శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

స తు బ్రహ్మఋషేరంసే గతాసుమురగం రుషా । వినిర్గచ్ఛన్ ధనుష్కోట్యా నిధాయ పురమాగత్

అప్పుడు రాజు, కోపంతో, చనిపోయిన పాము ఒకటి ఆ బ్రహ్మర్షి భుజంపై వేసి, ఆశ్రమం విడిచి నగరానికి వెళ్లిపోయాడు.

ఏష కిం నిభృతాశేష కరణో మీలితేక్షణః । మృషా సమాధిరాహోస్విత్ కిం ను స్యాత్ క్షత్రబన్ధుభిః

ఈయన, అన్ని ఇంద్రియాలను వశపరిచి, కళ్ళు మూసుకుని, నిజంగా ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడా? లేక ఇది నాటకం మాత్రమేనా? క్షత్రియులకు ఇలాంటి వ్యవహారం సాధారణమా?

తస్య పుత్రోఽతితేజస్వీ విహరన్ బాలకోఽర్భకైః । రాజ్ఞాఘం ప్రాపితం తాతం శ్రుత్వా తత్రేదమబ్రవీత్

అతిశయమైన తేజస్సుతో ఉన్న అతని కుమారుడు ఇతర పిల్లలతో ఆడుకుంటూ ఉండగా, రాజు తన తండ్రికి అన్యాయం చేశాడని విని, అక్కడే ఇలా అన్నాడు.

అహో అధర్మః పాలానాం పీవ్నాం బలిభుజామివ । స్వామిన్యఘం యద్ దాసానాం ద్వారపానాం శునామివ

అయ్యో! పాలకులు ఎంత అన్యాయం చేస్తున్నారు! బలిని తినే దురాశపడి ఉన్నవారిలా, యజమానిపై పనివారు చేసిన దోషం, ద్వారపాలకులు లేదా కుక్కలు యజమానిపై చేసిన దోషంలా ఉంది.

బ్రాహ్మణైః క్షత్రబన్ధుర్హి గృహపాలో నిరూపితః । స కథం తద్‍గృహే ద్వాఃస్థః సభాణ్డం భోక్తుమర్హతి

బ్రాహ్మణులు క్షత్రియుడైన వాడిని ఇంటి కాపలాదారుగా నియమించారు. అలాంటి ద్వారపాలకుడు ఇంట్లోని వస్తువులను ఎలా తినగలడు?

కృష్ణే గతే భగవతి శాస్తర్యుత్పథగామినామ్ । తద్ భిన్నసేతూనద్యాహం శాస్మి పశ్యత మే బలమ్

కృష్ణుడు, భగవంతుడు, తప్పిపోయినవారికి దారి చూపే వాడు, ఇప్పుడు లేడు. అందువల్ల ధర్మసేతువును చెదిపేసినవారిని నేను శిక్షిస్తాను. నా శక్తిని చూడండి.

ఇత్యుక్త్వా రోషతామ్రాక్షో వయస్యాన్ ఋషిబాలకః । కౌశిక్యాప ఉపస్పృశ్య వాగ్వజ్రం విససర్జ హ

ఇలా అన్న తరువాత, కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా మారిన ఆ ఋషిపుత్రుడు, స్నేహితులతో కలిసి కౌశికీ నదిలో శుద్ధి చేసుకుని, తన మాటలతో వజ్రంలా శాపాన్ని వదిలాడు.

ఇతి లఙ్‌ఘితమర్యాదం తక్షకః సప్తమేఽహని । దఙ్క్ష్యతి స్మ కులాఙ్గారం చోదితో మే తతద్రుహమ్

ఇలా నియమాన్ని లంగించినందుకు, నా ప్రేరణతో తక్షకుడు ఏడవ రోజు ఈ వంశాన్ని నాశనం చేసే వాడిని కరిస్తాడు.

తతోఽభ్యేత్యాశ్రమం బాలో గలే సర్పకలేవరమ్ । పితరం వీక్ష్య దుఃఖార్తో ముక్తకణ్ఠో రురోద హ

తర్వాత ఆ బాలుడు ఆశ్రమానికి వచ్చి, తండ్రి మెడలో పాము శవాన్ని చూసి, దుఃఖంతో గొంతు విప్పి ఏడ్చాడు.

స వా ఆఙ్‌గిరసో బ్రహ్మన్ శ్రుత్వా సుతవిలాపనమ్ । ఉన్మీల్య శనకైర్నేత్రే దృష్ట్వా చాంసే మృతోరగమ్

ఓ బ్రాహ్మణా! ఆ ఆంగిరసుడు తన కుమారుడి విలాపాన్ని విని, కళ్లను మెల్లగా తెరచి, భుజంపై ఉన్న మృత పామును చూశాడు.

