శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పునశ్చ భూయాద్‍భగవత్యనన్తే రతిః ప్రసఙ్గశ్చ తదాశ్రయేషు । మహత్సు యాం యాముపయామి సృష్టిం మైత్ర్యస్తు సర్వత్ర నమో ద్విజేభ్యః

పునఃపునః అనంతుడైన భగవంతునిపై, ఆయనను ఆశ్రయించినవారిపై నాకు భక్తి, అనురాగం కలగాలి. నేను ఎక్కడ జన్మించినా, మహనీయుల మధ్య స్నేహం ఉండాలి. అన్ని చోట్ల బ్రాహ్మణులకు నమస్కారం.

ఇతి స్మ రాజాధ్యవసాయయుక్తః ప్రాచీనమూలేషు కుశేషు ధీరః । ఉదఙ్‌ముఖో దక్షిణకూల ఆస్తే సముద్రపత్‍న్యాః స్వసుతన్యస్తభారః

ఇలా నిర్ణయం తీసుకున్న రాజు, తూర్పు ఒడ్డున కుశ గడ్డపై ఉత్తర దిశగా కూర్చున్నాడు. తన భార్య, కుమారుని బాధను సముద్రకన్యకు అప్పగించి, ధైర్యంగా ఉన్నాడు.

ఏవం చ తస్మిన్ నరదేవదేవే ప్రాయోపవిష్టే దివి దేవసఙ్ఘాః । ప్రశస్య భూమౌ వ్యకిరన్ ప్రసూనైః ముదా ముహుర్దున్దుభయశ్చ నేదుః

అలా రాజు ఉపవాస దీక్షలో కూర్చున్నప్పుడు, దేవతలు ఆకాశంలో ఆయనను ప్రశంసించారు. భూమిపై పుష్పాలు చల్లారు. ఆనందంతో మళ్లీ మళ్లీ ఢంకాలు మోగాయి.

మహర్షయో వై సముపాగతా యే ప్రశస్య సాధ్విత్యనుమోదమానాః । ఊచుః ప్రజానుగ్రహశీలసారా యదుత్తమశ్లోకగుణాభిరూపమ్

అక్కడ కూడిన మహర్షులు, రాజుని ప్రశంసిస్తూ, ఆయన చేసిన పనిని సమ్మతిస్తూ ఇలా అన్నారు: 'ఇతని ప్రవర్తన ప్రజలకు మేలు కలిగించేదిగా ఉంది. ఇది ఉత్తముడైన భగవంతుని గుణాలతో అలంకరించబడి ఉంది.'

న వా ఇదం రాజర్షివర్య చిత్రం భవత్సు కృష్ణం సమనువ్రతేషు । యేఽధ్యాసనం రాజకిరీటజుష్టం సద్యో జహుర్భగవత్పార్శ్వకామాః

కృష్ణుని భక్తులైన రాజర్షులలో ఇది ఆశ్చర్యంగా కాదు. వారు రాజకిరీటంతో కూడిన సింహాసనాన్ని కూడా వెంటనే వదిలిపెట్టి, భగవంతుని సన్నిధిని మాత్రమే కోరుకుంటారు.

సర్వే వయం తావదిహాస్మహేఽద్య కలేవరం యావదసౌ విహాయ । లోకం పరం విరజస్కం విశోకం యాస్యత్యయం భాగవతప్రధానః

మేమందరం ఈ రోజు ఇక్కడే ఉంటాం. ఆయన ఈ శరీరాన్ని విడిచే వరకు. ఆ తరువాత, ఈ భగవత్పరాయణుడు, రాగద్వేషాలు లేని, దుఃఖం లేని లోకాన్ని పొందుతాడు.

ఆశ్రుత్య తద్ ఋషిగణవచః పరీక్షిత్ సమం మధుచ్యుద్ గురు చావ్యలీకమ్ । ఆభాషతైనానభినన్ద్య యుక్తాన్ శుశ్రూషమాణశ్చరితాని విష్ణోః

ఆ మహర్షుల మాటలు విని, పరిక్షిత్, మధుసూదనుడు, తన గురువు కలిసి, అక్కడ ఉన్న వారిని అభివాదం చేసి, విష్ణువు చేసిన కార్యాలను వినాలని ఆసక్తితో మాట్లాడాడు.

