శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

లోకబన్ధుషు మేఘేషు విద్యుతశ్చలసౌహృదాః । స్థైర్యం న చక్రుః కామిన్యః పురుషేషు గుణిష్వివ

మనుషుల మధ్య బంధాలు మేఘాల్లో మెరుపులా తేలికగా పోతుంటాయి. అలాగే, ఎంతగానో గుణాలు ఉన్న పురుషుల పట్ల కూడా స్త్రీల స్థిరమైన ప్రేమ ఉండలేదు.

ధనుర్వియతి మాహేన్ద్రం నిర్గుణం చ గుణిన్యభాత్ । వ్యక్తే గుణవ్యతికరే అగుణవాన్ పురుషో యథా

ఆకాశంలో ధనుర్వర్ణం స్వభావంగా ఏ లక్షణాలు లేకపోయినా, అది ఉన్నట్టు కనిపించింది. అలాగే, గుణాలు బయటపడినప్పుడు, నిజంగా గుణాలు లేని మనిషి కూడా ఉన్నట్టు అనిపిస్తాడు.

న రరాజోడుపశ్ఛన్నః స్వజ్యోత్స్నారాజితైర్ఘనైః । అహంమత్యా భాసితయా స్వభాసా పురుషో యథా

చంద్రుడు తన వెలుతురుతో మేఘాలను ప్రకాశింపజేసి, వాటి వెనుక దాగి ఉండగా వెలిగిపోలేకపోయాడు. అలాగే, అహంకారంతో మునిగిపోయిన మనిషి తన అసలైన వెలుగు చూపలేడు.

మేఘాగమోత్సవా హృష్టాః ప్రత్యనన్దన్ శిఖణ్డినః । గృహేషు తప్తా నిర్విణ్ణా యథాచ్యుతజనాగమే

మేఘాలు వచ్చిన ఆనందంలో నెమళ్లు ఉల్లాసంగా నర్తించాయి. కానీ, తమ ఇళ్లలో వేడికి తాళలేక నిరుత్సాహంగా ఉన్న వారు, భగవంతుడు రానిదాకా ఎదురుచూసిన భక్తుల్లా ఉండిపోయారు.

పీత్వాపః పాదపాః పద్‌భిః ఆసన్నానాత్మమూర్తయః । ప్రాక్ క్షామాస్తపసా శ్రాన్తా యథా కామానుసేవయా

వృక్షాలు తమ వేరులతో నీరు పీల్చుకుని మళ్లీ ఆకారాన్ని పొందాయి. ముందుగా, కోరికల వెనుక పరిగెత్తినవారు ఎలా అలసిపోతారో, అవి కూడా తాపత్రయంతో వాడిపోయి ఉండేవి.

సరఃస్వశాన్తరోధఃసు న్యూషురఙ్‌గాపి సారసాః । గృహేష్వశాన్తకృత్యేషు గ్రామ్యా ఇవ దురాశయాః

సరస్సులు, చెరువుల నిశ్చల నీళ్లలో సారసాలు నివాసం చేసుకున్నాయి. అలాగే, ఆశలు నెరవేరని వారు, పనులలో శాంతి లేకుండా గృహాల్లో నివసిస్తారు.

జలౌఘైర్నిరభిద్యన్త సేతవో వర్షతీశ్వరే । పాషణ్డినామసద్వాదైః వేదమార్గాః కలౌ యథా

వర్షదేవుడు వదిలిన నీటి ప్రవాహాలతో embankments పగిలిపోయాయి. అలాగే, కలియుగంలో అసత్యవాదుల మాటలతో వేదమార్గాలు దెబ్బతింటాయి.

వ్యముఞ్చన్ వాన్వాయుభిర్నున్నా భూతేభ్యోఽథామృతం ఘనాః । యథాఽఽశిషో విశ్పతయః కాలే కాలే ద్విజేరితాః

గాలులు తోడ్పాటుతో మేఘాలు జీవులకు అమృతంలా నీళ్లు కురిపించాయి. అలాగే, ద్విజుల ప్రేరణతో ధనవంతులు సమయానికి ఆశీర్వాదాలు ఇస్తారు.

ఏవం వనం తద్ వర్షిష్ఠం పక్వఖర్జుర జమ్బుమత్ । గోగోపాలైర్వృతో రన్తుం సబలః ప్రావిశద్ హరిః

అలా, పండిన ఖర్జూరాలు, జంబు చెట్లు ఉన్న ఆ అడవిలో, హరి తన తోడుగాళ్లతో, ఆవులు, గోపాలులతో కలిసి ఆనందంగా ప్రవేశించాడు.

