శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఆశ్రుత్య తద్ ఋషిగణవచః పరీక్షిత్ సమం మధుచ్యుద్ గురు చావ్యలీకమ్ । ఆభాషతైనానభినన్ద్య యుక్తాన్ శుశ్రూషమాణశ్చరితాని విష్ణోః

ఆ మహర్షుల మాటలు విని, పరిక్షిత్, మధుసూదనుడు, తన గురువు కలిసి, అక్కడ ఉన్న వారిని అభివాదం చేసి, విష్ణువు చేసిన కార్యాలను వినాలని ఆసక్తితో మాట్లాడాడు.

సమాగతాః సర్వత ఏవ సర్వే వేదా యథా మూర్తిధరాస్త్రిపృష్ఠే । నేహాథవాముత్ర చ కశ్చనార్థ ఋతే పరానుగ్రహమాత్మశీలమ్

ఇక్కడ అందరూ అన్ని దిశల నుంచి వచ్చారు. ఇది మూడు లోకాలలో వేదాలు రూపం దాల్చినట్లే. ఇక్కడా, అక్కడా, పరమానుగ్రహం, ఆత్మ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడం తప్ప వేరే ఉద్దేశం లేదు.

తతశ్చ వః పృచ్ఛ్యమిమం విపృచ్ఛే విశ్రభ్య విప్రా ఇతి కృత్యతాయామ్ । సర్వాత్మనా మ్రియమాణైశ్చ కృత్యం శుద్ధం చ తత్రామృశతాభియుక్తాః

అందుకే, బ్రాహ్మణులారా! నేను మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. మరణించబోయేవారు ఏ పని చేయాలి? ఏది పవిత్రమైన కర్తవ్యం? దీని గురించి ఆలోచించండి.

తత్రాభవద్ భగవాన్ వ్యాసపుత్రో యదృచ్ఛయా గామటమానోఽనపేక్షః । అలక్ష్యలిఙ్గో నిజలాభతుష్టో వృతశ్చ బాలైరవధూతవేషః

అప్పుడే అక్కడ వ్యాసుని కుమారుడు, యాదృచ్ఛికంగా, ఏదీ ఆశించకుండా భూమి మీద సంచరిస్తూ వచ్చాడు. ఆయన లక్షణాలు ఎవరికీ తెలియని విధంగా ఉండేవి. తనలో తానే తృప్తిగా ఉండేవాడు. పిల్లలు ఆయన చుట్టూ ఉండగా, అవధూతుడిలా వేషం వేసుకుని ఉన్నాడు.

తం ద్వ్యష్టవర్షం సుకుమారపాద కరోరుబాహ్వంసకపోలగాత్రమ్ । చార్వాయతాక్షోన్నసతుల్యకర్ణ సుభ్ర్‌వాననం కమ్బుసుజాతకణ్ఠమ్

నిగూఢజత్రుం పృథుతుఙ్గవక్షసం ఆవర్తనాభిం వలివల్గూదరం చ । దిగమ్బరం వక్త్రవికీర్ణకేశం ప్రలమ్బబాహుం స్వమరోత్తమాభమ్

అతని మెడ ఎముకలు బయట కనిపించకుండా ఉన్నాయి. ఛాతీ విశాలంగా, ఎత్తుగా ఉంది. నాభి లోతుగా, వలయాలుగా ఉంది. పొట్టపై మడతలు, మృదువుగా కనిపించాయి. అతను దుస్తులు లేకుండా, జుట్టు ముఖంపై విరబూసి ఉంది. చేతులు పొడవుగా, దిగి ఉన్నాయి. అతని రూపం దేవతల్లో ఉత్తముని పోలి ఉంది.

