శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే ఏకవింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, దశమ స్కంధంలో, మొదటి భాగంలో ఇరవై ఒకవ అధ్యాయం ముగిసింది.

విషయాభినివేశేన నాత్మానం వేద నాపరమ్। వృక్ష జీవికయా జీవన్వ్యర్థం భస్త్రేవ యః శ్వసన్

ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగిపోయినవాడు తనను తాను గానీ, పరమార్థాన్ని గానీ తెలుసుకోడు. వృక్షం ప్రాణాలతో జీవించేలా, కేవలం ఊపిరి పీల్చుతూ, జీవితాన్ని వృథా చేసుకుంటాడు.

ఫలశ్రుతిరియం నౄణాం న శ్రేయో రోచనం పరమ్। శ్రేయోవివక్షయా ప్రోక్తం యథా భైషజ్యరోచనమ్

ఈ ఫలితాన్ని ప్రజలకు చెప్పడం వారి శ్రేయస్సు కోసం కాదు, కానీ వారికి ఆకర్షణ కలిగించేందుకు, మందును రుచికరంగా తయారు చేసేలా చెబుతారు.

ఉత్పత్త్యైవ హి కామేషు ప్రాణేషు స్వజనేషు చ। ఆసక్తమనసో మర్త్యా ఆత్మనోఽనర్థహేతుషు

పుట్టినప్పటి నుంచే మానవులు మనస్సుతో కామాలకు, ప్రాణాలకు, తనవారికి బలంగా ఆకర్షితులవుతారు. ఇవే వారి దుఃఖానికి కారణమవుతాయి.

న తానవిదుషః స్వార్థం భ్రామ్యతో వృజినాధ్వని। కథం యుఞ్జ్యాత్పునస్తేషు తాంస్తమో విశతో బుధః

తమ స్వార్థాన్ని తెలియని వారు బాధల మార్గంలో తిప్పుకుంటూ తిరుగుతారు. అటువంటి వారిని మళ్లీ అదే అంధకారంలో నడిపించేందుకు జ్ఞాని ఎలా అనుమతిస్తాడు?

ఏవం వ్యవసితం కేచిదవిజ్ఞాయ కుబుద్ధయః। ఫలశ్రుతిం కుసుమితాం న వేదజ్ఞా వదన్తి హి

ఇలా కొందరు అవివేకంతో, తప్పుదారి పట్టిన మనస్సుతో, ఫలశృతిని చెప్పరు. వేదాన్ని తెలిసినవారు వాటిని పొగడరు.

కామినః కృపణా లుబ్ధాః పుష్పేషు ఫలబుద్ధయః। అగ్నిముగ్ధా ధూమతాన్తాః స్వం లోకం న విదన్తి తే

కామంతో, దయలేని, లోభులు, పుష్పాల్లోనే మనసు పెట్టినవారు, అగ్నిలోకి ఆకర్షితమయ్యే పురుగులవలె, తమ నిజమైన లోకాన్ని తెలుసుకోరు.

న తే మామఙ్గ జానన్తి హృదిస్థం య ఇదం యతః। ఉక్థశస్త్రా హ్యసుతృపో యథా నీహారచక్షుషః

ప్రియమైనవాడా, ఈ లోకం నాలో నుంచే ఉద్భవించింది. నేను హృదయంలో నివసిస్తున్నాను. అయినా వారు నన్ను తెలుసుకోరు. వేదమంత్రాలు, యజ్ఞాలతో తృప్తి చెందని వారు మబ్బుతో కళ్ళు మూసుకున్నవారిలా.

తే మే మతమవిజ్ఞాయ పరోక్షం విషయాత్మకాః। హింసాయాం యది రాగః స్యాద్యజ్ఞ ఏవ న చోదనా

నా అంతర్లీన ఉద్దేశాన్ని గ్రహించని, ఇంద్రియ సుఖాలకు మక్కువైనవారు, హింసలో ఆసక్తి పెరిగితే, యజ్ఞం కూడా వారికి చెప్పబడదు.

హింసావిహారా హ్యాలబ్ధైః పశుభిః స్వసుఖేచ్ఛయా। యజన్తే దేవతా యజ్ఞైః పితృభూతపతీన్ఖలాః

హింసను ఆనందంగా అనుభవించే దురాత్ములు, తమ సుఖం కోసం హింసతో సంపాదించిన పశువులతో దేవతలు, పితృదేవతలు, భూతగణాలకు యజ్ఞాలు చేస్తారు.

స్వప్నోపమమముం లోకమసన్తం శ్రవణప్రియమ్। ఆశిషో హృది సఙ్కల్ప్య త్యజన్త్యర్థాన్యథా వణిక్

కావలసినదాన్ని వదిలేసి, కలలో మాయా లోకాన్ని ఆశిస్తూ, మనసులో ఆశలు పెంచుకుంటారు. ఆ లోకం వినడానికి ఎంత మధురంగా ఉన్నా, అది కలలాంటిదే.