విసృజ్య తం చ పప్రచ్ఛ వత్స కస్మాద్ధి రోదిషి । కేన వా తేఽపకృతం ఇత్యుక్తః స న్యవేదయత్

ఆ పామును తొలగించి, 'బిడ్డా! నీవెందుకు ఏడుస్తున్నావు? ఎవరు నీకు అన్యాయం చేశారు?' అని అడిగాడు. అప్పుడు ఆ బాలుడు జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాడు.

నిశమ్య శప్తమతదర్హం నరేన్ద్రం స బ్రాహ్మణో నాత్మజమభ్యనన్దత్ । అహో బతాంహో మహదద్య తే కృతం అల్పీయసి ద్రోహ ఉరుర్దమో ధృతః

రాజును అర్హత లేకుండా శపించాడని విని, ఆ బ్రాహ్మణుడు తన కుమారుడిపై ఆనందించలేదు. 'అయ్యో! నీవు చిన్న తప్పు చేసినా, చాలా పెద్ద అపాయం కలిగించావు.' అని అన్నాడు.

న వై నృభిర్నరదేవం పరాఖ్యం సమ్మాతుమర్హస్యవిపక్వబుద్ధే । యత్తేజసా దుర్విషహేణ గుప్తా విన్దన్తి భద్రాణ్యకుతోభయాః ప్రజాః

పక్వమైన బుద్ధి లేని వాడా! నీవు రాజును పరీక్షించకూడదు. అతని అపరాజిత తేజస్సుతో ప్రజలు అన్ని దిక్కులనుండి రక్షణ, శుభం పొందుతున్నారు.

అలక్ష్యమాణే నరదేవనామ్ని రథాఙ్గపాణావయమఙ్గ లోకః । తదా హి చౌరప్రచురో వినఙ్క్ష్యతి అరక్ష్యమాణోఽవివ రూథవత్ క్షణాత్

నరదేవుడైన రాజును పట్టించుకోకపోతే, ప్రియమైనవాడా! ఈ లోకం దొంగలతో నిండిపోతుంది. కాపాడేవాడు లేకుండా, గొర్రెలు మేతగాడిలేక చచ్చిపోతున్నట్లే, లోకం క్షణంలో నాశనం అవుతుంది.

తదద్య నః పాపముపైత్యనన్వయం యన్నష్టనాథస్య వసోర్విలుమ్పకాత్ । పరస్పరం ఘ్నన్తి శపన్తి వృఞ్జతే పశూన్ స్త్రియోఽర్థామ్ పురుదస్యవో జనాః

ఇప్పుడు మనపై పాపం నిరంతరం వస్తోంది. రక్షకుడిని కోల్పోయిన వారి ధనాన్ని దోచుకుంటున్నారు. ప్రజలు పరస్పరం చంపుకుంటున్నారు, శపిస్తున్నారు, దోచుకుంటున్నారు, పశువులు, స్త్రీలు, సంపదను లాక్కుంటున్నారు.

తదాఽఽర్యధర్మః ప్రవిలీయతే నృణాం వర్ణాశ్రమాచారయుతస్త్రయీమయః । తతోఽర్థకామాభినివేశితాత్మనాం శునాం కపీనామివ వర్ణసఙ్కరః

అప్పుడు, మనుషుల్లో ఆర్యధర్మం, వర్ణాశ్రమాచారాలు, త్రయీ వేదాలకు ఆధారమైనవి అంతా క్రమంగా నశిస్తాయి. ఆ తరువాత, ధనం, కామానికి లోనైనవారు, కుక్కలు, కోతుల్లా వర్ణసంకరాన్ని కలిగిస్తారు.

ధర్మపాలో నరపతిః స తు సమ్రాడ్ బృహచ్ఛ్రవాః । సాక్షాన్ మహాభాగవతో రాజర్షిర్హయమేధయాట్

ధర్మాన్ని కాపాడే రాజు, మహారాజు బృహచ్ఛ్రవుడు, నిజమైన భక్తుడు, రాజర్షి, అశ్వమేధయాగాలు చేసినవాడు.

అపాపేషు స్వభృత్యేషు బాలేనాపక్వబుద్ధినా । పాపం కృతం తద్‍భగవాన్ సర్వాత్మా క్షన్తుమర్హతి

పాపం లేని రాజుపై, పక్వమైన బుద్ధి లేని బాలుడు చేసిన పాపాన్ని భగవంతుడు, సమస్త ప్రాణుల హృదయస్థుడు, క్షమించాలి.

తిరస్కృతా విప్రలబ్ధాః శప్తాః క్షిప్తా హతా అపి । నాస్య తత్ప్రతికుర్వన్తి తద్‍భక్తాః ప్రభవోఽపి హి

తిరస్కరించబడినా, మోసపోయినా, శపించబడినా, అవమానించబడినా, చంపబడినా, భగవంతుని భక్తులు, తమకు శక్తి ఉన్నా, ప్రతీకారం చేయరు.

