శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

అహో ఏతత్ జగత్స్రష్టః సుకృతం బత తే కృతమ్ । ప్రతిష్ఠితాః క్రియా యస్మిన్ సాకం అన్నమదామ హే

ఓ జగత్కర్తా! నీ కార్యం ఎంత గొప్పదో! అందులో అన్ని కర్మలు స్థిరంగా ఉన్నాయి. మనమందరం కలసి అన్నాన్ని పంచుకుందాం.

తపసా విద్యయా యుక్తో యోగేన సుసమాధినా । ఋషీన్ ఋషిః హృషీకేశః ససర్జాభిమతాః ప్రజాః

తపస్సు, విద్య, యోగంతో, లోతైన ధ్యానంతో కూడిన హృషీకేశుడు, ఋషుల్లో శ్రేష్ఠుడు, తనకు ఇష్టమైన ప్రజలను సృష్టించాడు.

తేభ్యశ్చైకైకశః స్వస్య దేహస్యాంశమదాదజః । యత్తత్ సమాధియోగర్ద్ధి తపోవిద్యావిరక్తిమత్

వారి ఒక్కొక్కరికి, ఆజన్ముడు తన శరీరంలోని భాగాన్ని ఇచ్చాడు. అది అంటే — ధ్యానం, యోగం వలన కలిగే ఐశ్వర్యం, తపస్సు, జ్ఞానం, విరక్తి — ఇవన్నీ ఆయన వారికిచ్చాడు.

వేణుగీతమ్ - భగవతో మధురం వేణునాదం ఆకర్ణ్య గోపీభిః తద్‌గుణగానమ్ శ్రీశుక ఉవాచ । ( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం శరత్ స్వచ్ఛజలం పద్మాకరసుగన్ధినా । న్యవిశద్ వాయునా వాతం స గోగోపాలకోఽచ్యుతః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: శరదృతువులో, స్వచ్ఛమైన నీరు, పరిమళభరితమైన కమలాల వాసనతో కూడిన ఆ కాలంలో, అచ్యుతుడు, గోప బాలురూ, ఆవులతో కలిసి, చల్లని గాలితో మురిసిన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

( పుష్పితాగ్రా ) కుసుమితవనరాజిశుష్మిభృఙ్‌గ ద్విజకులఘుష్టసరఃసరిన్మహీధ్రమ్ । మధుపతిరవగాహ్య చారయన్ గాః సహపశుపాలబలశ్చుకూజ వేణుమ్

పుష్పాలతో అలంకరించిన అడవుల్లో, తేనెటీగల గుంపులు గుంపులుగా గుంచుకొని మధురంగా హుమ్ములు పెట్టగా, పక్షుల కిలకిలారావాలతో సరస్సులు, నదులు, కొండలు మారుమోగుతుండగా, తేనెపటిని పోలిన కృష్ణుడు తనతోటి గోప బాలులతో కలిసి ఆవులను మేపుతూ అడవిలోకి ప్రవేశించి, తన వేణువును మధురంగా ఊదాడు.

( అనుష్టుప్ ) తద్ వ్రజస్త్రియ ఆశ్రుత్య వేణుగీతం స్మరోదయమ్ । కాశ్చిత్ పరోక్షం కృష్ణస్య స్వసఖీభ్యోఽన్వవర్ణయన్

వ్రజలోని యువతులు ఆ వేణువుల పాటను విని, అది ప్రేమను రేకెత్తించేదిగా ఉండటంతో, కొందరు కృష్ణుడు చూడకుండా తమ స్నేహితులకు దాని గురించి వివరించసాగారు.

తద్ వర్ణయితుమారబ్ధాః స్మరన్త్యః కృష్ణచేష్టితమ్ । నాశకన్ స్మరవేగేన విక్షిప్తమనసో నృప

వారు కృష్ణుని క్రీడలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ఆ వేణుగానాన్ని వివరించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ, రాజా! ప్రేమవేగానికి లోనై, వారి మనస్సులు చంచలమై, వివరించలేకపోయారు.

