సీదన్ విప్రః వణిక్ వృత్త్యా పణ్యైః ఏవాపదం తరేత్ । ఖడ్గేన వా ఆపదాక్రాంతో న శ్వవృత్త్యా కథఞ్చన
బ్రాహ్మణుడు కష్టంలో ఉన్నప్పుడు, వ్యాపారం చేయవచ్చు లేదా వస్తువులు అమ్మవచ్చు, లేక అవసరమైతే ఖడ్గాన్ని కూడా ఉపయోగించవచ్చు. కానీ ఎప్పుడూ కుక్క జీవనాన్ని అనుసరించకూడదు.
వైశ్యవృత్త్యా తు రాజన్యో జీవేత్ మృగయయాపది । చరేద్ వా విప్రరూపేణ న శ్వవృత్త్యా కథఞ్చన
రాజకేయుడు కష్టంలో ఉన్నప్పుడు, వేశ్య వృత్తిని లేదా వేట చేయవచ్చు, లేక బ్రాహ్మణునిలా ప్రవర్తించవచ్చు. కానీ ఎప్పుడూ కుక్క జీవనాన్ని అనుసరించకూడదు.
శూద్రవృత్తిం భజేద్ వైశ్యః శూద్రః కారుకటక్రియామ్ । కృచ్ఛ్రాన్ ముక్తో న గర్హ్యేణ వృత్తిం లిప్సేత కర్మణా
వేశ్యుడు శూద్రుని పనులు చేయవచ్చు, శూద్రుడు చిన్నచిన్న పనులు చేయవచ్చు. కానీ కష్టాలు తొలగిన తర్వాత, అపవిత్రమైన వృత్తిని ఆశించకూడదు.
వేదాధ్యాయ స్వధా స్వాహా బలి అన్నాద్యైః యథోదయమ్ । దేవర్షిపితృభూతాని మద్ రూపాణి అన్వహం యజేత్
వేదపఠనం, పితృదేవతలకు హోమాలు, బలులు, అందుబాటులో ఉన్న అన్నపానియాలతో, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతాలను — ఇవన్నీ నా రూపాలే — ప్రతిరోజూ పూజించాలి.
యదృచ్ఛయా ఉపపన్నేన శుక్లేన ఉపార్జితేన వా । ధనేన అపీడయన్ భృత్యాన్ న్యాయేన ఏవ ఆహరేత్ క్రతూన్
సమయానుసారం లభించిన ధనం లేదా న్యాయంగా సంపాదించిన ధనంతో, సేవకులను పోషిస్తూ, యజ్ఞాలు కూడా న్యాయబద్ధంగా నిర్వహించాలి.
కుటుంబేషు న సజ్జేత న ప్రమాద్యేత్ కుటుంబీ అపి । విపశ్చిత్ నశ్వరం పశ్యేద్ అదృష్టమపి దృష్టవత్
ఇల్లాలు అయినా కుటుంబానికి బంధించకూడదు, నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. జ్ఞానులు, కనబడని వాటిని కూడా, కనబడినట్లే నశ్వరమని చూస్తారు.
పుత్రదారా ఆప్తబంధూనాం సంగమః పాంథసఙ్గమః । అనుదేహం వియన్త్యేతే స్వప్నో నిద్రానుగో యథా
కుమారులు, భార్యలు, స్నేహితులు కలుసుకోవడం, ప్రయాణికులు కలుసుకోవడంలాంటిది. వీరు శరీరం విడిచి, నిద్రలో కలలాగే దూరమవుతారు.
ఇత్థం పరిమృశన్ ముక్తో గృహేషు అతిథివద్ వసన్ । న గృహైః అనుబధ్యేత నిర్మమో నిరహఙ్కృతః
ఇలా ఆలోచిస్తూ, ముక్తుడు ఇంట్లో అతిథిలా ఉండి, ఇంటికీ బంధించబడకుండా, మమకారం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా జీవిస్తాడు.