సమాగతాః సర్వత ఏవ సర్వే వేదా యథా మూర్తిధరాస్త్రిపృష్ఠే । నేహాథవాముత్ర చ కశ్చనార్థ ఋతే పరానుగ్రహమాత్మశీలమ్

ఇక్కడ అందరూ అన్ని దిశల నుంచి వచ్చారు. ఇది మూడు లోకాలలో వేదాలు రూపం దాల్చినట్లే. ఇక్కడా, అక్కడా, పరమానుగ్రహం, ఆత్మ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవడం తప్ప వేరే ఉద్దేశం లేదు.

తతశ్చ వః పృచ్ఛ్యమిమం విపృచ్ఛే విశ్రభ్య విప్రా ఇతి కృత్యతాయామ్ । సర్వాత్మనా మ్రియమాణైశ్చ కృత్యం శుద్ధం చ తత్రామృశతాభియుక్తాః

అందుకే, బ్రాహ్మణులారా! నేను మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను. మరణించబోయేవారు ఏ పని చేయాలి? ఏది పవిత్రమైన కర్తవ్యం? దీని గురించి ఆలోచించండి.

తత్రాభవద్ భగవాన్ వ్యాసపుత్రో యదృచ్ఛయా గామటమానోఽనపేక్షః । అలక్ష్యలిఙ్గో నిజలాభతుష్టో వృతశ్చ బాలైరవధూతవేషః

అప్పుడే అక్కడ వ్యాసుని కుమారుడు, యాదృచ్ఛికంగా, ఏదీ ఆశించకుండా భూమి మీద సంచరిస్తూ వచ్చాడు. ఆయన లక్షణాలు ఎవరికీ తెలియని విధంగా ఉండేవి. తనలో తానే తృప్తిగా ఉండేవాడు. పిల్లలు ఆయన చుట్టూ ఉండగా, అవధూతుడిలా వేషం వేసుకుని ఉన్నాడు.

తం ద్వ్యష్టవర్షం సుకుమారపాద కరోరుబాహ్వంసకపోలగాత్రమ్ । చార్వాయతాక్షోన్నసతుల్యకర్ణ సుభ్ర్‌వాననం కమ్బుసుజాతకణ్ఠమ్

నిగూఢజత్రుం పృథుతుఙ్గవక్షసం ఆవర్తనాభిం వలివల్గూదరం చ । దిగమ్బరం వక్త్రవికీర్ణకేశం ప్రలమ్బబాహుం స్వమరోత్తమాభమ్

అతని మెడ ఎముకలు బయట కనిపించకుండా ఉన్నాయి. ఛాతీ విశాలంగా, ఎత్తుగా ఉంది. నాభి లోతుగా, వలయాలుగా ఉంది. పొట్టపై మడతలు, మృదువుగా కనిపించాయి. అతను దుస్తులు లేకుండా, జుట్టు ముఖంపై విరబూసి ఉంది. చేతులు పొడవుగా, దిగి ఉన్నాయి. అతని రూపం దేవతల్లో ఉత్తముని పోలి ఉంది.

శ్యామం సదాపీచ్యవయోఽఙ్గలక్ష్మ్యా స్త్రీణాం మనోజ్ఞం రుచిరస్మితేన । ప్రత్యుత్థితాస్తే మునయః స్వాసనేభ్యః తల్లక్షణజ్ఞా అపి గూఢవర్చసమ్

అతని శరీర వర్ణం నీలంగా మెరిసింది. యవ్వనం ఎప్పుడూ కొత్తగా కనిపించింది. అవయవాలు శుభలక్షణాలతో నిండినవి. చిరునవ్వుతో స్త్రీల మనసులను ఆకర్షించాడు. అతని మహిమను తెలుసుకున్న ఋషులు కూడా, గౌరవంతో తమ ఆసనాల నుండి లేచారు.