రజఃసత్త్వతమోనిష్ఠా రజఃసత్త్వతమోజుషః। ఉపాసత ఇన్ద్ర ముఖ్యాన్దేవాదీన్న యథైవ మామ్

రజోగుణం, సత్త్వగుణం, తమోగుణాల్లో స్థిరమైనవారు, లేదా వాటిని ఇష్టపడేవారు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలను పూజిస్తారు. కానీ నన్ను నిజంగా పూజించరు.

ఇష్ట్వేహ దేవతా యజ్ఞైర్గత్వా రంస్యామహే దివి। తస్యాన్త ఇహ భూయాస్మ మహాశాలా మహాకులాః

ఇక్కడ దేవతలను యజ్ఞాలతో పూజించి, 'మనం స్వర్గంలో ఆనందిస్తాం' అని భావిస్తారు. అక్కడి ఆనందం ముగిసిన తర్వాత, మళ్లీ భూమిపై ధనవంతులుగా, గొప్ప కుటుంబాల్లో పుట్టాలని కోరుకుంటారు.

ఏవం పుష్పితయా వాచా వ్యాక్షిప్తమనసాం నృణామ్। మానినాం చాతిలుబ్ధానాం మద్వార్తాపి న రోచతే

ఇలా పుష్పితమైన మాటలతో మనస్సు చెలరేగిపోయిన, గర్వంతో, అధిక లోభంతో ఉన్నవారికి నా ఉపదేశం కూడా ఇష్టం ఉండదు.

వేదా బ్రహ్మాత్మవిషయాస్త్రికాణ్డవిషయా ఇమే। పరోక్షవాదా ఋషయః పరోక్షం మమ చ ప్రియమ్

ఈ వేదాలు మూడు భాగాలుగా, బ్రహ్మ, ఆత్మ, దేవతల విషయాలను వివరించాయి. ఋషులు పరోక్షంగా మాట్లాడతారు. నాకు కూడా పరోక్షంగా చెప్పడమే ఇష్టం.

శబ్దబ్రహ్మ సుదుర్బోధం ప్రాణేన్ద్రియమనోమయమ్। అనన్తపారం గమ్భీరం దుర్విగాహ్యం సముద్రవత్

శబ్దబ్రహ్మం అర్థం తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. అది ప్రాణం, ఇంద్రియాలు, మనస్సు కలిపి ఏర్పడింది. అది అంతులేని, లోతైనది, అర్థం చేయడం చాలా కష్టమైనది, సముద్రంలా లోతైనది.

మయోపబృంహితం భూమ్నా బ్రహ్మణానన్తశక్తినా। భూతేషు ఘోషరూపేణ బిసేషూర్ణేవ లక్ష్యతే

అది నన్ను, అనంతశక్తి కలిగిన బ్రహ్మను ఆధారంగా విస్తరించబడింది. భూతాలలో అది శబ్దరూపంగా కనిపిస్తుంది, అది తామర కాడలోని తంతువులా ఉంటుంది.

యథోర్ణనాభిర్హృదయాదూర్ణాముద్వమతే ముఖాత్। ఆకాశాద్ఘోషవాన్ప్రాణో మనసా స్పర్శరూపిణా

యెలా ఉంగరాల పురుగు తన గుండె నుంచి తంతువును నోటివద్ద నుంచి వెలువరిస్తుందో, అలాగే ప్రాణవాయువు శబ్దంతో కూడి, ఆకాశం నుంచి ఉద్భవించి, మనస్సు ద్వారా స్పర్శరూపంగా వస్తుంది.

ఛన్దోమయోఽమృతమయః సహస్రపదవీం ప్రభుః। ఓంకారాద్వ్యఞ్జితస్పర్శ స్వరోష్మాన్తస్థభూషితామ్

ఆ ప్రభువు ఛందస్సులతో కూడినవాడు, అమృతస్వరూపుడూ, వెయ్యి మార్గాలు కలవాడు. ఓంకారంతో మొదలై, వ్యంజనాలు, స్వరాలు, ఉష్మణాలు, అంతఃస్థాక్షరాలతో అలంకరించబడి, లోపల స్థిరంగా ఉంటాడు.

విచిత్రభాషావితతాం ఛన్దోభిశ్చతురుత్తరైః। అనన్తపారాం బృహతీం సృజత్యాక్షిపతే స్వయమ్

ఆయనే వివిధ భాషలతో విస్తరించిన, నాలుగు అక్షరాల చొప్పున పెరిగే ఛందస్సులతో కూడిన, అనంతమైన, గొప్ప వాక్కును సృష్టించి, తిరిగి తనలోకి తీసుకుంటాడు.