కర్మభిః గృహమేధీయైః ఇష్ట్వా మామేవ భక్తిమాన్ । తిష్ఠేద్ వనం వోపవిశేత్ ప్రజావాన్ వా పరివ్రజేత్
ఇంటి కర్తవ్యాలను నా కోసమే భక్తితో చేయడంవల్ల, ఎవరు ఇంట్లో ఉండినా, అరణ్యంలోకి వెళ్లినా, సంతానం ఉన్నవారు సంసారం వదిలి తపస్సు చేయడమయినా, అన్నీ సమానమే.
యస్తు ఆసక్తమతిః గేహే పుత్రవిత్తైషణా ఆతురః । స్త్రైణః కృపణధీః మూఢో మమ అహం ఇతి బధ్యతే
ఇంటి మీద ఆసక్తి పెంచుకుని, పిల్లలు, ధనం కోసం తపిస్తూ, స్త్రీలలో మోజు పెంచుకుని, దయనీయమైన మనస్సుతో, మూర్ఖుడై, 'నాది', 'నేను' అనే భావనతో బంధించబడతాడు.
అహో మే పితరౌ వృద్ధౌ భార్యా బాలాత్మజఽఽత్మజాః । అనాథా మామృతే దీనాః కథం జీవన్తి దుఃఖితాః
అయ్యో! నా తల్లిదండ్రులు వృద్ధులు, భార్య, చిన్న పిల్లలు, కుమార్తెలు — నన్ను లేకుండా వారు ఎలా బతుకుతారు? వారు అనాధలు, దుఃఖంతో బాధపడుతున్నారు.
ఏవం గృహాశయాక్షిప్త హృదయో మూఢధీః అయమ్ । అతృప్తస్తాన్ అనుధ్యాయన్ మృతోఽన్ధం విశతే తమః
ఇలా ఇంటి మోజులో గుండె బంధించబడి, మూర్ఖుడై, తృప్తి లేకుండా వారిని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తూ, చనిపోయినప్పుడు అంధకారంలోకి వెళ్తాడు.
సూత ఉవాచ । యో వై ద్రౌణ్యస్త్రవిప్లుష్టో న మాతురుదరే మృతః । అనుగ్రహాద్ భగవతః కృష్ణస్యాద్భుతకర్మణః
సూతుడు చెప్పాడు: అశ్వత్తామా ఆయుధం వల్ల తల్లిపొట్టలో కాలిపోయినా, మరణించని వాడు, అద్భుతమైన కార్యాలు చేసే కృష్ణుని కృప వల్ల రక్షించబడ్డాడు.
బ్రహ్మకోపోత్థితాద్ యస్తు తక్షకాత్ ప్రాణవిప్లవాత్ । న సమ్ముమోహోరుభయాద్ భగవత్యర్పితాశయః
బ్రాహ్మణుడి కోపంతో పుట్టిన తక్షకుని చేత ప్రాణహాని వచ్చినా, ఆ బాధతో మాయలో పడకుండా, తన మనస్సును భగవంతుని మీద పెట్టుకున్నాడు.
ఉత్సృజ్య సర్వతః సఙ్గం విజ్ఞాతాజితసంస్థితిః । వైయాసకేర్జహౌ శిష్యో గఙ్గాయాం స్వం కలేవరమ్
అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టి, జయించలేనివాని స్థితిని తెలుసుకుని, వ్యాసుని శిష్యుడు గంగానదిలో తన శరీరాన్ని విడిచాడు.
నోత్తమశ్లోకవార్తానాం జుషతాం తత్కథామృతమ్ । స్యాత్సమ్భ్రమోఽన్తకాలేఽపి స్మరతాం తత్పదామ్బుజమ్
ఉత్తమశ్లోకుని కథామృతాన్ని ఆస్వాదించే వారికి, మరణ సమయంలో కూడా అయోమయం ఉండదు; వారు ఆయన పాదపద్మాలను స్మరిస్తారు.
తావత్కలిర్న ప్రభవేత్ ప్రవిష్టోఽపీహ సర్వతః । యావదీశో మహానుర్వ్యాం ఆభిమన్యవ ఏకరాట్
అభిమన్యుని కుమారుడు, మహాభక్తుడు భూమిని పాలిస్తున్నంత వరకు, కలియుగం అన్ని చోట్ల ఉన్నా, ప్రభావం చూపలేడు.