( మందాక్రాంతా ) బర్హాపీడం నటవరవపుః కర్ణయోః కర్ణికారం । బిభ్రద్ వాసః కనకకపిశం వైజయన్తీం చ మాలామ్ । రన్ధ్రాన్ వేణోరధరసుధయాపూరయన్ గోపవృన్దైః । వృన్దారణ్యం స్వపదరమణం ప్రావిశద్ గీతకీర్తిః

తలపై నెమలి పిచ్చుక, నాట్యములో నిపుణుడైన రూపం, చెవుల్లో కర్ణికారపు పువ్వులు, బంగారు వర్ణపు వస్త్రాలు, వైజయంతి మాల ధరించి, తన పెదవుల అమృతాన్ని వేణువులో పోసి, గోప బాలులతో కలిసి, వృందావనంలో తన అడుగుల చిహ్నాలతో ఆనందాన్ని పంచుతూ, గానం చేస్తూ అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఇతి వేణురవం రాజన్ సర్వభూతమనోహరమ్ । శ్రుత్వా వ్రజస్త్రియః సర్వా వర్ణయన్త్యోఽభిరేభిరే

రాజా! ఆ వేణువుల స్వరం అన్ని జీవులను ఆకర్షించేలా ఉండగా, వ్రజలోని యువతులు దాన్ని విని, దాని గురించి మాట్లాడుకుంటూ, దానిలో మునిగిపోయారు.

శ్రీగోప్య ఊచుః । ( వసంతతిలకా ) అక్షణ్వతాం ఫలమిదం న పరం విదామః సఖ్యః పశూనను వివేశయతోర్వయస్యైః । వక్త్రం వ్రజేశసుతయోరనవేణుజుష్టం యైర్వా నిపీతమనురక్త-కటాక్షమోక్షమ్

గోపికలు ఇలా అన్నారు: సఖీ! మన కళ్లకు ఈ కృష్ణుని, బలరాముని ముఖాలను చూడడం కన్నా గొప్ప ఫలం ఇంకేదీ లేదు. వారు తమ స్నేహితులతో కలిసి ఆవులను మేపుతూ, ముఖాలపై వేణువు అలంకరించుకొని, మనపై ప్రేమతో చూపులు వేసే దృశ్యం మన కళ్లకు పరమానందాన్ని ఇస్తోంది.

చూతప్రవాలబర్హస్తబక్ ఉత్పలాబ్జ మాలానుపృక్తపరిధాన విచిత్రవేశౌ । మధ్యే విరేజతురలం పశుపాలగోష్ఠ్యాం రఙ్‌గే యథా నటవరౌ క్వ చ గాయమానౌ

మామిడి కొమ్మలు, ముదురు ఆకులు, నెమలి పిచ్చుకలు, ఉత్పలాలు, కమలాల మాలలు ధరించి, అడవి పువ్వులతో అలంకరించిన వస్త్రాలు వేసుకొని, ఆ ఇద్దరూ గోప బాలల మధ్యలో రంగస్థలంపై నాట్యకారుల్లా మెరిసిపోతూ, పాటలు పాడుతూ వెలిగిపోతున్నారు.

గోప్యః కిమాచరదయం కుశలం స్మ వేణుః దామోదరాధరసుధామపి గోపికానామ్ । భుఙ్‌క్తే స్వయం యదవశిష్టరసం హ్రదిన్యో హృష్యత్త్వచోఽశ్రు ముముచుస్తరవో యథాఽఽర్యాః

సఖీ! ఈ వేణువుకు ఎంత అదృష్టమో! దామోదరుని పెదవుల అమృతాన్ని అది మాత్రమే ఆస్వాదిస్తోంది. మనం కూడా కోరుకునే ఆ రసాన్ని, నదులు వేణువు మిగిల్చిన తీపిని రుచి చూసి ఆనందంతో వణికిపోతూ, చెట్లు పెద్దలు కన్నీరు కార్చినట్లు నీళ్ళు కారుస్తున్నాయి.

వృన్దావనం సఖి భువో వితనోతి కీర్తిం యద్ దేవకీసుతపదామ్బు జలబ్ధలక్ష్మి । గోవిన్దవేణుమను మత్తమయూరనృత్యం ప్రేక్ష్యాద్రిసాన్వవరతాన్యసమస్తసత్త్వమ్

సఖీ! వృందావనం భూమిపై తన కీర్తిని వ్యాపింపజేస్తోంది. ఎందుకంటే దేవకీ కుమారుని పాదజలంతో అది పవిత్రమైంది. గోవిందుడు వేణువు ఊదుతుంటే, మత్తులో మయూరాలు నృత్యం చేస్తూ, కొండలపై ఉన్న అన్ని జీవులు ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ స్థిరంగా నిలుస్తున్నాయి.

ధన్యాః స్మ మూఢమతయోఽపి హరిణ్య ఏతా యా నన్దనన్దనముపాత్త విచిత్రవేశమ్ । ఆకర్ణ్య వేణురణితం సహకృష్ణసారాః పూజాం దధుర్విరచితాం ప్రణయావలోకైః

ఈ మూర్ఖమైన హరిణులు కూడా ఎంత ధన్యులు! ఎందుకంటే, నందుని కుమారుడు విచిత్రమైన అలంకారాలతో కనిపించగా, కృష్ణసారాలతో కలిసి వేణువు ధ్వని విని, ప్రేమతో చూపులు వేసి ఆయనకు పూజ చేస్తున్నారు.

