శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పరీక్షిదువాచ । అహో అద్య వయం బ్రహ్మన్ సత్సేవ్యాః క్షత్రబన్ధవః । కృపయాతిథిరూపేణ భవద్‌భిస్తీర్థకాః కృతాః

పరిక్షితుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! ఈ రోజు మేము క్షత్రియులు కూడా సేవకు అర్హులమయ్యాం. మీ దయవల్ల మీరు అతిథిగా వచ్చి, మా భూమిని పవిత్రం చేసారు.

యేషాం సంస్మరణాత్ పుంసాం సద్యః శుద్ధ్యన్తి వై గృహాః । కిం పునర్దర్శనస్పర్శ పాదశౌచాసనాదిభిః

మీరు గుర్తుకు వచ్చినా మనుషుల ఇళ్ళు వెంటనే పవిత్రమవుతాయి. మరి మిమ్మల్ని చూడటం, తాకటం, పాదాలను కడగడం, ఆసనం ఇవ్వడం వంటివి ఎంత గొప్పవో చెప్పనక్కర్లేదు.

సాన్నిధ్యాత్తే మహాయోగిన్ పాతకాని మహాన్త్యపి । సద్యో నశ్యన్తి వై పుంసాం విష్ణోరివ సురేతరాః

మీరు సమీపంలో ఉన్నప్పుడు, మహాయోగీ! ఎంతటి పెద్ద పాపాలైనా వెంటనే నశిస్తాయి. అది విష్ణువు రాక్షసులను నశింపజేసినట్లే.

అపి మే భగవాన్ ప్రీతః కృష్ణః పాణ్డుసుతప్రియః । పైతృష్వసేయప్రీత్యర్థం తద్‍గోత్రస్యాత్తబాన్ధవః

పాండవులకు ప్రియమైన కృష్ణుడు, నా మీద ప్రసన్నుడవాలని కోరుకుంటున్నాను. తన వంశాన్ని ప్రేమించి, తన మేనమామ కుటుంబాన్ని అంగీకరించాడు.

అన్యథా తేఽవ్యక్తగతేః దర్శనం నః కథం నృణామ్ । నితరాం మ్రియమాణానాం సంసిద్ధస్య వనీయసః

లేకపోతే, మేము మానవులు, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్నవారు, అప్రకటిత ధ్యానంలో ఉన్న, సిద్ధి పొందిన, అరణ్యంలో నివసించే మిమ్మల్ని ఎలా దర్శించగలిగాం?

అతః పృచ్ఛామి సంసిద్ధిం యోగినాం పరమం గురుమ్ । పురుషస్యేహ యత్కార్యం మ్రియమాణస్య సర్వథా

అందుకే, యోగులకు పరమగురువైన మీరు, మానవుడు మరణానికి సమీపంలో ఉన్నప్పుడు ఏం చేయాలో, పరిపూర్ణత సాధించడానికి ఏం చేయాలో అడుగుతున్నాను.

యచ్ఛ్రోతవ్యమథో జప్యం యత్కర్తవ్యం నృభిః ప్రభో । స్మర్తవ్యం భజనీయం వా బ్రూహి యద్వా విపర్యయమ్

ప్రభూ! మనుషులు ఏది వినాలి, జపించాలి, చేయాలి, గుర్తు పెట్టుకోవాలి, పూజించాలి? లేదా వీటికి విరుద్ధంగా ఏదైనా ఉంటే దయచేసి చెప్పండి.

నూనం భగవతో బ్రహ్మన్ గృహేషు గృహమేధినామ్ । న లక్ష్యతే హ్యవస్థానం అపి గోదోహనం క్వచిత్

బ్రాహ్మణా! గృహస్థుల ఇళ్లలో భగవంతుని ఉనికి కనబడదు. ఆవులను పాలు దోయడానికైనా ఆయనను గ్రహించలేరు.

సూత ఉవాచ । ఏవమాభాషితః పృష్టః స రాజ్ఞా శ్లక్ష్ణయా గిరా । ప్రత్యభాషత ధర్మజ్ఞో భగవాన్ బాదరాయణిః

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు మృదువుగా అడిగినప్పుడు, బాదరాయణి కుమారుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, సమాధానమిచ్చాడు.

శ్రీర్గుణా నైరపేక్ష్యాద్యాః సుఖం దుఃఖసుఖాత్యయః। దుఃఖం కామసుఖాపేక్షా పణ్డితో బన్ధమోక్షవిత్

శ్రీదేవికి స్వతంత్రత మొదలైన గుణాలు ఉన్నాయి. సుఖం అనేది సుఖ, దుఃఖాల అంతం. దుఃఖం అనేది సుఖం కోసం ఆశపడటంవల్ల కలుగుతుంది. జ్ఞాని బంధం, విమోచనాన్ని తెలుసు.