ధేనవో మన్దగామిన్య ఊధోభారేణ భూయసా । యయుర్భగవతాఽఽహూతా ద్రుతం ప్రీత్యా స్నుతస్తనీః

తమ ఉబ్బిన పాలు తడిగా ఉండగా, ఆవులు నెమ్మదిగా నడిచినా, భగవంతుడు పిలిచిన వెంటనే ఆనందంతో త్వరగా వచ్చాయి.

వనౌకసః ప్రముదితా వనరాజీర్మధుచ్యుతః । జలధారా గిరేర్నాదాద్ ఆసన్నా దదృశే గుహాః

అడవి జీవులు ఆనందంతో తేనె జారుతున్న వనరాజులను చూశారు. పర్వతాల దగ్గర జలధారల ధ్వనితో గుహలు ప్రతిధ్వనించాయి.

క్వచిద్ వనస్పతిక్రోడే గుహాయాం చాభివర్షతి । నిర్విశ్య భగవాన్ రేమే కన్దమూలఫలాశనః

కొన్ని సార్లు వృక్షాల మధ్య గుహల్లో వర్షం పడినప్పుడు, భగవంతుడు లోపలికి వెళ్లి, కందులు, మూలలు, పండ్లు తింటూ ఆనందించాడు.

దధ్యోదనం సమానీతం శిలాయాం సలిలాన్తికే । సమ్భోజనీయైర్బుభుజే గోపైః సఙ్‌కర్షణాన్వితః

సంకర్షణుడు, గోపాలతో కలిసి, నీటి దగ్గర రాయిమీద కూర్చుని, తెచ్చిన పెరుగు అన్నాన్ని అందరితో పంచుకుని భుజించాడు.

శాద్వలోపరి సంవిశ్య చర్వతో మీలితేక్షణాన్ । తృప్తాన్ వృషా వత్సతరాన్ గాశ్చ స్వోధోభరశ్రమాః

పచ్చికపై కూర్చుని మేత తింటూ, కళ్ళు మూసుకుని సంతృప్తిగా ఉన్న ఎద్దులు, దూడలు, ఆవులు తమ ఉబ్బిన పాలు భారంతో అలసిపోయి సుఖంగా ఉన్నారు.

ప్రావృట్‌శ్రియం చ తాం వీక్ష్య సర్వభూతముదావహామ్ । భగవాన్ పూజయాంచక్రే ఆత్మశక్త్యుపబృంహితామ్

ప్రావృత్కాలం అందరికీ ఆనందాన్ని ఇచ్చేలా, తన శక్తితో మరింత అందంగా కనిపించగా, భగవంతుడు దాన్ని పూజించాడు.

ఏవం నివసతోస్తస్మిన్ రామకేశవయోర్వ్రజే । శరత్ సమభవద్ వ్యభ్రా స్వచ్ఛామ్బ్వపరుషానిలా

అలా రాముడు, కేశవుడు వ్రజలో నివసిస్తున్నప్పుడు, శరదృతువు వచ్చింది. ఆకాశం నిర్మలంగా, నీళ్లు స్వచ్ఛంగా, గాలి మృదువుగా వీసింది.

శరదా నీరజోత్పత్త్యా నీరాణి ప్రకృతిం యయుః । భ్రష్టానామివ చేతాంసి పునర్యోగనిషేవయా

శరదృతువులో కమలాలు పూయడంతో, నీళ్లు మళ్లీ సహజస్థితికి వచ్చాయి. అలాగే, యోగాన్ని ఆచరించే వారు, పతించిపోయిన మనస్సును తిరిగి సాధించగలుగుతారు.

వ్యోమ్నోఽబ్భ్రం భూతశాబల్యం భువః పఙ్‌కమపాం మలమ్ । శరత్ జహారాశ్రమిణాం కృష్ణే భక్తిర్యథాశుభమ్

శరదృతువు ఆకాశంలో మేఘాలను, భూమిపై మలినాన్ని, నీళ్లలో మురికిని తొలగించింది. అలాగే, కృష్ణుడిపై భక్తి ఉన్న వ్రతులు తమ లోపాలను పోగొంటారు.

సర్వస్వం జలదా హిత్వా విరేజుః శుభ్రవర్చసః । యథా త్యక్తైషణాః శాన్తా మునయో ముక్తకిల్బిషాః

తమ వద్ద ఉన్న అన్నిటినీ వదిలిపెట్టి, వారు నిర్మలమైన కాంతితో ప్రకాశించారు. ఇది, అన్ని కోరికలను వదిలిన మునులు శాంతంగా, పాపరహితులుగా ఉండినట్లే.

గిరయో ముముచుస్తోయం క్వచిన్న ముముచుః శివమ్ । యథా జ్ఞానామృతం కాలే జ్ఞానినో దదతే న వా

పర్వతాలు నీటిని విడిచిపెట్టాయి, కానీ కొన్నిసార్లు మంగళకరమైనదాన్ని ఆపివేశాయి. ఇది, జ్ఞానులు సరైన సమయంలో జ్ఞానామృతాన్ని ఇస్తారు, లేకపోతే ఇక్కడివ్వరు అన్నట్లే.