శ్యామం సదాపీచ్యవయోఽఙ్గలక్ష్మ్యా స్త్రీణాం మనోజ్ఞం రుచిరస్మితేన । ప్రత్యుత్థితాస్తే మునయః స్వాసనేభ్యః తల్లక్షణజ్ఞా అపి గూఢవర్చసమ్

అతని శరీర వర్ణం నీలంగా మెరిసింది. యవ్వనం ఎప్పుడూ కొత్తగా కనిపించింది. అవయవాలు శుభలక్షణాలతో నిండినవి. చిరునవ్వుతో స్త్రీల మనసులను ఆకర్షించాడు. అతని మహిమను తెలుసుకున్న ఋషులు కూడా, గౌరవంతో తమ ఆసనాల నుండి లేచారు.

స విష్ణురాతోఽతిథయ ఆగతాయ తస్మై సపర్యాం శిరసాఽఽజహార । తతో నివృత్తా హ్యబుధాః స్త్రియోఽర్భకా మహాసనే సోపవివేశ పూజితః

విష్ణురాతుడు ఆ గౌరవనీయ అతిథికి తలవంచి పూజ చేశాడు. తర్వాత, అవివేకి స్త్రీలు, పిల్లలు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాక, అతడిని మహాసనంపై గౌరవంగా కూర్చోబెట్టారు.

స సంవృతస్తత్ర మహాన్ మహీయసాం బ్రహ్మర్షిరాజర్షిదేవర్షి సఙ్ఘైః । వ్యరోచతాలం భగవాన్ యథేన్దుః గ్రహర్క్షతారానికరైః పరీతః

అక్కడ బ్రహ్మర్షులు, రాజర్షులు, దేవర్షుల సమూహాలతో ఆ మహర్షి చుట్టూ ఉన్నాడు. ఆయన చంద్రుడు నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మధ్య ప్రకాశించేలా వెలిగిపోయాడు.

ప్రశాన్తమాసీనమకుణ్ఠమేధసం మునిం నృపో భాగవతోఽభ్యుపేత్య । ప్రణమ్య మూర్ధ్నావహితః కృతాఞ్జలిః నత్వా గిరా సూనృతయాన్వపృచ్ఛత్

ఆ ముని ప్రశాంతంగా, అపరిమితమైన జ్ఞానంతో కూర్చున్నాడు. రాజు భక్తితో దగ్గరికి వచ్చి, తలవంచి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, మృదువుగా ప్రశ్నించాడు.

పరీక్షిదువాచ । అహో అద్య వయం బ్రహ్మన్ సత్సేవ్యాః క్షత్రబన్ధవః । కృపయాతిథిరూపేణ భవద్‌భిస్తీర్థకాః కృతాః

పరిక్షితుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! ఈ రోజు మేము క్షత్రియులు కూడా సేవకు అర్హులమయ్యాం. మీ దయవల్ల మీరు అతిథిగా వచ్చి, మా భూమిని పవిత్రం చేసారు.

యేషాం సంస్మరణాత్ పుంసాం సద్యః శుద్ధ్యన్తి వై గృహాః । కిం పునర్దర్శనస్పర్శ పాదశౌచాసనాదిభిః

మీరు గుర్తుకు వచ్చినా మనుషుల ఇళ్ళు వెంటనే పవిత్రమవుతాయి. మరి మిమ్మల్ని చూడటం, తాకటం, పాదాలను కడగడం, ఆసనం ఇవ్వడం వంటివి ఎంత గొప్పవో చెప్పనక్కర్లేదు.

సాన్నిధ్యాత్తే మహాయోగిన్ పాతకాని మహాన్త్యపి । సద్యో నశ్యన్తి వై పుంసాం విష్ణోరివ సురేతరాః

మీరు సమీపంలో ఉన్నప్పుడు, మహాయోగీ! ఎంతటి పెద్ద పాపాలైనా వెంటనే నశిస్తాయి. అది విష్ణువు రాక్షసులను నశింపజేసినట్లే.

