శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

కేదారేభ్యస్త్వపోఽగృహ్ణన్ కర్షకా దృఢసేతుభిః । యథా ప్రాణైః స్రవజ్జ్ఞానం తన్నిరోధేన యోగినః

రైతులు బలమైన కట్టలతో పొలాల నుండి నీటిని తీసుకున్నారు. అలాగే, యోగులు ప్రాణశక్తితో జ్ఞానప్రవాహాన్ని నియంత్రించి, దాన్ని ఆపుతారు.

శరదర్కాంశుజాంస్తాపాన్ భూతానాం ఉడుపోఽహరత్ । దేహాభిమానజం బోధో ముకున్దో వ్రజయోషితామ్

శరదృతువులో సూర్యకిరణాల వల్ల వచ్చిన వేడిని చంద్రుడు జీవుల నుండి తొలగించాడు. అలాగే, ముకుందుడు వ్రజస్త్రీలలో శరీరాభిమానంతో కలిగిన బాధను పోగొట్టాడు.

ఖమశోభత నిర్మేఘం శరద్ విమలతారకమ్ । సత్త్వయుక్తం యథా చిత్తం శబ్దబ్రహ్మార్థదర్శనమ్

శరదృతువులో ఆకాశం మేఘరహితంగా, నిర్మలమైన నక్షత్రాలతో మెరిసింది. అలాగే, సత్త్వగుణంతో ఉన్న మనస్సు శబ్దబ్రహ్మార్థాన్ని గ్రహిస్తుంది.

అఖణ్డమణ్డలో వ్యోమ్ని రరాజోడుగణైః శశీ । యథా యదుపతిః కృష్ణో వృష్ణిచక్రావృతో భువి

నక్షత్రాలతో చుట్టుముట్టబడి, చంద్రుడు ఆకాశంలో పూర్ణవృత్తంగా ప్రకాశించాడు. అలాగే, వృష్ణివంశంతో కూడిన కృష్ణుడు భూమిపై వెలిగాడు.

ఆశ్లిష్య సమశీతోష్ణం ప్రసూన వనమారుతమ్ । జనాస్తాపం జహుర్గోప్యో న కృష్ణహృతచేతసః

పువ్వుల సువాసనతో కూడిన, చల్లదనమూ, వేడదనమూ సమంగా ఉన్న అరణ్యవాయువును ఆలింగనం చేసుకుని, ప్రజలు తమ బాధను వదిలారు. కానీ కృష్ణుని ప్రేమలో మునిగిపోయిన గోపికలు మాత్రం వదలలేకపోయారు.

గావో మృగాః ఖగా నార్యః పుష్పిణ్యః శరదాభవన్ । అన్వీయమానాః స్వవృషైః ఫలైరీశక్రియా ఇవ

గోవులు, జంతువులు, పక్షులు, స్త్రీలు, పుష్పించే మొక్కలు శరదృతువులో సంతోషంగా ఉండాయి. అవి తమ సొంత పురుషులచేత అన్వేషించబడ్డాయి. ఇది, ఫలాలు భగవంతుని కార్యఫలితంగా కలిగినట్లే.

ఉదహృష్యన్ వారిజాని సూర్యోత్థానే కుముద్‌ వినా । రాజ్ఞా తు నిర్భయా లోకా యథా దస్యూన్ వినా నృప

సూర్యుడు ఉదయించగానే కమలాలు ఆనందించాయి, కానీ రాత్రిపూట వికసించే కుముదాలు మాత్రం కాదు. రాజు ఉన్నప్పుడు ప్రజలు భయములేకుండా ఉంటారు, దొంగలు ఉన్నప్పుడు మాత్రం కాదు.

పురగ్రామేష్వాగ్రయణైః ఇన్ద్రియైశ్చ మహోత్సవైః । బభౌ భూః పక్వసస్యాఢ్యా కలాభ్యాం నితరాం హరేః

పట్టణాలు, గ్రామాలలో పండుగలు, ఇంద్రియాల ఆనందంతో, భూమి పండిన ధాన్యాలతో సంపన్నంగా మెరిసింది. ఇది హరిదేవుని కళల వల్ల మరింత అందంగా అయింది.

వణిఙ్‌ముని నృపస్నాతా నిర్గమ్యార్థాన్ ప్రపేదిరే । వర్షరుద్ధా యథా సిద్ధాః స్వపిణ్డాన్ కాల ఆగతే

వాణిజులు, మునులు, రాజులు స్నానం చేసి బయటకు వెళ్లి తమ పనులను అనుసరించారు. వర్షకాలంలో నిరోధించబడిన సిద్ధులు కాలం వచ్చినప్పుడు తమ శరీరాలను అన్వేషించినట్లే.

