుర్తు చేసుకుని, కృష్ణుని నిర్లక్ష్యం చేసినా, కంసుడి భయంతో ఉన్నా, అచ్యుతులను దర్శించాలనే తపనలో వారు వెనక్కి తగ్గలేదు.

గ్రహా నిమిత్తం సుఖదుఃఖయోశ్చేత్కిమాత్మనోఽజస్య జనస్య తే వై। గ్రహైర్గ్రహస్యైవ వదన్తి పీడాం క్రుధ్యేత కస్మై పురుషస్తతోఽన్యః

గ్రహాలు మనకు సుఖదుఃఖాలకు కారణమైతే, అది జన్మలేని ఆత్మకు ఏమిటి సంబంధం? పండితులు గ్రహాలు ఇతర గ్రహాలకే బాధ కలిగిస్తాయని చెబుతారు. మరి మనిషి ఎవరి మీద కోపపడాలి?

కర్మాస్తు హేతుః సుఖదుఃఖయోశ్చేత్కిమాత్మనస్తద్ధి జడాజడత్వే। దేహస్త్వచిత్పురుషోఽయం సుపర్ణః క్రుధ్యేత కస్మై న హి కర్మ మూలమ్

కర్మ మనకు సుఖదుఃఖాలకు కారణమైతే, అది ఆత్మకు ఏమిటి సంబంధం? కర్మ జడమైనదానికీ, చైతన్యమైనదానికీ సంబంధించినది. ఈ శరీరం కేవలం చర్మం; మనిషి మాత్రం చైతన్యస్వరూపి. మరి ఎవరి మీద కోపపడాలి? కర్మే మూలం కాదు.

కాలస్తు హేతుః సుఖదుఃఖయోశ్చేత్కిమాత్మనస్తత్ర తదాత్మకోఽసౌ। నాగ్నేర్హి తాపో న హిమస్య తత్స్యాత్క్రుధ్యేత కస్మై న పరస్య ద్వన్ద్వమ్

కాలమే సుఖదుఃఖాలకు కారణమైతే, అది ఆత్మకు ఏమిటి సంబంధం? కాలం కూడా ఆత్మతో ఒకటే. అగ్నికి వేడి, మంచుకు చలిని అంటించలేము. మరి ఎవరి మీద కోపపడాలి? ద్వంద్వం పరానికి చెందదు.

న కేనచిత్క్వాపి కథఞ్చనాస్య ద్వన్ద్వోపరాగః పరతః పరస్య। యథాహమః సంసృతిరూపిణః స్యాదేవం ప్రబుద్ధో న బిభేతి భూతైః

ఎక్కడా, ఎవరూ, ఎప్పుడూ, పరమాత్మకు ద్వంద్వం కలగదు. నేను ఉన్నట్లే, సంసారం కూడా అలాగే ఉంటుంది. ఎవరు నిజంగా జ్ఞానం పొందారో, వారు భూతాలను భయపడరు.

ఏతాం స ఆస్థాయ పరాత్మనిష్ఠామధ్యాసితాం పూర్వతమైర్మహర్షిభిః। అహం తరిష్యామి దురన్తపారం తమో ముకున్దాఙ్ఘ్రినిషేవయైవ

ఈ పరమాత్మ భక్తిని, పురాతన మహర్షులు ఆచరించిన విధంగా, ఆశ్రయించి, ముకుందుని పాదసేవ ద్వారా నేను ఈ అపారమైన అంధకారాన్ని దాటి పోతాను.

శ్రీభగవానువాచ। నిర్విద్య నష్టద్రవిణే గతక్లమః ప్రవ్రజ్య గాం పర్యటమాన ఇత్థమ్। నిరాకృతోఽసద్భిరపి స్వధర్మాదకమ్పితోఽమూం మునిరాహ గాథామ్

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: ఆసక్తి లేకుండా, ధనం కోల్పోయి, అలసట లేకుండా, వనవాసిగా భూమి మీద తిరుగుతూ, దుష్టులు తిరస్కరించినా, తన ధర్మంలో కదలకుండా ఉన్న ముని ఈ గాథను చెప్పాడు.

