శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సత్త్వసఙ్గాదృషీన్దేవాన్రజసాసురమానుషాన్। తమసా భూతతిర్యక్త్వం భ్రామితో యాతి కర్మభిః

సత్త్వగుణంతో మమకారం కలిగి ఉంటే దేవతల స్థితిని పొందుతారు; రజోగుణంతో అసురులు, మనుషుల జన్మలు కలుగుతాయి; తమోగుణంతో పిశాచులు, పశువుల జన్మలు వస్తాయి. మనిషి తన కర్మల వల్ల వీటిలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.

నృత్యతో గాయతః పశ్యన్యథైవానుకరోతి తాన్। ఏవం బుద్ధిగుణాన్పశ్యన్ననీహోఽప్యనుకార్యతే

ఇతరులు నాట్యం చేస్తూ, పాటలు పాడుతూ ఉంటే మనం కూడా వారిని అనుకరిస్తాం. అలాగే, మనస్సు గుణాలను చూస్తూ, ఏమీ చేయని వారు కూడా అవే అనుసరిస్తారు.

యథామ్భసా ప్రచలతా తరవోఽపి చలా ఇవ। చక్షుషా భ్రామ్యమాణేన దృశ్యతే భ్రమతీవ భూః

నీరు ప్రవహిస్తుంటే చెట్లు కదులుతున్నట్టు కనిపించటం, కన్ను తిప్పితే భూమి తిరుగుతున్నట్టు అనిపించటం లాంటివే మన భావనలు కూడా తప్పుగా కనిపిస్తాయి.

యథా మనోరథధియో విషయానుభవో మృషా। స్వప్నదృష్టాశ్చ దాశార్హ తథా సంసార ఆత్మనః

మనస్సులో ఊహించుకునే విషయాల అనుభవం ఎంత అబద్ధమో, కలలో కనిపించే దృశ్యాలు ఎంత వాస్తవం కానివో, అలాగే దాశార్హ వంశజా, ఈ లోక జీవితం కూడా ఆత్మకు అబద్ధమే.

అర్థే హ్యవిద్యమానేఽపి సంసృతిర్న నివర్తతే। ధ్యాయతో విషయానస్య స్వప్నేఽనర్థాగమో యథా

విషయం నిజంగా లేకపోయినా, లోకంలో తిరుగుడు ఆగదు; ఎవరు విషయాలను మనస్సులో తలచుకుంటారో, వారికి కలలో కూడా అపశ్రేయస్సు కలుగుతుంది.

తస్మాదుద్ధవ మా భుఙ్క్ష్వ విషయానసదిన్ద్రియైః। ఆత్మాగ్రహణనిర్భాతం పశ్య వైకల్పికం భ్రమమ్

కాబట్టి, ఉద్ధవా! నమ్మలేని ఇంద్రియాలతో విషయాలలో మునిగిపోకు. ఆత్మను పట్టుకునే ప్రయత్నం వల్ల కలిగే మాయా భ్రమను గుర్తించు.

క్షిప్తోఽవమానితోఽసద్భిః ప్రలబ్ధోఽసూయితోఽథ వా। తాడితః సన్నిరుద్ధో వా వృత్త్యా వా పరిహాపితః

దుష్టుల చేత తిట్టించబడినా, అవమానించబడినా, అపహాస్యం చేయబడినా, అసూయ పడబడినా, కొట్టించబడినా, నిరోధించబడినా, ఉపాధి పోయినా —

నిష్ఠ్యుతో మూత్రితో వాజ్ఞైర్బహుధైవం ప్రకమ్పితః। శ్రేయస్కామః కృచ్ఛ్రగత ఆత్మనాత్మానముద్ధరేత్

అజ్ఞానుల చేత తుప్పు వేయించబడినా, మూత్రం పోయించబడినా, ఎన్నో విధాలుగా బాధించబడినా — శ్రేయస్సు కోరే వారు ఎంత కష్టంలో ఉన్నా, తానే తనను పైకి తీసుకోవాలి.

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ। యథైవమనుబుధ్యేయం వద నో వదతాం వర

శ్రీఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: ఇదంతా నేను ఎలా గ్రహించగలను? వాక్చాతుర్యంలో నిపుణుడవైన మీరు దయచేసి మాకు వివరించండి.

సుదుఃసహమిమం మన్య ఆత్మన్యసదతిక్రమమ్। విదుషామపి విశ్వాత్మన్ప్రకృతిర్హి బలీయసీ। ఋతే త్వద్ధర్మనిరతాన్శాన్తాస్తే చరణాలయాన్

ఈ విధమైన ఆత్మద్రోహాన్ని భరించటం ఎంత కష్టం, విశ్వాత్మా! జ్ఞానులకు కూడా ఇది దాటి పోవడం చాలా కష్టం, ఎందుకంటే ప్రకృతి బలవంతం. మీ ధర్మంలో నిబద్ధులై, శాంతంగా, మీ పాదాలను ఆశ్రయించినవారిని తప్ప మరెవ్వరూ దీనిని తట్టుకోలేరు.

