ప్రాంశుం పద్మపలాశాక్షం జటిలం చీరవాససమ్ । ఉపసంశ్రిత్య మలినం యథార్హణం అసంస్కృతమ్
ఆయన ఎత్తుగా, తామర ఆకుల్లాంటి కళ్లతో, జటలు వేసుకుని, వృక్షచర్మం ధరించి, యోగికి తగినట్టు మురికిగా, అలంకారాలు లేకుండా ఉండేవాడు.
అథోటజముపాయాతం నృదేవం ప్రణతం పురః । సపర్యయా పర్యగృహ్ణాత్ ప్రతినన్ద్యానురూపయా
తర్వాత, రాజు ఆశ్రమానికి వచ్చి మునికి నమస్కరించగా, ముని యథావిధిగా అతన్ని ఆతిథ్యంతో, సద్వాక్యాలతో ఆహ్వానించాడు.
గృహీతార్హణమాసీనం సంయతం ప్రీణయన్ మునిః । స్మరన్ భగవదాదేశం ఇత్యాహ శ్లక్ష్ణయా గిరా
ముని, రాజుకు యోగ్యమైన ఆతిథ్యం చేసి, అతన్ని కూర్చోబెట్టి, భగవంతుని ఆదేశాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, మృదువైన మాటలతో అతన్ని సంతోషపరిచాడు.
నూనం చఙ్క్రమణం దేవ సతాం సంరక్షణాయ తే । వధాయ చాసతాం యస్త్వం హరేః శక్తిర్హి పాలినీ
దేవా! నీ సంచారం సజ్జనులను రక్షించడానికి, దుష్టులను నశింపజేయడానికి జరుగుతోంది. నీవే హరిదేవుని రక్షణశక్తివి.
యోఽర్కేన్దు అగ్నీన్ద్రవాయూనాం యమధర్మప్రచేతసామ్ । రూపాణి స్థాన ఆధత్సే తస్మై శుక్లాయ తే నమః
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, ఇంద్రుడు, వాయువు, యముడు, ధర్ముడు, వరుణుడు — వీరి రూపాలు, స్థానాలు నీవే ధరించేవాడివి. నీకు, పవిత్రుడైన నీకు నమస్సు.
న యదా రథమాస్థాయ జైత్రం మణిగణార్పితమ్ । విస్ఫూర్జత్ చణ్డకోదణ్డో రథేన త్రాసయన్ అఘాన్
నీవు రత్నాలతో అలంకరించబడిన విజయరథంపై ఎక్కి, భయంకరమైన విల్లు పట్టుకుని, దుష్టులను భయపెడుతావు.
స్వసైన్యచరణక్షుణ్ణం వేపయన్ మణ్డలం భువః । వికర్షన్ బృహతీం సేనాం పర్యటసి అంశుమానివ
నీ సైన్యం అడుగులతో భూమిని త్రొక్కి, భూమి వలయాన్ని కంపింపజేసి, గొప్ప సైన్యాన్ని నడిపిస్తూ, నీవు ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిలా సంచరిస్తావు.
తదైవ సేతవః సర్వే వర్ణాశ్రమనిబన్ధనాః । భగవద్ రచితా రాజన్ భిద్యేరన్ బత దస్యుభిః
అదే సమయంలో, ఓ రాజా, భగవంతుడు ఏర్పరిచిన వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థలన్నీ దొంగల చేతిలో పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమవుతాయి.
అధర్మశ్చ సమేధేత లోలుపైర్వ్యఙ్కుశైర్నృభిః । శయానే త్వయి లోకోఽయం దస్యుగ్రస్తో వినఙ్క్ష్యతి
లోభంతో, నియంత్రణ లేకుండా ఉన్న మనుషుల వల్ల అధర్మం పెరిగిపోతుంది; నీవు విశ్రాంతి తీసుకుంటే, ఈ లోకం దొంగల చేతిలో నశించిపోతుంది.
అథాపి పృచ్ఛే త్వాం వీర యదర్థం త్వం ఇహాగతః । తద్వయం నిర్వ్యలీకేన ప్రతిపద్యామహే హృదా
అయితే, ఓ వీరా, నీవు ఇక్కడికి వచ్చిన ఉద్దేశ్యం ఏమిటో అడుగుతున్నాను; మేము మనస్పూర్తిగా తెలుసుకొని, దానికి అనుగుణంగా ప్రవర్తిస్తాము.
చీరహరణలీలా - శ్రీశుక ఉవాచ - ( అనుష్టుప్ ) హేమన్తే ప్రథమే మాసి నన్దవ్రజకుమారికాః । చేరుర్హవిష్యం భుఞ్జానాః కాత్యాయన్యర్చనవ్రతమ్
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు — శీతాకాలం మొదటి నెలలో, నందగోపుని వ్రజలోని యువతులు, సాధారణ ఆహారం తీసుకుంటూ, కాత్యాయనీదేవిని పూజించే వ్రతాన్ని ఆచరించారు.