నైవావిదన్ క్షీయమాణం జలం గాధజలేచరాః । యథాఽఽయురన్వహం క్షయ్యం నరా మూఢాః కుటుమ్బినః

లోతైన నీటిలో జీవించే జంతువులు నీరు తగ్గిపోతున్నదాన్ని గమనించలేదు. అలాగే, మూర్ఖమైన గృహస్తులు తమ ఆయుష్షు రోజుకో రోజు తగ్గిపోతున్నదాన్ని గుర్తించరు.

గాధవారిచరాస్తాపం అవిన్దన్ శరదర్కజమ్ । యథా దరిద్రః కృపణః కుటుమ్బ్యవిజితేన్ద్రియః

లోతైన నీటిలో ఉండే జీవులు శరదృతువులో సూర్యుని వేడిని అనుభవించలేదు. అలాగే, బీదగా, దయనీయంగా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకోని గృహస్తుడు బాధను గ్రహించడు.

శనైః శనైర్జహుః పఙ్‌కం స్థలాన్యామం చ వీరుధః । యథాహంమమతాం ధీరాః శరీరాదిష్వనాత్మసు

చెట్లు ముద్దును, పొడిబారినదాన్ని నెమ్మదిగా వదిలిపెట్టినట్లుగా, ధీరులు తమ శరీరాది అనాత్మ వస్తువులపై 'నేను', 'నాది' అనే భావనలను క్రమంగా విడిచిపెడతారు.

నిశ్చలామ్బురభూత్ తూష్ణీం సముద్రః శరదాగమే । ఆత్మని ఉపరతే సమ్యఙ్‌ మునిర్వ్యుపరతాగమః

శరదృతువు రాగానే సముద్రం నిశ్చలంగా, నిశ్శబ్దంగా మారింది. అలాగే, ముని అన్ని చలనలు ఆగిపోయినప్పుడు పూర్తిగా తనలో తాను లీనమవుతాడు.

కేదారేభ్యస్త్వపోఽగృహ్ణన్ కర్షకా దృఢసేతుభిః । యథా ప్రాణైః స్రవజ్జ్ఞానం తన్నిరోధేన యోగినః

రైతులు బలమైన కట్టలతో పొలాల నుండి నీటిని తీసుకున్నారు. అలాగే, యోగులు ప్రాణశక్తితో జ్ఞానప్రవాహాన్ని నియంత్రించి, దాన్ని ఆపుతారు.

శరదర్కాంశుజాంస్తాపాన్ భూతానాం ఉడుపోఽహరత్ । దేహాభిమానజం బోధో ముకున్దో వ్రజయోషితామ్

శరదృతువులో సూర్యకిరణాల వల్ల వచ్చిన వేడిని చంద్రుడు జీవుల నుండి తొలగించాడు. అలాగే, ముకుందుడు వ్రజస్త్రీలలో శరీరాభిమానంతో కలిగిన బాధను పోగొట్టాడు.

ఖమశోభత నిర్మేఘం శరద్ విమలతారకమ్ । సత్త్వయుక్తం యథా చిత్తం శబ్దబ్రహ్మార్థదర్శనమ్

శరదృతువులో ఆకాశం మేఘరహితంగా, నిర్మలమైన నక్షత్రాలతో మెరిసింది. అలాగే, సత్త్వగుణంతో ఉన్న మనస్సు శబ్దబ్రహ్మార్థాన్ని గ్రహిస్తుంది.

అఖణ్డమణ్డలో వ్యోమ్ని రరాజోడుగణైః శశీ । యథా యదుపతిః కృష్ణో వృష్ణిచక్రావృతో భువి

నక్షత్రాలతో చుట్టుముట్టబడి, చంద్రుడు ఆకాశంలో పూర్ణవృత్తంగా ప్రకాశించాడు. అలాగే, వృష్ణివంశంతో కూడిన కృష్ణుడు భూమిపై వెలిగాడు.

ఆశ్లిష్య సమశీతోష్ణం ప్రసూన వనమారుతమ్ । జనాస్తాపం జహుర్గోప్యో న కృష్ణహృతచేతసః

పువ్వుల సువాసనతో కూడిన, చల్లదనమూ, వేడదనమూ సమంగా ఉన్న అరణ్యవాయువును ఆలింగనం చేసుకుని, ప్రజలు తమ బాధను వదిలారు. కానీ కృష్ణుని ప్రేమలో మునిగిపోయిన గోపికలు మాత్రం వదలలేకపోయారు.