అపి మే భగవాన్ ప్రీతః కృష్ణః పాణ్డుసుతప్రియః । పైతృష్వసేయప్రీత్యర్థం తద్‍గోత్రస్యాత్తబాన్ధవః

పాండవులకు ప్రియమైన కృష్ణుడు, నా మీద ప్రసన్నుడవాలని కోరుకుంటున్నాను. తన వంశాన్ని ప్రేమించి, తన మేనమామ కుటుంబాన్ని అంగీకరించాడు.

అన్యథా తేఽవ్యక్తగతేః దర్శనం నః కథం నృణామ్ । నితరాం మ్రియమాణానాం సంసిద్ధస్య వనీయసః

లేకపోతే, మేము మానవులు, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్నవారు, అప్రకటిత ధ్యానంలో ఉన్న, సిద్ధి పొందిన, అరణ్యంలో నివసించే మిమ్మల్ని ఎలా దర్శించగలిగాం?

అతః పృచ్ఛామి సంసిద్ధిం యోగినాం పరమం గురుమ్ । పురుషస్యేహ యత్కార్యం మ్రియమాణస్య సర్వథా

అందుకే, యోగులకు పరమగురువైన మీరు, మానవుడు మరణానికి సమీపంలో ఉన్నప్పుడు ఏం చేయాలో, పరిపూర్ణత సాధించడానికి ఏం చేయాలో అడుగుతున్నాను.

యచ్ఛ్రోతవ్యమథో జప్యం యత్కర్తవ్యం నృభిః ప్రభో । స్మర్తవ్యం భజనీయం వా బ్రూహి యద్వా విపర్యయమ్

ప్రభూ! మనుషులు ఏది వినాలి, జపించాలి, చేయాలి, గుర్తు పెట్టుకోవాలి, పూజించాలి? లేదా వీటికి విరుద్ధంగా ఏదైనా ఉంటే దయచేసి చెప్పండి.

నూనం భగవతో బ్రహ్మన్ గృహేషు గృహమేధినామ్ । న లక్ష్యతే హ్యవస్థానం అపి గోదోహనం క్వచిత్

బ్రాహ్మణా! గృహస్థుల ఇళ్లలో భగవంతుని ఉనికి కనబడదు. ఆవులను పాలు దోయడానికైనా ఆయనను గ్రహించలేరు.

సూత ఉవాచ । ఏవమాభాషితః పృష్టః స రాజ్ఞా శ్లక్ష్ణయా గిరా । ప్రత్యభాషత ధర్మజ్ఞో భగవాన్ బాదరాయణిః

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు మృదువుగా అడిగినప్పుడు, బాదరాయణి కుమారుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, సమాధానమిచ్చాడు.

శ్రీర్గుణా నైరపేక్ష్యాద్యాః సుఖం దుఃఖసుఖాత్యయః। దుఃఖం కామసుఖాపేక్షా పణ్డితో బన్ధమోక్షవిత్

శ్రీదేవికి స్వతంత్రత మొదలైన గుణాలు ఉన్నాయి. సుఖం అనేది సుఖ, దుఃఖాల అంతం. దుఃఖం అనేది సుఖం కోసం ఆశపడటంవల్ల కలుగుతుంది. జ్ఞాని బంధం, విమోచనాన్ని తెలుసు.

మూర్ఖో దేహాద్యహంబుద్ధిః పన్థా మన్నిగమః స్మృతః। ఉత్పథశ్చిత్తవిక్షేపః స్వర్గః సత్త్వగుణోదయః

మూఢుడు తనను శరీరంతో సమానంగా భావిస్తాడు. నా మార్గమే వేదంగా పరిగణించబడుతుంది. మనస్సు చిత్తభ్రాంతి తప్పుదారి. సత్వగుణం పెరిగితే స్వర్గం లభిస్తుంది.

నరకస్తమఉన్నాహో బన్ధుర్గురురహం సఖే। గృహం శరీరం మానుష్యం గుణాఢ్యో హ్యాఢ్య ఉచ్యతే

నరకం అనేది అంధకారం, అహంకారం. స్నేహితుడు, గురువు, తాను ఒకటే. ఇల్లు అంటే శరీరం. మానవత్వం అంటే గుణ సంపద. నిజంగా ధనికుడు అంటే గుణాలతో నిండినవాడు.