ఆప్లుత్యామ్భసి కాలిన్ద్యా జలాన్తే చోదితేఽరుణే । కృత్వా ప్రతికృతిం దేవీం ఆనర్చుః నృప సైకతీమ్
ప్రభాత సమయానికి, కాలిందీ నదిలో స్నానం చేసి, ఒడ్డున మట్టి తో దేవతా విగ్రహాన్ని తయారు చేసి, ఓ రాజా, ఆ దేవిని పూజించారు.
గన్ధైర్మాల్యైః సురభిభిః బలిభిర్ధూపదీపకైః । ఉచ్చావచైశ్చోపహారైః ప్రవాలఫల తణ్డులైః
సుగంధమయమైన పూలమాలలు, పరిమళాలు, బలులు, ధూపదీపాలు, పెద్ద చిన్న కానుకలు, మొక్కజొన్న, పండ్లు, ధాన్యాలు ఇలా色色గా ఆ దేవిని పూజించారు.
కాత్యాయని మహామాయే మహాయోగిన్యధీశ్వరి । నన్దగోపసుతం దేవి పతిం మే కురు తే నమః । ఇతి మన్త్రం జపన్త్యస్తాః పూజాం చక్రుః కుమారికాః
కాత్యాయనీ మహాశక్తి, మహాయోగినీ, పరమేశ్వరీ, నందగోపుని కుమారుణ్ణి నాకు భర్తగా చేయుము, నీకు నమస్కారం — అని ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తూ ఆ యువతులు పూజ చేశారు.
ఏవం మాసం వ్రతం చేరుః కుమార్యః కృష్ణచేతసః । భద్రకాలీం సమానర్చుః భూయాన్నన్దసుతః పతిః
ఈ విధంగా, కృష్ణునిపై మనస్సు పెట్టిన ఆ యువతులు, నెలరోజులు వ్రతాన్ని ఆచరించి, భద్రకాళీదేవిని పూజిస్తూ, నందగోపుని కుమారుడు తమ భర్త కావాలని కోరుకున్నారు.
ఊషస్యుత్థాయ గోత్రైః స్వైరన్యోన్యా బద్ధబాహవః । కృష్ణం ఉచ్చైర్జగుర్యాన్త్యః కాలిన్ద్యాం స్నాతుమన్వహమ్
ప్రతి ఉదయం, స్నేహితులతో కలిసి, చేతులు కలిపి, కృష్ణుని పాటలు పాడుకుంటూ, కాలిందీ నదిలో స్నానం చేయడానికి వెళ్ళేవారు.
నద్యాః కదాచిదాగత్య తీరే నిక్షిప్య పూర్వవత్ । వాసాంసి కృష్ణం గాయన్త్యో విజహ్రుః సలిలే ముదా
ఒకసారి, నది ఒడ్డుకు వచ్చి, మునుపట్లే తమ వస్త్రాలు అక్కడే ఉంచి, కృష్ణుని పాటలు పాడుకుంటూ, ఆనందంగా నీటిలో ఆడుకున్నారు.
భగవాన్ తదభిప్రేత్య కృష్ణో యోగేశ్వరేశ్వరః । వయస్యైరావృతస్తత్ర గతస్తత్కర్మసిద్ధయే
ఆ యువతుల మనసులోని కోరికను గ్రహించిన యోగేశ్వరులకే అధిపతి అయిన కృష్ణుడు, తన స్నేహితులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చాడు, వారి కోరికను నెరవేర్చేందుకు.
తాసాం వాసాంస్యుపాదాయ నీపమారుహ్య సత్వరః । హసద్భిః ప్రహసన్ బాలైః పరిహాసమువాచ హ
ఆ యువతుల వస్త్రాలు తీసుకొని, త్వరగా ఒక కడంబ వృక్షంపైకి ఎక్కి, తనతో ఉన్న పిల్లలతో కలిసి నవ్వుతూ, సరదాగా మాటలు అన్నాడు.
అత్రాగత్యాబలాః కామం స్వం స్వం వాసః ప్రగృహ్యతామ్ । సత్యం బ్రవాణి నో నర్మ యద్యూయం వ్రతకర్శితాః
ఇక్కడికి రండి అమ్మాయిలు, మీ మీ వస్త్రాలు తీసుకోండి. మీరు వ్రతంతో అలసిపోయి ఉంటే, నేను నిజమే చెబుతున్నాను, సరదాగా కాదు.
న మయోదితపూర్వం వా అనృతం తదిమే విదుః । ఏకైకశః ప్రతీచ్ఛధ్వం సహైవేతి సుమధ్యమాః
నేను ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు, వీరు కూడా ఆ విషయం తెలుసు. అందరూ కలిసికాకుండా, ఒక్కొక్కరుగా వస్త్రాలు తీసుకోండి, అందమైన నడుములు కలవారూ.