కృష్ణం నిరీక్ష్య వనితోత్సవరూపశీలం శ్రుత్వా చ తత్క్వణితవేణు వివిక్తగీతమ్ । దేవ్యో విమానగతయః స్మరనున్నసారా భ్రశ్యత్ ప్రసూనకబరా ముముహుర్వినీవ్యః

కృష్ణుని రూపం, స్వభావం కన్నులకు పండుగలా ఉండగా, ఆయన వేణువు మధురమైన, ఒంటరిగా వినిపించే పాటను విని, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు ప్రేమవశమై, పుష్పమాలలు జారిపోతూ, వస్త్రాలు సడలిపోతూ, మూర్ఛించిపోయారు.

గావశ్చ కృష్ణముఖనిర్గతవేణుగీత పీయూషముత్తభితకర్ణపుటైః పిబన్త్యః । శావాః స్నుతస్తనపయఃకవలాః స్మ తస్థుః గోవిన్దమాత్మని దృశాశ్రుకలాః స్పృశన్త్యః

కృష్ణుని నోటినుండి వెలువడిన వేణుగీత అమృతాన్ని చెవులు పైకి ఎత్తి ఆస్వాదిస్తూ, ఆవులు నిలువగా నిలబడి, వాటి దూడలు పాలు తాగుతుండగా ఆగిపోయాయి. గోవిందుని దృష్టితో కన్నీళ్లు కార్చుతూ, హృదయంలో ఆయనను ఆలింగనం చేసుకుంటున్నట్టు అనిపించింది.

ప్రాయో బతామ్బ విహగా మునయో వనేఽస్మిన్ కృష్ణేక్షితం తదుదితం కలవేణుగీతమ్ । ఆరుహ్య యే ద్రుమభుజాన్ రుచిరప్రవాలాన్ శ్రృణ్వత్యమీలితదృశో విగతాన్యవాచః

అమ్మా! ఈ అడవిలోని పక్షులు కూడా మహర్షులే. అందమైన కొమ్మలపై కూర్చొని, కృష్ణుని వేణుగీతాన్ని మూసిన కళ్లతో శ్రద్ధగా వింటూ, ఇతర విషయాలన్నింటినీ మరచిపోతున్నాయి.

నద్యస్తదా తదుపధార్య ముకున్దగీతమ్ ఆవర్తలక్షిత మనోభవభగ్నవేగాః । ఆలిఙ్‌గనస్థగితమూర్మిభుజైర్మురారేః గృహ్ణన్తి పాదయుగలం కమలోపహారాః

ముకుందుని పాట విని, నదులు తమ ప్రవాహంలో వలయాలు ఏర్పడేలా, మనోభావాలను అదుపులో పెట్టుకొని, తరంగాల చేతులతో మురారి పాదాలను ఆలింగనం చేస్తూ, కమలాలను ఆయన పాదాలకు సమర్పిస్తున్నాయి.

దృష్ట్వాఽఽతపే వ్రజపశూన్ సహ రామగోపైః సఞ్చారయన్తమను వేణుముదీరయన్తమ్ । ప్రేమప్రవృద్ధ ఉదితః కుసుమావలీభిః సఖ్యుర్వ్యధాత్ స్వవపుషామ్బుద ఆతపత్రమ్

వ్రజపు ఆవులు రాముడు, గోప బాలులతో కలిసి ఎండలో మేపబడుతుండగా, కృష్ణుడు వేణువు ఊదుతున్నాడు. ప్రేమతో నిండిన చెట్లు తమ పుష్పభారితమైన కొమ్మలను పైకి ఎత్తి, తమ శరీరాన్ని సాయంగా చేసి స్నేహితుడికి నీడను కలిగించాయి.

పూర్ణాః పులిన్ద్య ఉరుగాయపదాబ్జరాగ శ్రీకుఙ్‌కుమేన దయితాస్తనమణ్డితేన । తద్దర్శనస్మరరుజస్తృణరూషితేన లిమ్పన్త్య ఆననకుచేషు జహుస్తదాధిమ్

పులింద మహిళలు, గొప్ప గాయకుని పాదాల కుంకుమ, తమ ప్రియుల వక్షస్సుని అలంకరించిన ఆ కుంకుమ గడ్డి మీద మిగిలి ఉండగా, దాన్ని తమ ముఖం, వక్షస్సుపై పూసుకొని, ఆయన దర్శనంతో కలిగిన ప్రేమవేదనను తీర్చుకున్నారు.

