శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పశ్యతైతాన్ మహాభాగాన్ పరార్థైకాన్తజీవితాన్ । వాతవర్షాతపహిమాన్ సహన్తో వారయన్తి నః

ఈ మహాత్ములను చూడండి. వీరు పరులకు ఉపయోగపడటమే జీవితం. గాలి, వర్షం, ఎండ, చలిని తట్టుకుని మనలను కాపాడుతున్నారు.

అహో ఏషాం వరం జన్మ సర్వ ప్రాణ్యుపజీవనమ్ । సుజనస్యేవ యేషాం వై విముఖా యాన్తి నార్థినః

వీరి జన్మ ఎంత గొప్పదో! అన్ని జీవులు వీరి వల్ల జీవించగలుగుతున్నాయి. నిజమైన మంచి మనుషుల్లా, ఎవరు సహాయం అడిగినా వీరు తిరస్కరించరు.

పత్రపుష్పఫలచ్ఛాయా మూలవల్కలదారుభిః । గన్ధనిర్యాసభస్మాస్థి తోక్మైః కామాన్ వితన్వతే

ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, నీడ, మూలాలు, తొక్కలు, కలప, సుగంధ ద్రవ్యం, రసం, బూడిద, ఎముకలు — ఇవన్నీతో మనసులో ఉన్న కోరికలను చెట్లు తీరుస్తాయి.

ఏతావత్ జన్మసాఫల్యం దేహినామిహ దేహిషు । ప్రాణైరర్థైర్ధియా వాచా శ్రేయ ఏవాచరేత్ సదా

ఈ లోకంలో శరీరాన్ని ధరించినవారికి జన్మ సార్థకత అంటే ఇదే — ప్రాణంతో, ధనంతో, బుద్ధితో, మాటతో ఎప్పుడూ మంచి పనులు చేయాలి.

ఇతి ప్రవాలస్తబక ఫలపుష్పదలోత్కరైః । తరూణాం నమ్రశాఖానాం మధ్యతో యమునాం గతః

అలా కొత్త మొగ్గలు, పుష్పగుచ్ఛాలు, పండ్లు, పువ్వులు, ఆకులతో నిండిన వంగిన కొమ్మల మధ్యగా యమునా నదిలోకి ప్రవేశించాడు.

తత్ర గాః పాయయిత్వాపః సుమృష్టాః శీతలాః శివాః । తతో నృప స్వయం గోపాః కామం స్వాదు పపుర్జలమ్

అక్కడ, రాజా! ఆవులకు శుభ్రమైన, చల్లని, మంగళకరమైన నీటిని తాగించాక, ఆ గోపులు తాము కూడా తృప్తిగా ఆ మధురమైన నీటిని తాగారు.

తస్యా ఉపవనే కామం చారయన్తః పశూన్ నృప । కృష్ణరామౌ ఉవుపాగమ్య క్షుధార్తా ఇదమబ్రవన్

ఆమె తోటల్లో, పశువులను ఇష్టమొచ్చినట్లు మేతకాయిస్తూ, కృష్ణుడు, రాముడు దగ్గరకు వచ్చారు. అప్పటికి ఆకలితో ఉన్న గోపులు ఇలా అన్నారు:

విషయాభినివేశేన నాత్మానం యత్స్మరేత్పునః। జన్తోర్వై కస్యచిద్ధేతోర్మృత్యురత్యన్తవిస్మృతిః

ఇంద్రియాల విషయాలలో మునిగిపోయినవాడు మళ్ళీ తనను తాను గుర్తు చేసుకోడు; ఏదో ఒక కారణంగా మరణం అంటే పూర్తిగా మరచిపోవడమే.

జన్మ త్వాత్మతయా పుంసః సర్వభావేన భూరిద। విషయస్వీకృతిం ప్రాహుర్యథా స్వప్నమనోరథః

పురుషుడు తనను తాను శరీరంగా అనుభవించినా, జన్మ అనేది ఇంద్రియ విషయాలను స్వీకరించడమే, అది కలలాంటిది, ఊహలాంటిది అని చెప్పబడింది.

స్వప్నం మనోరథం చేత్థం ప్రాక్తనం న స్మరత్యసౌ। తత్ర పూర్వమివాత్మానమపూర్వం చానుపశ్యతి

మనిషి గతంలో వచ్చిన కలను, ఊహను గుర్తు పెట్టుకోడు. అలాగే, ఆ స్థితిలో తనను తాను కొత్తగా చూస్తాడు, మునుపటిలా కాదు.