సుఖదుఃఖప్రదో నాన్యః పురుషస్యాత్మవిభ్రమః। మిత్రోదాసీనరిపవః సంసారస్తమసః కృతః

ఒక మనిషికి సుఖదుఃఖాలకు కారణం ఆత్మ తప్ప మరొకటి లేదు. స్నేహితులు, మధ్యస్థులు, శత్రువులు అన్నీ సంసార అజ్ఞానంతో ఏర్పడినవే.

తస్మాత్సర్వాత్మనా తాత నిగృహాణ మనో ధియా। మయ్యావేశితయా యుక్త ఏతావాన్యోగసఙ్గ్రహః

కాబట్టి, ప్రియమైనవాడా! నీ మనస్సును నా మీద స్థిరంగా ఉంచి, బుద్ధితో అదుపులో పెట్టు. ఇదే యోగసారము.

య ఏతాం భిక్షుణా గీతాం బ్రహ్మనిష్ఠాం సమాహితః। ధారయఞ్ఛ్రావయఞ్ఛృణ్వన్ద్వన్ద్వైర్నైవాభిభూయతే

బ్రహ్మనిష్ఠుడైన భిక్షువు పాడిన ఈ గీతను ఏవ్వరైనా ఏకాగ్రతతో జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ, వినిపిస్తూ, శ్రద్ధగా వింటూ ఉంటే, జీవితం లోని సుఖ–దుఃఖాల వంటి ద్వంద్వాలు వారిని అధిగమించలేవు.

ఇంద్రమఖభఙ్గ - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) భగవానపి తత్రైవ బలదేవేన సంయుతః । అపశ్యత్ నివసన్ గోపాన్ ఇన్ద్రయాగకృతోద్యమాన్

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — ఆ సమయంలో భగవంతుడు బాలరామునితో కలసి అక్కడే ఉండేవాడు. అప్పటికి గోపకులు ఇంద్రునికి యాగం చేయడానికి ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు అని ఆయన చూశాడు.

తదభిజ్ఞోఽపి భగవాన్ సర్వాత్మా సర్వదర్శనః । ప్రశ్రయావనతోఽపృచ్ఛత్ వృద్ధాన్ నన్దపురోగమాన్

అన్ని తెలిసినవాడైన భగవంతుడు, అందరి హృదయాల్లో ఉన్నవాడు, వినయంగా వృద్ధుల దగ్గరకు, నందుని ముందుగా ఉంచుకొని, అడిగాడు.

కథ్యతాం మే పితః కోఽయం సమ్భ్రమో వ ఉపాగతః । కిం ఫలం కస్య చోద్దేశః కేన వా సాధ్యతే మఖః

నాన్నా, ఈ కలకలం ఎందుకు ఏర్పడింది? దీని ప్రయోజనం ఏమిటి? ఎవరి కోసం ఇది జరుగుతోంది? ఎవరు ఈ యాగాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు? నాకు వివరంగా చెప్పండి.

ఏతద్‍బ్రూహి మహాన్ కామో మహ్యం శుశ్రూషవే పితః । న హి గోప్యం హి సాధూనాం కృత్యం సర్వాత్మనామిహ

నాన్నా, నేను ఎంతో ఆసక్తిగా వింటున్నాను, దయచేసి నాకు చెప్పండి. మంచి మనుషులు తమ పనులను ఎవరి దగ్గరా దాచిపెట్టరు కదా.

అస్త్యస్వ-పరదృష్టీనాం అమిత్రోదాస్తవిద్విషామ్ । ఉదాసీనోఽరివద్ వర్జ్య ఆత్మవత్ సుహృదుచ్యతే

ఎవరైనా స్నేహితులు, మధ్యవర్తులు, శత్రువుల పట్ల సమానంగా ఉండి, ఎవ్వరితోనూ విరోధం లేకుండా, అందరినీ తనలాగే భావిస్తే, అతడే నిజమైన మిత్రుడు అని అంటారు.

జ్ఞాత్వాజ్ఞాత్వా చ కర్మాణి జనోఽయమనుతిష్ఠతి । విదుషః కర్మసిద్ధిః స్యాత్ తథా నావిదుషో భవేత్

ప్రజలు తెలియకపోయినా, తెలిసినా పనులు చేస్తారు. కానీ జ్ఞానులు చేసిన పనులకు ఫలితం లభిస్తుంది, అజ్ఞానులకు మాత్రం అలా జరగదు.