బృహస్పతిర్బ్రహ్మవాదే ఆత్మవత్త్వే స్వయం హరిః । భక్త్యా గోగురువిప్రేషు విష్వక్సేనానువర్తిషు

బృహస్పతి బ్రహ్మతత్వాన్ని బోధిస్తూ, హరి స్వయంగా ఆత్మజ్ఞానంలో, గోవులు, గురువులు, బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తితో, విశ్వక్సేనుని మార్గాన్ని అనుసరిస్తారు.

కీర్త్యోర్ధ్వగీతయా పుమ్భిః త్రైలోక్యే తత్ర తత్ర హ । ప్రవిష్టః కర్ణరన్ధ్రేషు స్త్రీణాం రామః సతామివ

పాటలు, కీర్తనలు ద్వారా మానవులు మూడుళ్లోకాల్లో, వివిధ ప్రదేశాల్లో, స్త్రీల చెవుల ద్వారా ప్రవేశిస్తారు. అలాగే, రాముడు సద్జనుల హృదయాల్లో ప్రవేశిస్తాడు.

అన్నయాఞ్చామిషేణ యజ్ఞపత్‍నీషు అనుగ్రహః - శ్రీగోప ఊచుః - ( అనుష్టుప్ ) రామ రామ మహాబాహో కృష్ణ దుష్టనిబర్హణ । ఏషా వై బాధతే క్షుత్ నః తచ్ఛాన్తిం కర్తుమర్హథః

పూజారుల భార్యలు అన్నదానంతో దయ చూపుతారు. గోపులు ఇలా అన్నారు: రామా! రామా! మహాబాహువా! కృష్ణా! దుష్టులను సంహరించేవాడా! మాకు ఈ ఆకలి బాధిస్తోంది; దయచేసి దీన్ని తొలగించండి.

శ్రీశుక ఉవాచ - ఇతి విజ్ఞాపితో గోపైః భగవాన్ దేవకీసుతః । భక్తాయా విప్రభార్యాయాః ప్రసీదన్ ఇదమబ్రవీత్

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: గోపులు ఇలా వేడుకున్నప్పుడు, దేవకీపుత్రుడైన భగవంతుడు, భక్తురాలైన బ్రాహ్మణుని భార్య కోసం దయతో ఇలా చెప్పాడు.

ప్రయాత దేవయజనం బ్రాహ్మణా బ్రహ్మవాదినః । సత్రం ఆఙ్‌గిరసం నామ హ్యాసతే స్వర్గకామ్యయా

బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మవేదంలో నిష్ణాతులు, స్వర్గాన్ని కోరుతూ ఆంగీరస యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్న ఆ దేవయజ్ఞ స్థలానికి వెళ్లండి.

తత్ర గత్వౌదనం గోపా యాచతాస్మద్ విసర్జితాః । కీర్తయన్తో భగవత ఆర్యస్య మమ చాభిధామ్

అక్కడికి వెళ్లి, మేము పంపినట్లు చెప్పి, భగవంతుని, ఆర్యుని, నా పేర్లు చెప్పి, అన్నం అడగండి.

ఇత్యాదిష్టా భగవతా గత్వా యాచన్త తే తథా । కృతాఞ్జలిపుటా విప్రాన్ దణ్డవత్ పతితా భువి

భగవంతుడు చెప్పిన ప్రకారం, వారు వెళ్లి, చేతులు జోడించి, భూమిపై నమస్కరిస్తూ, బ్రాహ్మణులను ప్రార్థించారు.

హే భూమిదేవాః శ్రృణుత కృష్ణస్యాదేశకారిణః । ప్రాప్తాఞ్జానీత భద్రం వో గోపాన్ నో రామచోదితాన్

భూమిదేవులారా! వినండి. మేము కృష్ణుని ఆజ్ఞను పాటిస్తూ వచ్చాము. మేము రాముని పంపిన గోపులం అని తెలుసుకోండి. మీకు శుభం కలగాలి.

( మిశ్ర ) గాశ్చారయతౌ అవిదూర ఓదనం రామాచ్యుతౌ వో లషతో బుభుక్షితౌ । తయోర్ద్విజా ఓదనమర్థినోర్యది శ్రద్ధా చ వో యచ్ఛత ధర్మవిత్తమాః

ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవారూ, మీ దగ్గరే కొద్దిదూరంలో గోపాలకృష్ణుడు, రాముడు గోవులను మేపుతూ, ఆకలితో మీ వద్దకు తినడానికి అన్నం అడుగుతున్నారు. మీకు విశ్వాసముంటే, వారు కోరుకున్న వంట అన్నాన్ని వారికి ఇవ్వండి.