ఇన్ద్రియాయనసృష్ట్యేదం త్రైవిధ్యం భాతి వస్తుని। బహిరన్తర్భిదాహేతుర్జనోఽసజ్జనకృద్యథా

ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, మనస్సు — ఈ మూడు రూపాలు వస్తువులో కనిపిస్తాయి. లోపలి, బయట అనే భేదం మనుషుల వల్లే కలుగుతుంది, మంచి, చెడు పనుల వలె.

నిత్యదా హ్యఙ్గ భూతాని భవన్తి న భవన్తి చ। కాలేనాలక్ష్యవేగేన సూక్ష్మత్వాత్తన్న దృశ్యతే

ప్రియమైనవాడా! జీవులు ఎప్పుడూ పుట్టి, మరణిస్తూనే ఉంటాయి. కాలం యొక్క అతి సూక్ష్మమైన, వేగమైన ప్రభావం వల్ల అది మనకు కనిపించదు.

యథార్చిషాం స్రోతసాం చ ఫలానాం వా వనస్పతేః। తథైవ సర్వభూతానాం వయోఽవస్థాదయః కృతాః

ఎలా అగ్ని జ్వాలలు, నదుల ప్రవాహాలు, వృక్షపు పండ్లు ఉంటాయో, అలాగే అన్ని జీవుల వయస్సు, స్థితులు ఏర్పడతాయి.

సోఽయం దీపోఽర్చిషాం యద్వత్స్రోతసాం తదిదం జలమ్। సోఽయం పుమానితి నృణాం మృషా గీర్ధీర్మృషాయుషామ్

ఈ దీపాన్ని జ్వాల అని, ఈ నీటిని ప్రవాహం అని, ఈ మనిషిని పురుషుడు అని అంటారు — ఇలాంటి మాటలు అబద్ధం, అలాగే ఆయుష్షు శాశ్వతమని అనుకోవడమూ అబద్ధమే.

మా స్వస్య కర్మబీజేన జాయతే సోఽప్యయం పుమాన్। మ్రియతే వామరో భ్రాన్త్యా యథాగ్నిర్దారుసంయుతః

ఈ మనిషి తన కర్మఫలంతో పుడతాడు, లేదా నిజంగా చనిపోతాడు అని అనుకోవద్దు; అది భ్రమ మాత్రమే, ఎలా అగ్ని కలపతో పుట్టి, కలిపినప్పుడు మాయమవుతుందో అలాగే.

నిషేకగర్భజన్మాని బాల్యకౌమారయౌవనమ్। వయోమధ్యం జరా మృత్యురిత్యవస్థాస్తనోర్నవ

గర్భధారణ, గర్భంలో పెరగడం, జననం, బాల్యం, కౌమారం, యౌవనం, మధ్య వయస్సు, వృద్ధాప్యం, మరణం — ఇవే శరీరానికి తొమ్మిది స్థితులు.

ఏతా మనోరథమయీర్హాన్యస్యోచ్చావచాస్తనూః। గుణసఙ్గాదుపాదత్తే క్వచిత్కశ్చిజ్జహాతి చ

ఈ రకరకాల ఉన్నత, తక్కువ శరీరాలు ఊహలతో ఏర్పడతాయి. గుణాల అనుసంధానంతో కొంతమంది వాటిని పొందుతారు, కొంతమంది వదిలిపెడతారు.

ఆత్మనః పితృపుత్రాభ్యామనుమేయౌ భవాప్యయౌ। న భవాప్యయవస్తూనామభిజ్ఞో ద్వయలక్షణః

ఆత్మ పుట్టడం, పోవడం అన్నీ తండ్రి, కుమారుడి ద్వారా ఊహించబడతాయి. కానీ వస్తువుల పుట్టుక, నాశనం తెలిసినవాడు ఈ రెండింటికీ లోబడి ఉండడు.

తరోర్బీజవిపాకాభ్యాం యో విద్వాఞ్జన్మసంయమౌ। తరోర్విలక్షణో ద్రష్టా ఏవం ద్రష్టా తనోః పృథక్

వృక్షానికి విత్తనం, పండు తెలిసినవాడు దాని జననం, నాశనాన్ని అర్థం చేసుకుంటాడు, కానీ వృక్షానికి వేరుగా ఉంటాడు. అలాగే, శరీరానికి దృష్టా వేరుగా ఉంటాడు.

ప్రకృతేరేవమాత్మానమవివిచ్యాబుధః పుమాన్। తత్త్వేన స్పర్శసమ్మూఢః సంసారం ప్రతిపద్యతే

ఇలా, ఆత్మను ప్రకృతితో వేరుచేసి చూడని అవివేకి, సంయోగం వల్ల మాయలో పడి, సంసారంలో పడిపోతాడు.