హన్తాయమద్రిరబలా హరిదాసవర్యో యద్ రామకృష్ణచరణస్పరశప్రమోదః । మానం తనోతి సహగోగణయోస్తయోర్యత్ పానీయసూయవస కన్దరకన్దమూలైః

చూడండి, ఈ కొండ ఎంత గొప్పదో! హరి సేవకుల్లో ఇది అగ్రగణ్యమైనది. రాముడు, కృష్ణుడు తమ పాదాలతో తాకినప్పుడు ఎంతో ఆనందంగా, గోవులకూ, స్నేహితులకూ, వారికి తగిన గౌరవాన్ని ఇస్తూ, తన ఒడిలోని మంచినీరు, సున్నితమైన గడ్డి, మూలకాండలు అందిస్తోంది.

గా గోపకైరనువనం నయతోరుదార వేణుస్వనైః కలపదైస్తనుభృత్సు సఖ్యః । అస్పన్దనం గతిమతాం పులకస్తరుణాం నిర్యోగపాశకృత లక్షణయోర్విచిత్రమ్

రాముడు, కృష్ణుడు గోప బాలులతో కలిసి గోవులను అడవిలోకి తీసుకెళ్తూ, తాము వాయించే వంశీ స్వరాలతో అన్ని జీవులను మంత్ర ముగ్ధులను చేస్తారు. కదిలే జీవులు కూడా కదలకుండా పోతాయి, చెట్లు ఆనందంతో తడబడిపోతాయి, వాటి బంధనాల గుర్తులు కూడా ఆశ్చర్యంతో పోతాయి.

( అనుష్టుప్ ) ఏవంవిధా భగవతో యా వృన్దావనచారిణః । వర్ణయన్త్యో మిథో గోప్యః క్రీడాస్తన్మయతాం యయుః

ఇలా వృందావనంలో విహరించే భగవంతుని లీలలను ఒకరితో ఒకరు వివరించుకుంటూ, ఆ గోపికలు ఆయన క్రీడల్లో పూర్తిగా లీనమయ్యారు.

ఇతి శ్రీమద్‍భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయాం దశమస్కన్ధే పూర్వార్ధే ఏకవింశోఽధ్యాయః

ఇలా పరమహంసులకు ప్రియమైన శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో, దశమ స్కంధంలో, మొదటి భాగంలో ఇరవై ఒకవ అధ్యాయం ముగిసింది.

విషయాభినివేశేన నాత్మానం వేద నాపరమ్। వృక్ష జీవికయా జీవన్వ్యర్థం భస్త్రేవ యః శ్వసన్

ఇంద్రియ సుఖాల్లో మునిగిపోయినవాడు తనను తాను గానీ, పరమార్థాన్ని గానీ తెలుసుకోడు. వృక్షం ప్రాణాలతో జీవించేలా, కేవలం ఊపిరి పీల్చుతూ, జీవితాన్ని వృథా చేసుకుంటాడు.

ఫలశ్రుతిరియం నౄణాం న శ్రేయో రోచనం పరమ్। శ్రేయోవివక్షయా ప్రోక్తం యథా భైషజ్యరోచనమ్

ఈ ఫలితాన్ని ప్రజలకు చెప్పడం వారి శ్రేయస్సు కోసం కాదు, కానీ వారికి ఆకర్షణ కలిగించేందుకు, మందును రుచికరంగా తయారు చేసేలా చెబుతారు.

ఉత్పత్త్యైవ హి కామేషు ప్రాణేషు స్వజనేషు చ। ఆసక్తమనసో మర్త్యా ఆత్మనోఽనర్థహేతుషు

పుట్టినప్పటి నుంచే మానవులు మనస్సుతో కామాలకు, ప్రాణాలకు, తనవారికి బలంగా ఆకర్షితులవుతారు. ఇవే వారి దుఃఖానికి కారణమవుతాయి.

న తానవిదుషః స్వార్థం భ్రామ్యతో వృజినాధ్వని। కథం యుఞ్జ్యాత్పునస్తేషు తాంస్తమో విశతో బుధః

తమ స్వార్థాన్ని తెలియని వారు బాధల మార్గంలో తిప్పుకుంటూ తిరుగుతారు. అటువంటి వారిని మళ్లీ అదే అంధకారంలో నడిపించేందుకు జ్ఞాని ఎలా అనుమతిస్తాడు?

ఏవం వ్యవసితం కేచిదవిజ్ఞాయ కుబుద్ధయః। ఫలశ్రుతిం కుసుమితాం న వేదజ్ఞా వదన్తి హి

ఇలా కొందరు అవివేకంతో, తప్పుదారి పట్టిన మనస్సుతో, ఫలశృతిని చెప్పరు. వేదాన్ని తెలిసినవారు వాటిని పొగడరు.