తేభ్యః సోఽసృజత్స్వీయం పురం పురుషమాత్మవాన్ । తాన్ దృష్ట్వా యే పురా సృష్టాః ప్రశశంసుః ప్రజాపతిమ్

ఆత్మవంతుడు తన వారికోసం తన నగరాన్ని, ప్రజలను సృష్టించాడు. మునుపు సృష్టించబడిన వారిని చూసి, వారు ప్రజాపతిని స్తుతించారు.

అహో ఏతత్ జగత్స్రష్టః సుకృతం బత తే కృతమ్ । ప్రతిష్ఠితాః క్రియా యస్మిన్ సాకం అన్నమదామ హే

ఓ జగత్కర్తా! నీ కార్యం ఎంత గొప్పదో! అందులో అన్ని కర్మలు స్థిరంగా ఉన్నాయి. మనమందరం కలసి అన్నాన్ని పంచుకుందాం.

తపసా విద్యయా యుక్తో యోగేన సుసమాధినా । ఋషీన్ ఋషిః హృషీకేశః ససర్జాభిమతాః ప్రజాః

తపస్సు, విద్య, యోగంతో, లోతైన ధ్యానంతో కూడిన హృషీకేశుడు, ఋషుల్లో శ్రేష్ఠుడు, తనకు ఇష్టమైన ప్రజలను సృష్టించాడు.

తేభ్యశ్చైకైకశః స్వస్య దేహస్యాంశమదాదజః । యత్తత్ సమాధియోగర్ద్ధి తపోవిద్యావిరక్తిమత్

వారి ఒక్కొక్కరికి, ఆజన్ముడు తన శరీరంలోని భాగాన్ని ఇచ్చాడు. అది అంటే — ధ్యానం, యోగం వలన కలిగే ఐశ్వర్యం, తపస్సు, జ్ఞానం, విరక్తి — ఇవన్నీ ఆయన వారికిచ్చాడు.

వేణుగీతమ్ - భగవతో మధురం వేణునాదం ఆకర్ణ్య గోపీభిః తద్‌గుణగానమ్ శ్రీశుక ఉవాచ । ( అనుష్టుప్ ) ఇత్థం శరత్ స్వచ్ఛజలం పద్మాకరసుగన్ధినా । న్యవిశద్ వాయునా వాతం స గోగోపాలకోఽచ్యుతః

శ్రీశుకుడు ఇలా అన్నాడు: శరదృతువులో, స్వచ్ఛమైన నీరు, పరిమళభరితమైన కమలాల వాసనతో కూడిన ఆ కాలంలో, అచ్యుతుడు, గోప బాలురూ, ఆవులతో కలిసి, చల్లని గాలితో మురిసిన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

( పుష్పితాగ్రా ) కుసుమితవనరాజిశుష్మిభృఙ్‌గ ద్విజకులఘుష్టసరఃసరిన్మహీధ్రమ్ । మధుపతిరవగాహ్య చారయన్ గాః సహపశుపాలబలశ్చుకూజ వేణుమ్

పుష్పాలతో అలంకరించిన అడవుల్లో, తేనెటీగల గుంపులు గుంపులుగా గుంచుకొని మధురంగా హుమ్ములు పెట్టగా, పక్షుల కిలకిలారావాలతో సరస్సులు, నదులు, కొండలు మారుమోగుతుండగా, తేనెపటిని పోలిన కృష్ణుడు తనతోటి గోప బాలులతో కలిసి ఆవులను మేపుతూ అడవిలోకి ప్రవేశించి, తన వేణువును మధురంగా ఊదాడు.

( అనుష్టుప్ ) తద్ వ్రజస్త్రియ ఆశ్రుత్య వేణుగీతం స్మరోదయమ్ । కాశ్చిత్ పరోక్షం కృష్ణస్య స్వసఖీభ్యోఽన్వవర్ణయన్

వ్రజలోని యువతులు ఆ వేణువుల పాటను విని, అది ప్రేమను రేకెత్తించేదిగా ఉండటంతో, కొందరు కృష్ణుడు చూడకుండా తమ స్నేహితులకు దాని గురించి వివరించసాగారు.

తద్ వర్ణయితుమారబ్ధాః స్మరన్త్యః కృష్ణచేష్టితమ్ । నాశకన్ స్మరవేగేన విక్షిప్తమనసో నృప

వారు కృష్ణుని క్రీడలను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ ఆ వేణుగానాన్ని వివరించడానికి ప్రయత్నించారు. కానీ, రాజా! ప్రేమవేగానికి లోనై, వారి మనస్సులు చంచలమై, వివరించలేకపోయారు.