సత్త్వసఙ్గాదృషీన్దేవాన్రజసాసురమానుషాన్। తమసా భూతతిర్యక్త్వం భ్రామితో యాతి కర్మభిః

సత్త్వగుణంతో మమకారం కలిగి ఉంటే దేవతల స్థితిని పొందుతారు; రజోగుణంతో అసురులు, మనుషుల జన్మలు కలుగుతాయి; తమోగుణంతో పిశాచులు, పశువుల జన్మలు వస్తాయి. మనిషి తన కర్మల వల్ల వీటిలో తిరుగుతూ ఉంటాడు.

నృత్యతో గాయతః పశ్యన్యథైవానుకరోతి తాన్। ఏవం బుద్ధిగుణాన్పశ్యన్ననీహోఽప్యనుకార్యతే

ఇతరులు నాట్యం చేస్తూ, పాటలు పాడుతూ ఉంటే మనం కూడా వారిని అనుకరిస్తాం. అలాగే, మనస్సు గుణాలను చూస్తూ, ఏమీ చేయని వారు కూడా అవే అనుసరిస్తారు.

యథామ్భసా ప్రచలతా తరవోఽపి చలా ఇవ। చక్షుషా భ్రామ్యమాణేన దృశ్యతే భ్రమతీవ భూః

నీరు ప్రవహిస్తుంటే చెట్లు కదులుతున్నట్టు కనిపించటం, కన్ను తిప్పితే భూమి తిరుగుతున్నట్టు అనిపించటం లాంటివే మన భావనలు కూడా తప్పుగా కనిపిస్తాయి.

యథా మనోరథధియో విషయానుభవో మృషా। స్వప్నదృష్టాశ్చ దాశార్హ తథా సంసార ఆత్మనః

మనస్సులో ఊహించుకునే విషయాల అనుభవం ఎంత అబద్ధమో, కలలో కనిపించే దృశ్యాలు ఎంత వాస్తవం కానివో, అలాగే దాశార్హ వంశజా, ఈ లోక జీవితం కూడా ఆత్మకు అబద్ధమే.

అర్థే హ్యవిద్యమానేఽపి సంసృతిర్న నివర్తతే। ధ్యాయతో విషయానస్య స్వప్నేఽనర్థాగమో యథా

విషయం నిజంగా లేకపోయినా, లోకంలో తిరుగుడు ఆగదు; ఎవరు విషయాలను మనస్సులో తలచుకుంటారో, వారికి కలలో కూడా అపశ్రేయస్సు కలుగుతుంది.

తస్మాదుద్ధవ మా భుఙ్క్ష్వ విషయానసదిన్ద్రియైః। ఆత్మాగ్రహణనిర్భాతం పశ్య వైకల్పికం భ్రమమ్

కాబట్టి, ఉద్ధవా! నమ్మలేని ఇంద్రియాలతో విషయాలలో మునిగిపోకు. ఆత్మను పట్టుకునే ప్రయత్నం వల్ల కలిగే మాయా భ్రమను గుర్తించు.

క్షిప్తోఽవమానితోఽసద్భిః ప్రలబ్ధోఽసూయితోఽథ వా। తాడితః సన్నిరుద్ధో వా వృత్త్యా వా పరిహాపితః

దుష్టుల చేత తిట్టించబడినా, అవమానించబడినా, అపహాస్యం చేయబడినా, అసూయ పడబడినా, కొట్టించబడినా, నిరోధించబడినా, ఉపాధి పోయినా —

నిష్ఠ్యుతో మూత్రితో వాజ్ఞైర్బహుధైవం ప్రకమ్పితః। శ్రేయస్కామః కృచ్ఛ్రగత ఆత్మనాత్మానముద్ధరేత్

అజ్ఞానుల చేత తుప్పు వేయించబడినా, మూత్రం పోయించబడినా, ఎన్నో విధాలుగా బాధించబడినా — శ్రేయస్సు కోరే వారు ఎంత కష్టంలో ఉన్నా, తానే తనను పైకి తీసుకోవాలి.

శ్రీఉద్ధవ ఉవాచ। యథైవమనుబుధ్యేయం వద నో వదతాం వర

శ్రీఉద్ధవుడు ఇలా అన్నాడు: ఇదంతా నేను ఎలా గ్రహించగలను? వాక్చాతుర్యంలో నిపుణుడవైన మీరు దయచేసి మాకు వివరించండి.