గాయత్ర్యుష్ణిగనుష్టుప్చ బృహతీ పఙ్క్తిరేవ చ। త్రిష్టుబ్జగత్యతిచ్ఛన్దో హ్యత్యష్ట్యతిజగద్విరాట్

గాయత్రీ, ఉష్ణిక్, అనుష్టుప్, బృహతీ, పంక్తి, త్రిష్టుప్, జగతీ, అతిచ్ఛందస్, అత్యష్టి, అతిజగతీ, విరాట్ — ఇవే ఛందస్సులు.

కిం విధత్తే కిమాచష్టే కిమనూద్య వికల్పయేత్। ఇత్యస్యా హృదయం లోకే నాన్యో మద్వేద కశ్చన

ఇది ఏమి స్థాపిస్తుంది? ఏమి చెబుతుంది? ఏమి సూచిస్తుంది? ఏమి వేరుచేస్తుంది? ఈ లోకంలో దీని అంతరార్థాన్ని నన్ను తప్ప మరెవ్వరూ తెలియరు.

మాం విధత్తేఽభిధత్తే మాం వికల్ప్యాపోహ్యతే త్వహమ్। ఏతావాన్సర్వవేదార్థః శబ్ద ఆస్థాయ మాం భిదామ్ । మాయామాత్రమనూద్యాన్తే ప్రతిషిధ్య ప్రసీదతి

ఇది నన్ను స్థాపిస్తుంది, నన్ను సూచిస్తుంది, నన్ను వేరుచేస్తుంది, నన్ను తృణీకరిస్తుంది. శబ్దాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, వేదాల అంతా నన్ను వేరు చేస్తుంది. చివరికి మాయను మాత్రమే చెప్పి, దానిని నిరాకరించి, కరుణ చూపుతుంది.

తథైవ హరిణైః క్రోడైః శ్వావిత్ గవయ కుఞ్జరైః । గోపుచ్ఛైః హరిభిః మర్కైః నకులైః నాభిభిర్వృతమ్

అదే విధంగా, అది జింకలు, పందులు, అడవి కుక్కలు, ఎద్దులు, మేషాలు, ఏనుగులు, ఆవుపుంతలు, కోతులు, ముంగిసలు, పాములతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.

ప్రవిశ్య తత్తీర్థవరం ఆదిరాజః సహాత్మజః । దదర్శ మునిమాసీనం తస్మిన్ హుతహుతాశనమ్

ఆదిరాజు తన కుమారులతో కలిసి ఆ పవిత్రతీర్థంలోకి ప్రవేశించి, అక్కడ యజ్ఞాగ్ని వెలిగిస్తూ కూర్చున్న మునిని చూశాడు.

విద్యోతమానం వపుషా తపసి ఉగ్రయుజా చిరమ్ । నాతిక్షామం భగవతః స్నిగ్ధాపాఙ్గావలోకనాత్ । తద్వ్యాహృతామృతకలా పీయూషశ్రవణేన చ

ఆ ముని దీర్ఘకాలంగా ఘోరతపస్సు చేస్తూ, తన రూపంతో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు. భగవంతుని స్నేహపూర్వక దృష్టి వల్ల, అమృతసమానమైన మాటలు విని, అతను ఎక్కువగా క్షీణించలేదు.

ప్రాంశుం పద్మపలాశాక్షం జటిలం చీరవాససమ్ । ఉపసంశ్రిత్య మలినం యథార్హణం అసంస్కృతమ్

ఆయన ఎత్తుగా, తామర ఆకుల్లాంటి కళ్లతో, జటలు వేసుకుని, వృక్షచర్మం ధరించి, యోగికి తగినట్టు మురికిగా, అలంకారాలు లేకుండా ఉండేవాడు.

అథోటజముపాయాతం నృదేవం ప్రణతం పురః । సపర్యయా పర్యగృహ్ణాత్ ప్రతినన్ద్యానురూపయా

తర్వాత, రాజు ఆశ్రమానికి వచ్చి మునికి నమస్కరించగా, ముని యథావిధిగా అతన్ని ఆతిథ్యంతో, సద్వాక్యాలతో ఆహ్వానించాడు.

గృహీతార్హణమాసీనం సంయతం ప్రీణయన్ మునిః । స్మరన్ భగవదాదేశం ఇత్యాహ శ్లక్ష్ణయా గిరా

ముని, రాజుకు యోగ్యమైన ఆతిథ్యం చేసి, అతన్ని కూర్చోబెట్టి, భగవంతుని ఆదేశాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, మృదువైన మాటలతో అతన్ని సంతోషపరిచాడు.