( మందాక్రాంతా ) బర్హాపీడం నటవరవపుః కర్ణయోః కర్ణికారం । బిభ్రద్ వాసః కనకకపిశం వైజయన్తీం చ మాలామ్ । రన్ధ్రాన్ వేణోరధరసుధయాపూరయన్ గోపవృన్దైః । వృన్దారణ్యం స్వపదరమణం ప్రావిశద్ గీతకీర్తిః

తలపై నెమలి పిచ్చుక, నాట్యములో నిపుణుడైన రూపం, చెవుల్లో కర్ణికారపు పువ్వులు, బంగారు వర్ణపు వస్త్రాలు, వైజయంతి మాల ధరించి, తన పెదవుల అమృతాన్ని వేణువులో పోసి, గోప బాలులతో కలిసి, వృందావనంలో తన అడుగుల చిహ్నాలతో ఆనందాన్ని పంచుతూ, గానం చేస్తూ అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఇతి వేణురవం రాజన్ సర్వభూతమనోహరమ్ । శ్రుత్వా వ్రజస్త్రియః సర్వా వర్ణయన్త్యోఽభిరేభిరే

రాజా! ఆ వేణువుల స్వరం అన్ని జీవులను ఆకర్షించేలా ఉండగా, వ్రజలోని యువతులు దాన్ని విని, దాని గురించి మాట్లాడుకుంటూ, దానిలో మునిగిపోయారు.

శ్రీగోప్య ఊచుః । ( వసంతతిలకా ) అక్షణ్వతాం ఫలమిదం న పరం విదామః సఖ్యః పశూనను వివేశయతోర్వయస్యైః । వక్త్రం వ్రజేశసుతయోరనవేణుజుష్టం యైర్వా నిపీతమనురక్త-కటాక్షమోక్షమ్

గోపికలు ఇలా అన్నారు: సఖీ! మన కళ్లకు ఈ కృష్ణుని, బలరాముని ముఖాలను చూడడం కన్నా గొప్ప ఫలం ఇంకేదీ లేదు. వారు తమ స్నేహితులతో కలిసి ఆవులను మేపుతూ, ముఖాలపై వేణువు అలంకరించుకొని, మనపై ప్రేమతో చూపులు వేసే దృశ్యం మన కళ్లకు పరమానందాన్ని ఇస్తోంది.

చూతప్రవాలబర్హస్తబక్ ఉత్పలాబ్జ మాలానుపృక్తపరిధాన విచిత్రవేశౌ । మధ్యే విరేజతురలం పశుపాలగోష్ఠ్యాం రఙ్‌గే యథా నటవరౌ క్వ చ గాయమానౌ

మామిడి కొమ్మలు, ముదురు ఆకులు, నెమలి పిచ్చుకలు, ఉత్పలాలు, కమలాల మాలలు ధరించి, అడవి పువ్వులతో అలంకరించిన వస్త్రాలు వేసుకొని, ఆ ఇద్దరూ గోప బాలల మధ్యలో రంగస్థలంపై నాట్యకారుల్లా మెరిసిపోతూ, పాటలు పాడుతూ వెలిగిపోతున్నారు.

గోప్యః కిమాచరదయం కుశలం స్మ వేణుః దామోదరాధరసుధామపి గోపికానామ్ । భుఙ్‌క్తే స్వయం యదవశిష్టరసం హ్రదిన్యో హృష్యత్త్వచోఽశ్రు ముముచుస్తరవో యథాఽఽర్యాః

సఖీ! ఈ వేణువుకు ఎంత అదృష్టమో! దామోదరుని పెదవుల అమృతాన్ని అది మాత్రమే ఆస్వాదిస్తోంది. మనం కూడా కోరుకునే ఆ రసాన్ని, నదులు వేణువు మిగిల్చిన తీపిని రుచి చూసి ఆనందంతో వణికిపోతూ, చెట్లు పెద్దలు కన్నీరు కార్చినట్లు నీళ్ళు కారుస్తున్నాయి.

వృన్దావనం సఖి భువో వితనోతి కీర్తిం యద్ దేవకీసుతపదామ్బు జలబ్ధలక్ష్మి । గోవిన్దవేణుమను మత్తమయూరనృత్యం ప్రేక్ష్యాద్రిసాన్వవరతాన్యసమస్తసత్త్వమ్

సఖీ! వృందావనం భూమిపై తన కీర్తిని వ్యాపింపజేస్తోంది. ఎందుకంటే దేవకీ కుమారుని పాదజలంతో అది పవిత్రమైంది. గోవిందుడు వేణువు ఊదుతుంటే, మత్తులో మయూరాలు నృత్యం చేస్తూ, కొండలపై ఉన్న అన్ని జీవులు ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ స్థిరంగా నిలుస్తున్నాయి.