స విష్ణురాతోఽతిథయ ఆగతాయ తస్మై సపర్యాం శిరసాఽఽజహార । తతో నివృత్తా హ్యబుధాః స్త్రియోఽర్భకా మహాసనే సోపవివేశ పూజితః

విష్ణురాతుడు ఆ గౌరవనీయ అతిథికి తలవంచి పూజ చేశాడు. తర్వాత, అవివేకి స్త్రీలు, పిల్లలు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాక, అతడిని మహాసనంపై గౌరవంగా కూర్చోబెట్టారు.

స సంవృతస్తత్ర మహాన్ మహీయసాం బ్రహ్మర్షిరాజర్షిదేవర్షి సఙ్ఘైః । వ్యరోచతాలం భగవాన్ యథేన్దుః గ్రహర్క్షతారానికరైః పరీతః

అక్కడ బ్రహ్మర్షులు, రాజర్షులు, దేవర్షుల సమూహాలతో ఆ మహర్షి చుట్టూ ఉన్నాడు. ఆయన చంద్రుడు నక్షత్రాలు, గ్రహాలు మధ్య ప్రకాశించేలా వెలిగిపోయాడు.

ప్రశాన్తమాసీనమకుణ్ఠమేధసం మునిం నృపో భాగవతోఽభ్యుపేత్య । ప్రణమ్య మూర్ధ్నావహితః కృతాఞ్జలిః నత్వా గిరా సూనృతయాన్వపృచ్ఛత్

ఆ ముని ప్రశాంతంగా, అపరిమితమైన జ్ఞానంతో కూర్చున్నాడు. రాజు భక్తితో దగ్గరికి వచ్చి, తలవంచి, చేతులు జోడించి నమస్కరించి, మృదువుగా ప్రశ్నించాడు.

పరీక్షిదువాచ । అహో అద్య వయం బ్రహ్మన్ సత్సేవ్యాః క్షత్రబన్ధవః । కృపయాతిథిరూపేణ భవద్‌భిస్తీర్థకాః కృతాః

పరిక్షితుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! ఈ రోజు మేము క్షత్రియులు కూడా సేవకు అర్హులమయ్యాం. మీ దయవల్ల మీరు అతిథిగా వచ్చి, మా భూమిని పవిత్రం చేసారు.

యేషాం సంస్మరణాత్ పుంసాం సద్యః శుద్ధ్యన్తి వై గృహాః । కిం పునర్దర్శనస్పర్శ పాదశౌచాసనాదిభిః

మీరు గుర్తుకు వచ్చినా మనుషుల ఇళ్ళు వెంటనే పవిత్రమవుతాయి. మరి మిమ్మల్ని చూడటం, తాకటం, పాదాలను కడగడం, ఆసనం ఇవ్వడం వంటివి ఎంత గొప్పవో చెప్పనక్కర్లేదు.

సాన్నిధ్యాత్తే మహాయోగిన్ పాతకాని మహాన్త్యపి । సద్యో నశ్యన్తి వై పుంసాం విష్ణోరివ సురేతరాః

మీరు సమీపంలో ఉన్నప్పుడు, మహాయోగీ! ఎంతటి పెద్ద పాపాలైనా వెంటనే నశిస్తాయి. అది విష్ణువు రాక్షసులను నశింపజేసినట్లే.

అపి మే భగవాన్ ప్రీతః కృష్ణః పాణ్డుసుతప్రియః । పైతృష్వసేయప్రీత్యర్థం తద్‍గోత్రస్యాత్తబాన్ధవః

పాండవులకు ప్రియమైన కృష్ణుడు, నా మీద ప్రసన్నుడవాలని కోరుకుంటున్నాను. తన వంశాన్ని ప్రేమించి, తన మేనమామ కుటుంబాన్ని అంగీకరించాడు.

అన్యథా తేఽవ్యక్తగతేః దర్శనం నః కథం నృణామ్ । నితరాం మ్రియమాణానాం సంసిద్ధస్య వనీయసః

లేకపోతే, మేము మానవులు, మరణానికి దగ్గరగా ఉన్నవారు, అప్రకటిత ధ్యానంలో ఉన్న, సిద్ధి పొందిన, అరణ్యంలో నివసించే మిమ్మల్ని ఎలా దర్శించగలిగాం?