( అనుష్టుప్ ) దీక్షాయాః పశుసంస్థాయాః సౌత్రామణ్యాశ్చ సత్తమాః । అన్యత్ర దీక్షితస్యాపి నాన్నమశ్నన్ హి దుష్యతి

మీరంతా గొప్పవారు. పశుబలి లేదా సౌత్రామణి యాగం సమయంలో తప్ప, దీక్షలో ఉన్నవారు అన్నం తింటే పాపం కలగదు.

ఇతి తే భగవద్ యాచ్ఞాం శృణ్వన్తోఽపి న శుశ్రువుః । క్షుద్రాశా భూరికర్మాణో బాలిశా వృద్ధమానినః

ప్రభువు కోసం చేసిన ఈ అభ్యర్థనను విన్నా కూడా, వారు వినలేదు. చిన్న ఆశలు, ఎక్కువ కర్మలు, పిల్లలవంటి మూర్ఖత్వం, వయస్సు మీద గర్వం వీరికి ఉన్నాయి.

దేశః కాలః పృథగ్ ద్రవ్యం మంత్రతంత్రర్త్విజోఽగ్నయః । దేవతా యజమానశ్చ క్రతుర్ధర్మశ్చ యన్మయః

దేశం, కాలం, వేర్వేరు వస్తువులు, మంత్రాలు, విధానాలు, ఋత్వికులు, అగ్నులు, దేవతలు, యజమాని, యజ్ఞం, ధర్మం — ఇవన్నీ ఆయనవల్లే ఏర్పడినవి.

తం బ్రహ్మ పరమం సాక్షాద్ భగవన్తం అధోక్షజమ్ । మనుష్యదృష్ట్యా దుష్ప్రజ్ఞా మర్త్యాత్మానో న మేనిరే

ఆ పరబ్రహ్మను, భగవంతుడిని, అద్భుతుడిని, తాము మానవులమని భావించిన వారు, తక్కువ జ్ఞానంతో, మామూలు మనిషిగా మాత్రమే చూశారు.

న తే యదోమితి ప్రోచుః న నేతి చ పరన్తప । గోపా నిరాశాః ప్రత్యేత్య తథోచుః కృష్ణరామయోః

వారు 'యాదవులకు ఇవ్వండి' అని కూడా చెప్పలేదు, 'ఇవ్వకండి' అని కూడా చెప్పలేదు. గోపాలు నిరాశతో తిరిగి వచ్చి, కృష్ణుడు, రాముడికి జరిగినదంతా చెప్పారు.

తదుపాకర్ణ్య భగవాన్ ప్రహస్య జగదీశ్వరః । వ్యాజహార పునర్గోపాన్ దర్శయఁలౌకికీం గతిమ్

అది విని జగదీశ్వరుడు భగవంతుడు నవ్వుతూ, మళ్లీ గోపాలకు మానవుల పద్ధతిలో ఎలా చేయాలో చెప్పాడు.

మాం జ్ఞాపయత పత్‍నీభ్యః ససఙ్‌కర్షణమాగతమ్ । దాస్యన్తి కామమన్నం వః స్నిగ్ధా మయ్యుషితా ధియా

నేను రాముడితో కలిసి వచ్చానని, బ్రాహ్మణుల భార్యలకు చెప్పండి. మనసారా నన్ను ప్రేమించే వారు కావున, వారు మీకు కావాల్సిన అన్నాన్ని ఆనందంగా ఇస్తారు.

గత్వాథ పత్‍నీశాలాయాం దృష్ట్వాసీనాః స్వలఙ్‌కృతాః । నత్వా ద్విజసతీర్గోపాః ప్రశ్రితా ఇదమబ్రువన్

తర్వాత గోపాలు భార్యల ఇంటికి వెళ్లి, అలంకరించుకొని కూర్చున్న బ్రాహ్మణుల భార్యలను చూసి, నమస్కరించి, వినయంగా ఇలా అన్నారు.

నమో వో విప్రపత్‍నీభ్యో నిబోధత వచాంసి నః । ఇతోఽవిదూరే చరతా కృష్ణేనేహేషితా వయమ్

బ్రాహ్మణుల భార్యలారా, మేము మీకు నమస్కరిస్తున్నాం. దయచేసి మా మాటలు వినండి. ఇక్కడే దగ్గరలో, కృష్ణుడు పంపినవాళ్లమై, మేము గోవులను మేపుతున్నాం.

గాశ్చారయన్ స గోపాలైః సరామో దూరమాగతః । బుభుక్షితస్య తస్యాన్నం సానుగస్య ప్రదీయతామ్

ఆయన రాముడితో పాటు గోపాలులతో కలిసి, చాలా దూరం వచ్చి గోవులను మేపుతున్నారు. ఆయనకు ఆకలిగా ఉంది. దయచేసి ఆయనకు, ఆయనతో ఉన్నవారికి అన్నం ఇవ్వండి.