తస్య తత్ క్ష్వేలితం దృష్ట్వా గోప్యః ప్రేమపరిప్లుతాః । వ్రీడితాః ప్రేక్ష్య చాన్యోన్యం జాతహాసా న నిర్యయుః
కృష్ణుడు అలా సరదాగా చేయడాన్ని చూసి, ఆ గోపికలు ప్రేమతో మునిగిపోయి, పరస్పరం చూసుకుని, సిగ్గుతో నవ్వారు కాని బయటకు రాలేదు.
ఏవం బ్రువతి గోవిన్దే నర్మణాఽఽక్షిప్తచేతసః । ఆకణ్ఠమగ్నాః శీతోదే వేపమానాస్తమబ్రువన్
గోవిందుడు ఇలా సరదాగా మాట్లాడుతుండగా, వారి మనసులు కలవరపడి, చల్లని నీటిలో మెడదాకా మునిగి, వణికిపోతూ, అతనితో ఇలా అన్నారు.
మానయం భోః కృథాస్త్వాం తు నన్దగోపసుతం ప్రియమ్ । జానీమోఽఙ్గ వ్రజశ్లాఘ్యం దేహి వాసాంసి వేపితాః
ఓ నందగోపుని ప్రియ కుమారా, దయచేసి మాకు గౌరవం ఇవ్వు. నీవు వ్రజలో అందరికీ గౌరవప్రదమైనవాడివని మాకు తెలుసు. మేము వణికిపోతున్నాం, దయచేసి మా వస్త్రాలు ఇవ్వు.
శ్యామసున్దర తే దాస్యః కరవామ తవోదితమ్ । దేహి వాసాంసి ధర్మజ్ఞ నో చేద్ రాజ్ఞే బ్రువామ హే
ఓ శ్యామసుందరా, మేము నీ సేవకులం, నీవు చెప్పినట్లు చేస్తాము. ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు, మాకు వస్త్రాలు ఇవ్వు, లేదంటే రాజుకు చెప్పేస్తాము.
శ్రీభగవానువాచ । భవత్యో యది మే దాస్యో మయోక్తం వా కరిష్యథ । అత్రాగత్య స్వవాసాంసి ప్రతీచ్ఛన్తు శుచిస్మితాః
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: మీరు నిజంగా నా సేవకులైతే, నేను చెప్పినట్టు చేస్తే, ఈ పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో ఉన్న యువతులు ఇక్కడికి వచ్చి తమ వస్త్రాలు తీసుకోనివ్వండి.
తతో జలాశయాత్ సర్వా దారికాః శీతవేపితాః । పాణిభ్యాం యోనిమాచ్ఛాద్య ప్రోత్తేరుః శీతకర్శితాః
అప్పుడా బాలికలు అన్నీ చలిలో వణుకుతూ, చేతులతో తమ శరీరాన్ని కప్పుకుంటూ, చలికి బాధపడుతూ నీటిలో నుంచి బయటికి వచ్చారు.
భగవానాహతా వీక్ష్య శుద్ధ భావప్రసాదితః । స్కన్ధే నిధాయ వాసాంసి ప్రీతః ప్రోవాచ సస్మితమ్
ఆ బాలికలు ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నదాన్ని చూసి, వారి పవిత్రమైన భక్తిని చూసి ఆనందించిన భగవంతుడు, వారి వస్త్రాలు తన భుజంపై వేసుకుని, చిరునవ్వుతో ప్రేమగా మాట్లాడాడు.
( మిశ్ర ) యూయం వివస్త్రా యదపో ధృతవ్రతా వ్యగాహతైతత్ తదు దేవహేలనమ్ । బద్ధ్వాఞ్జలిం మూర్ధ్న్యపనుత్తయేంఽహసః కృత్వా నమోఽధో వసనం ప్రగృహ్యతామ్
మీరు వ్రతం పాటిస్తూ, వస్త్రాలు లేకుండా నీటిలోకి వెళ్లడం దేవతలకు అపచారం. మీరు చేతులు ముడిచి తలవంచి నమస్కరించి, ఆ తప్పును తొలగించండి. ఆ తరువాత మీ వస్త్రాలు తీసుకుని ధరించండి.
( ఇంద్రవంశా ) ఇత్యచ్యుతేనాభిహితం వ్రజాబలా మత్వా వివస్త్రాప్లవనం వ్రతచ్యుతిమ్ । తత్పూర్తికామాస్తదశేషకర్మణాం సాక్షాత్కృతం నేమురవద్యమృగ్ యతః
అచ్యుతుని మాటలు విని, వ్రజ యువతులు వస్త్రాలు లేకుండా స్నానం చేయడం వ్రతానికి విఘాతం అని గ్రహించారు. తమ సంకల్పాన్ని నెరవేర్చుకోవాలని, ఆయన చెప్పినదే పూర్తి అని భావించి, తప్పు లేదని అంగీకరించారు.