అతః పృచ్ఛామి సంసిద్ధిం యోగినాం పరమం గురుమ్ । పురుషస్యేహ యత్కార్యం మ్రియమాణస్య సర్వథా

అందుకే, యోగులకు పరమగురువైన మీరు, మానవుడు మరణానికి సమీపంలో ఉన్నప్పుడు ఏం చేయాలో, పరిపూర్ణత సాధించడానికి ఏం చేయాలో అడుగుతున్నాను.

యచ్ఛ్రోతవ్యమథో జప్యం యత్కర్తవ్యం నృభిః ప్రభో । స్మర్తవ్యం భజనీయం వా బ్రూహి యద్వా విపర్యయమ్

ప్రభూ! మనుషులు ఏది వినాలి, జపించాలి, చేయాలి, గుర్తు పెట్టుకోవాలి, పూజించాలి? లేదా వీటికి విరుద్ధంగా ఏదైనా ఉంటే దయచేసి చెప్పండి.

నూనం భగవతో బ్రహ్మన్ గృహేషు గృహమేధినామ్ । న లక్ష్యతే హ్యవస్థానం అపి గోదోహనం క్వచిత్

బ్రాహ్మణా! గృహస్థుల ఇళ్లలో భగవంతుని ఉనికి కనబడదు. ఆవులను పాలు దోయడానికైనా ఆయనను గ్రహించలేరు.

సూత ఉవాచ । ఏవమాభాషితః పృష్టః స రాజ్ఞా శ్లక్ష్ణయా గిరా । ప్రత్యభాషత ధర్మజ్ఞో భగవాన్ బాదరాయణిః

సూతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజు మృదువుగా అడిగినప్పుడు, బాదరాయణి కుమారుడు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, సమాధానమిచ్చాడు.

శ్రీర్గుణా నైరపేక్ష్యాద్యాః సుఖం దుఃఖసుఖాత్యయః। దుఃఖం కామసుఖాపేక్షా పణ్డితో బన్ధమోక్షవిత్

శ్రీదేవికి స్వతంత్రత మొదలైన గుణాలు ఉన్నాయి. సుఖం అనేది సుఖ, దుఃఖాల అంతం. దుఃఖం అనేది సుఖం కోసం ఆశపడటంవల్ల కలుగుతుంది. జ్ఞాని బంధం, విమోచనాన్ని తెలుసు.

మూర్ఖో దేహాద్యహంబుద్ధిః పన్థా మన్నిగమః స్మృతః। ఉత్పథశ్చిత్తవిక్షేపః స్వర్గః సత్త్వగుణోదయః

మూఢుడు తనను శరీరంతో సమానంగా భావిస్తాడు. నా మార్గమే వేదంగా పరిగణించబడుతుంది. మనస్సు చిత్తభ్రాంతి తప్పుదారి. సత్వగుణం పెరిగితే స్వర్గం లభిస్తుంది.

నరకస్తమఉన్నాహో బన్ధుర్గురురహం సఖే। గృహం శరీరం మానుష్యం గుణాఢ్యో హ్యాఢ్య ఉచ్యతే

నరకం అనేది అంధకారం, అహంకారం. స్నేహితుడు, గురువు, తాను ఒకటే. ఇల్లు అంటే శరీరం. మానవత్వం అంటే గుణ సంపద. నిజంగా ధనికుడు అంటే గుణాలతో నిండినవాడు.

దరిద్రో యస్త్వసన్తుష్టః కృపణో యోఽజితేన్ద్రియః। గుణేష్వసక్తధీరీశో గుణసఙ్గో విపర్యయః

సంతృప్తి లేని వాడే నిజంగా దరిద్రుడు. తన ఇంద్రియాలను జయించుకోలేని వాడు కనికరించదగినవాడు. గుణాలకు మనస్సు అంటుకోని వాడు యజమాని వలె ఉంటాడు. గుణాలకు మక్కువ కలిగిన వాడు మాత్రం దీనికి విరుద్ధంగా ఉంటాడు.