ఇతి పుత్రకృతాఘేన సోఽనుతప్తో మహామునిః । స్వయం విప్రకృతో రాజ్ఞా నైవాఘం తదచిన్తయత్

కుమారుడు చేసిన దోషానికి ఆ మహాముని మనసులో బాధపడ్డాడు. రాజు తనను అవమానించినా, ఆ దోషాన్ని మనసులో పెట్టుకోలేదు.

ప్రాయశః సాధవో లోకే పరైర్ద్వన్ద్వేషు యోజితాః । న వ్యథన్తి న హృష్యన్తి యత ఆత్మాగుణాశ్రయః

ఈ లోకంలో మంచి మనుషులు, ఇతరుల వల్ల కలిగే సుఖదుఃఖాల మధ్య పడినా, వారు బాధపడరు, ఆనందపడరు కూడా. ఎందుకంటే వారు తమ అంతరాత్మ గుణాల మీదే ఆధారపడతారు.

నాధౌతపాదాప్రయతా నార్ద్రపాదా ఉదక్శిరాః। శయీత నాపరాఙ్నాన్యైర్న నగ్నా న చ సన్ధ్యయోః

పాదాలు కడగకుండా, తడిపాదాలతో, తడిచిన తలతో పడుకోకూడదు. ఇతరులు ఇచ్చిన అన్నం తినకూడదు. నగ్నంగా లేదా ఉదయం, సాయంత్రం సమయంలో పడుకోకూడదు.

ధౌతవాసా శుచిర్నిత్యం సర్వమఙ్గలసంయుతా। పూజయేత్ప్రాతరాశాత్ప్రాగ్గోవిప్రాఞ్శ్రియమచ్యుతమ్

ఎప్పుడూ శుభ్రంగా, పరిశుద్ధమైన వస్త్రాలు ధరించి, అన్ని మంగళకరమైన లక్షణాలతో ఉండి, ఉదయం భోజనం చేయక ముందు, ఆవులను, బ్రాహ్మణులను, లక్ష్మిని, అచ్యుతుడిని పూజించాలి.

స్త్రియో వీరవతీశ్చార్చేత్స్రగ్గన్ధబలిమణ్డనైః। పతిం చార్చ్యోపతిష్ఠేత ధ్యాయేత్కోష్ఠగతం చ తమ్

స్త్రీలు, ధైర్యవంతులు పుష్పమాలలు, సుగంధాలు, నివేదనలు, అలంకారాలతో పూజ చేయాలి. భార్య తన భర్తను పూజించి, సేవ చేసి, అతడిని తన గర్భంలో ఉన్నట్టు ధ్యానం చేయాలి.

సాంవత్సరం పుంసవనం వ్రతమేతదవిప్లుతమ్। ధారయిష్యసి చేత్తుభ్యం శక్రహా భవితా సుతః

ఈ పుంసవనం వ్రతాన్ని ఏడాది పాటు నిరంతరంగా పాటిస్తే, నీకు ఇంద్రుడిని జయించే కుమారుడు పుట్టును.

బాఢమిత్యభ్యుపేత్యాథ దితీ రాజన్మహామనాః। కశ్యపాద్గర్భమాధత్త వ్రతం చాఞ్జో దధార సా

'అలాగే' అని అంగీకరించి, మహాశక్తి కలిగిన దితి, కశ్యపుని నుండి గర్భాన్ని స్వీకరించి, ఆ వ్రతాన్ని నిబద్ధతతో ఆచరించింది.

మాతృష్వసురభిప్రాయమిన్ద్ర ఆజ్ఞాయ మానద। శుశ్రూషణేనాశ్రమస్థాం దితిం పర్యచరత్కవిః

మాతామహి దితి ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకున్న ఇంద్రుడు, రాజా, ఆశ్రమంలో ఉన్న దితిని ఎంతో శ్రద్ధగా సేవ చేశాడు.

నిత్యం వనాత్సుమనసః ఫలమూలసమిత్కుశాన్। పత్రాఙ్కురమృదోఽపశ్చ కాలే కాల ఉపాహరత్

అతడు ప్రతిరోజూ అడవిలోనుండి పువ్వులు, పండ్లు, దర్భ, కుశ, ఆకులు, మొక్కజొన్నలు, మట్టి, నీరు తదితరాలను సమయానికి తగినట్టు తెచ్చేవాడు.

ఏవం తస్యా వ్రతస్థాయా వ్రతచ్ఛిద్రం హరిర్నృప। ప్రేప్సుః పర్యచరజ్జిహ్మో మృగహేవ మృగాకృతిః

ఆమె వ్రతాన్ని ఆచరిస్తున్నప్పుడు, హరి దాన్ని భంగపర్చాలని ఆశించి, మృగమై మృగాన్ని పోలినట్టుగా వక్రంగా ఆమెను సేవించాడు.