ధన్యాః స్మ మూఢమతయోఽపి హరిణ్య ఏతా యా నన్దనన్దనముపాత్త విచిత్రవేశమ్ । ఆకర్ణ్య వేణురణితం సహకృష్ణసారాః పూజాం దధుర్విరచితాం ప్రణయావలోకైః

ఈ మూర్ఖమైన హరిణులు కూడా ఎంత ధన్యులు! ఎందుకంటే, నందుని కుమారుడు విచిత్రమైన అలంకారాలతో కనిపించగా, కృష్ణసారాలతో కలిసి వేణువు ధ్వని విని, ప్రేమతో చూపులు వేసి ఆయనకు పూజ చేస్తున్నారు.

కృష్ణం నిరీక్ష్య వనితోత్సవరూపశీలం శ్రుత్వా చ తత్క్వణితవేణు వివిక్తగీతమ్ । దేవ్యో విమానగతయః స్మరనున్నసారా భ్రశ్యత్ ప్రసూనకబరా ముముహుర్వినీవ్యః

కృష్ణుని రూపం, స్వభావం కన్నులకు పండుగలా ఉండగా, ఆయన వేణువు మధురమైన, ఒంటరిగా వినిపించే పాటను విని, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు ప్రేమవశమై, పుష్పమాలలు జారిపోతూ, వస్త్రాలు సడలిపోతూ, మూర్ఛించిపోయారు.

గావశ్చ కృష్ణముఖనిర్గతవేణుగీత పీయూషముత్తభితకర్ణపుటైః పిబన్త్యః । శావాః స్నుతస్తనపయఃకవలాః స్మ తస్థుః గోవిన్దమాత్మని దృశాశ్రుకలాః స్పృశన్త్యః

కృష్ణుని నోటినుండి వెలువడిన వేణుగీత అమృతాన్ని చెవులు పైకి ఎత్తి ఆస్వాదిస్తూ, ఆవులు నిలువగా నిలబడి, వాటి దూడలు పాలు తాగుతుండగా ఆగిపోయాయి. గోవిందుని దృష్టితో కన్నీళ్లు కార్చుతూ, హృదయంలో ఆయనను ఆలింగనం చేసుకుంటున్నట్టు అనిపించింది.

ప్రాయో బతామ్బ విహగా మునయో వనేఽస్మిన్ కృష్ణేక్షితం తదుదితం కలవేణుగీతమ్ । ఆరుహ్య యే ద్రుమభుజాన్ రుచిరప్రవాలాన్ శ్రృణ్వత్యమీలితదృశో విగతాన్యవాచః

అమ్మా! ఈ అడవిలోని పక్షులు కూడా మహర్షులే. అందమైన కొమ్మలపై కూర్చొని, కృష్ణుని వేణుగీతాన్ని మూసిన కళ్లతో శ్రద్ధగా వింటూ, ఇతర విషయాలన్నింటినీ మరచిపోతున్నాయి.

నద్యస్తదా తదుపధార్య ముకున్దగీతమ్ ఆవర్తలక్షిత మనోభవభగ్నవేగాః । ఆలిఙ్‌గనస్థగితమూర్మిభుజైర్మురారేః గృహ్ణన్తి పాదయుగలం కమలోపహారాః

ముకుందుని పాట విని, నదులు తమ ప్రవాహంలో వలయాలు ఏర్పడేలా, మనోభావాలను అదుపులో పెట్టుకొని, తరంగాల చేతులతో మురారి పాదాలను ఆలింగనం చేస్తూ, కమలాలను ఆయన పాదాలకు సమర్పిస్తున్నాయి.

దృష్ట్వాఽఽతపే వ్రజపశూన్ సహ రామగోపైః సఞ్చారయన్తమను వేణుముదీరయన్తమ్ । ప్రేమప్రవృద్ధ ఉదితః కుసుమావలీభిః సఖ్యుర్వ్యధాత్ స్వవపుషామ్బుద ఆతపత్రమ్

వ్రజపు ఆవులు రాముడు, గోప బాలులతో కలిసి ఎండలో మేపబడుతుండగా, కృష్ణుడు వేణువు ఊదుతున్నాడు. ప్రేమతో నిండిన చెట్లు తమ పుష్పభారితమైన కొమ్మలను పైకి ఎత్తి, తమ శరీరాన్ని సాయంగా చేసి స్నేహితుడికి నీడను కలిగించాయి.