మూర్ఖో దేహాద్యహంబుద్ధిః పన్థా మన్నిగమః స్మృతః। ఉత్పథశ్చిత్తవిక్షేపః స్వర్గః సత్త్వగుణోదయః

మూఢుడు తనను శరీరంతో సమానంగా భావిస్తాడు. నా మార్గమే వేదంగా పరిగణించబడుతుంది. మనస్సు చిత్తభ్రాంతి తప్పుదారి. సత్వగుణం పెరిగితే స్వర్గం లభిస్తుంది.

నరకస్తమఉన్నాహో బన్ధుర్గురురహం సఖే। గృహం శరీరం మానుష్యం గుణాఢ్యో హ్యాఢ్య ఉచ్యతే

నరకం అనేది అంధకారం, అహంకారం. స్నేహితుడు, గురువు, తాను ఒకటే. ఇల్లు అంటే శరీరం. మానవత్వం అంటే గుణ సంపద. నిజంగా ధనికుడు అంటే గుణాలతో నిండినవాడు.

దరిద్రో యస్త్వసన్తుష్టః కృపణో యోఽజితేన్ద్రియః। గుణేష్వసక్తధీరీశో గుణసఙ్గో విపర్యయః

సంతృప్తి లేని వాడే నిజంగా దరిద్రుడు. తన ఇంద్రియాలను జయించుకోలేని వాడు కనికరించదగినవాడు. గుణాలకు మనస్సు అంటుకోని వాడు యజమాని వలె ఉంటాడు. గుణాలకు మక్కువ కలిగిన వాడు మాత్రం దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటాడు.

ఏత ఉద్ధవ తే ప్రశ్నాః సర్వే సాధు నిరూపితాః। కిం వర్ణితేన బహునా లక్షణం గుణదోషయోః। గుణదోషదృశిర్దోషో గుణస్తూభయవర్జితః

ఉద్ధవా, నీవడిగిన ప్రశ్నలకు అన్నీ సమాధానాలు చెప్పాను. గుణాలు, దోషాల లక్షణాలను మరింత చెప్పడం అవసరం లేదు. గుణాల్లో దోషాలను చూడటం దోషమే, కానీ నిజమైన గుణం అన్నిటినీ దాటి ఉండే దానికే అంటారు.

ప్రావృడ్వర్ణనం శరద్‌వర్ణనం చ - శ్రీశుక ఉవాచ । ( అనుష్టుప్ ) తయోస్తదద్‍భుతం కర్మ దావాగ్నేర్మోక్షమాత్మనః । గోపాః స్త్రీభ్యః సమాచఖ్యుః ప్రలమ్బవధమేవ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ ఇద్దరి అద్భుతమైన కార్యాలను, అరణ్యంలో అగ్ని ఆర్పినదాన్ని, ప్రలంబాసురుని సంహరించినదాన్ని గోపులు గోపికలకు చెప్పారు.

గోపవృద్ధాశ్చ గోప్యశ్చ తదుపాకర్ణ్య విస్మితాః । మేనిరే దేవప్రవరౌ కృష్ణరామౌ వ్రజం గతౌ

అది విని గోపవృద్ధులు, గోపికలు ఆశ్చర్యపోయి, వ్రజలోకి వచ్చిన కృష్ణుడు, రాముడు దేవతలలో శ్రేష్ఠులు అని భావించారు.

తతః ప్రావర్తత ప్రావృట్ సర్వసత్త్వసముద్‍భవా । విద్యోతమానపరిధిః విస్ఫూర్జిత నభస్తలా

అంతటితో వర్షాకాలం మొదలైంది. అన్ని జీవులు చైతన్యంతో నిండిపోయాయి. ఆకాశం, భూమి మేఘగర్జనలతో మారుమోగాయి.

సాన్ద్రనీలామ్బుదైర్వ్యోమ సవిద్యుత్ స్తనయిత్‍నుభిః । అస్పష్టజ్యోతిః ఆచ్ఛన్నం బ్రహ్మేవ సగుణం బభౌ

ఆకాశం ముదురు నీలి మేఘాలతో, మెరుపులతో, మేఘగర్జనలతో నిండిపోయి, వెలుగు స్పష్టంగా కనిపించలేదు. అది గుణాలతో కూడిన బ్రహ్మంలా కనిపించింది.

అష్టౌ మాసాన్ నిపీతం యద్ భూమ్యాశ్చోదమయం వసు । స్వగోభిర్మోక్తుమారేభే పర్జన్యః కాల ఆగతే

ఎనిమిది నెలలు భూమి నుంచి నీటిని పీల్చుకున్న మేఘాలు, సమయం వచ్చినప్పుడు తమ శక్తితో వానగా కురిపించసాగాయి.