దరిద్రో యస్త్వసన్తుష్టః కృపణో యోఽజితేన్ద్రియః। గుణేష్వసక్తధీరీశో గుణసఙ్గో విపర్యయః

సంతృప్తి లేని వాడే నిజంగా దరిద్రుడు. తన ఇంద్రియాలను జయించుకోలేని వాడు కనికరించదగినవాడు. గుణాలకు మనస్సు అంటుకోని వాడు యజమాని వలె ఉంటాడు. గుణాలకు మక్కువ కలిగిన వాడు మాత్రం దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటాడు.

ఏత ఉద్ధవ తే ప్రశ్నాః సర్వే సాధు నిరూపితాః। కిం వర్ణితేన బహునా లక్షణం గుణదోషయోః। గుణదోషదృశిర్దోషో గుణస్తూభయవర్జితః

ఉద్ధవా, నీవడిగిన ప్రశ్నలకు అన్నీ సమాధానాలు చెప్పాను. గుణాలు, దోషాల లక్షణాలను మరింత చెప్పడం అవసరం లేదు. గుణాల్లో దోషాలను చూడటం దోషమే, కానీ నిజమైన గుణం అన్నిటినీ దాటి ఉండే దానికే అంటారు.

ప్రావృడ్వర్ణనం శరద్‌వర్ణనం చ - శ్రీశుక ఉవాచ । ( అనుష్టుప్ ) తయోస్తదద్‍భుతం కర్మ దావాగ్నేర్మోక్షమాత్మనః । గోపాః స్త్రీభ్యః సమాచఖ్యుః ప్రలమ్బవధమేవ చ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ ఇద్దరి అద్భుతమైన కార్యాలను, అరణ్యంలో అగ్ని ఆర్పినదాన్ని, ప్రలంబాసురుని సంహరించినదాన్ని గోపులు గోపికలకు చెప్పారు.

గోపవృద్ధాశ్చ గోప్యశ్చ తదుపాకర్ణ్య విస్మితాః । మేనిరే దేవప్రవరౌ కృష్ణరామౌ వ్రజం గతౌ

అది విని గోపవృద్ధులు, గోపికలు ఆశ్చర్యపోయి, వ్రజలోకి వచ్చిన కృష్ణుడు, రాముడు దేవతలలో శ్రేష్ఠులు అని భావించారు.

తతః ప్రావర్తత ప్రావృట్ సర్వసత్త్వసముద్‍భవా । విద్యోతమానపరిధిః విస్ఫూర్జిత నభస్తలా

అంతటితో వర్షాకాలం మొదలైంది. అన్ని జీవులు చైతన్యంతో నిండిపోయాయి. ఆకాశం, భూమి మేఘగర్జనలతో మారుమోగాయి.

సాన్ద్రనీలామ్బుదైర్వ్యోమ సవిద్యుత్ స్తనయిత్‍నుభిః । అస్పష్టజ్యోతిః ఆచ్ఛన్నం బ్రహ్మేవ సగుణం బభౌ

ఆకాశం ముదురు నీలి మేఘాలతో, మెరుపులతో, మేఘగర్జనలతో నిండిపోయి, వెలుగు స్పష్టంగా కనిపించలేదు. అది గుణాలతో కూడిన బ్రహ్మంలా కనిపించింది.

అష్టౌ మాసాన్ నిపీతం యద్ భూమ్యాశ్చోదమయం వసు । స్వగోభిర్మోక్తుమారేభే పర్జన్యః కాల ఆగతే

ఎనిమిది నెలలు భూమి నుంచి నీటిని పీల్చుకున్న మేఘాలు, సమయం వచ్చినప్పుడు తమ శక్తితో వానగా కురిపించసాగాయి.