తడిద్వన్తో మహామేఘాః చణ్డ శ్వసన వేపితాః । ప్రీణనం జీవనం హ్యస్య ముముచుః కరుణా ఇవ

పెద్ద మేఘాలు మెరుపులతో కూడి, గాలి వేగంతో కదిలి, జీవానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చే వానను కురిపించాయి. అది దయలా అనిపించింది.

తపఃకృశా దేవమీఢా ఆసీద్ వర్షీయసీ మహీ । యథైవ కామ్యతపసః తనుః సమ్ప్రాప్య తత్ఫలమ్

ఎండతో బాగా ఎండిపోయిన భూమి వర్షంతో తడిసిపోయింది. అది తపస్సు చేసి ఫలితాన్ని పొందిన శరీరంలా తిరిగి పుష్టిగా మారింది.

నిశాముఖేషు ఖద్యోతాః తమసా భాన్తి న గ్రహాః । యథా పాపేన పాఖణ్డా న హి వేదాః కలౌ యుగే

రాత్రి మొదట్లో చీకటిలో కేవలం జ్యోతిర్మక్షికలు మాత్రమే మెరిశాయి, గ్రహాలు కనిపించలేదు. కలియుగంలో పాపం వల్ల వేదాలు పక్కనపడ్డవారి మధ్య వెలిగిపోవడం లేదు.

శ్రుత్వా పర్జన్యనినదం మణ్డుకాః వ్యసృజన్ గిరః । తూష్ణీం శయానాః ప్రాగ్ యద్వద్ బ్రాహ్మణా నియమాత్యయే

మేఘాల గర్జన విని, ఇంతకాలం మౌనంగా ఉన్న కప్పలు మళ్లీ గలగల అరవసాగాయి. అది నియమాలు ముగించాక బ్రాహ్మణులు మళ్లీ వేదమంత్రాలు చదివినట్లే.

ఆసన్ ఉత్పథవాహిన్యః క్షుద్రనద్యోఽనుశుష్యతీః । పుంసో యథాస్వతంత్రస్య దేహద్రవిణ సమ్పదః

ఎండలో పొడిబారిపోయి దారి తప్పిన చిన్న నదులు, ఇప్పుడు మళ్లీ ప్రవహించసాగాయి. అది స్వతంత్రంగా ఉన్న మనిషికి శరీర బలమూ, ధనమూ తిరిగి వచ్చినట్లే.

హరితా హరిభిః శష్పైః ఇన్ద్రగోపైశ్చ లోహితా । ఉచ్ఛిలీన్ధ్రకృతచ్ఛాయా నృణాం శ్రీరివ భూరభూత్

భూమి పచ్చని గడ్డి, ఎర్రని ఇంద్రగోప పురుగులు, పుట్టల నీడతో అందంగా మారింది. అది మనుషులకు అదృష్టం వచ్చినట్లే.

క్షేత్రాణి శష్యసమ్పద్‌భిః కర్షకాణాం ముదం దదుః । మానినాం ఉనుతాపం వై దైవాధీనం అజానతామ్

పంటలతో నిండిన పొలాలు రైతులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి. కానీ, దైవాధీనమని తెలియని గర్విష్టులకు మాత్రం విచారం మిగిలింది.

జలస్థలౌకసః సర్వే నవవారినిషేవయా । అబిభ్రన్ రుచిరం రూపం యథా హరినిషేవయా

భూమి మీద, నీటిలోని అన్ని జీవులు కొత్త వానతో సంతోషంగా, అందంగా మారాయి. అది హరిదాస్యం వల్ల కలిగే ఆనందంలా ఉంది.

సరిద్‌భీ సఙ్‌గతః సిన్ధుః చుక్షోభ శ్వసనోర్మిమాన్ । అపక్వయోగినశ్చిత్తం కామాక్తం గుణయుగ్ యథా

పలుచటి నదులు కలిసిన సముద్రం, గాలితో అలలు ఎగిసిపడుతూ ఉప్పొంగింది. అది పరిపక్వత లేని యోగికి, కామమూ గుణాలతో మనస్సు కలవరపడినట్లే.

గిరయో వర్షధారాభిః హన్యమానా న వివ్యథుః । అభిభూయమానా వ్యసనైః యథా అధోక్షజచేతసః

పర్వతాలు వర్షపు ధారలతో తాకుడుపడినా కదలలేదు. అదేవిధంగా, పరమాత్మపై మనస్సు నిలిపినవారు కష్టాల్లో కూడా కదలరు.