యస్మిన్నహని యర్హ్యేవ భగవాన్ ఉత్ససర్జ గామ్ । తదైవేహానువృత్తోఽసౌ అధర్మప్రభవః కలిః
యెప్పుడు భగవంతుడు భూమిని విడిచాడో, అదే రోజు, అదే సమయానికి, అధర్మానికి మూలమైన కలియుగం వెంటనే వచ్చాడు.
నానుద్వేష్టి కలిం సమ్రాట్ సారఙ్గ ఇవ సారభుక్ । కుశలాన్యాశు సిద్ధ్యన్తి నేతరాణి కృతాని యత్
సమ్రాట్ కలియుగాన్ని ద్వేషించడు; పుష్పాల నుంచి తేనె తీయగల తేనెటీగలా, అతనికి శుభఫలితాలు త్వరగా కలుగుతాయి, ఇతరులకు కాదు.
కిం ను బాలేషు శూరేణ కలినా ధీరభీరుణా । అప్రమత్తః ప్రమత్తేషు యో వృకో నృషు వర్తతే
బలహీనులపై ధైర్యంగా, బలవంతులపై భయంతో ఉండే కలియుగం, ధైర్యవంతులకేం చేయగలడు? అప్రమత్తుల మధ్య, మానవులలో నక్కలా సంచరిస్తాడు.
ఉపవర్ణితమేతద్ వః పుణ్యం పారీక్షితం మయా । వాసుదేవ కథోపేతం ఆఖ్యానం యదపృచ్ఛత
మీరు అడిగినట్లుగా, వాసుదేవుని కథలతో కూడిన, పుణ్యమైన పరిక్షిత్తు చరిత్రను మీకు వివరించాను.
యా యాః కథా భగవతః కథనీయోరుకర్మణః । గుణకర్మాశ్రయాః పుమ్భిః సంసేవ్యాస్తా బుభూషుభిః
భగవంతుని గొప్ప కార్యాలపై ఆధారపడి, ఆయన గుణాలు, కార్యాలపై ఉన్న అన్ని కథలు, నిజమైన జీవితం కోరేవారు సేవించాలి.
ఋషయ ఊచుః సూత జీవ సమాః సౌమ్య శాశ్వతీర్విశదం యశః । యస్త్వం శంససి కృష్ణస్య మర్త్యానాం అమృతం హి నః
ఋషులు పలికారు: ఓ సూతా! నీవు శాశ్వతమైన, నిర్మలమైన కీర్తితో దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి. ఎందుకంటే నీవు మానవులకు కృష్ణుని లీలామృతాన్ని వివరించుతున్నావు.
కర్మణ్యస్మిన్ అనాశ్వాసే ధూమధూమ్రాత్మనాం భవాన్ । ఆపాయయతి గోవిన్ద పాదపద్మాసవం మధు
ఈ నమ్మకం లేని లోకంలో, మనస్సులు మబ్బుగా ఉన్నప్పుడు, నీవు మాకు గోవిందుని పాదపద్మాల అమృతాన్ని పానమిచ్చావు.
తులయామ లవేనాపి న స్వర్గం నాపునర్భవమ్ । భగవత్ సఙ్గిసంగస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః
భగవంతుని భక్తులతో క్షణకాలమైన సాంగత్యాన్ని కూడా, స్వర్గాన్ని గానీ, ముక్తిని గానీ, మరే వరాలనైనా గానీ, మేము మార్పిడి చేయము.
కో నామ తృప్యేద్ రసవిత్కథాయాం మహత్తమైకాన్త పరాయణస్య । నాన్తం గుణానాం అగుణస్య జగ్ముః యోగేశ్వరా యే భవపాద్మముఖ్యాః
ఎవరైనా, గొప్ప భక్తులైనవారి ఆశ్రయం అయిన పరమాత్ముని కథలు వినడంలో తృప్తి చెందగలరా? బ్రహ్మ నుండి పుట్టిన యోగేశ్వరులు కూడా, అన్ని గుణాలకు అతీతుడైన ఆయన గుణాలకు అంతం చెప్పలేరు.
తన్నో భవాన్ వై భగవత్ప్రధానో మహత్తమైకాన్త పరాయణస్య । హరేరుదారం చరితం విశుద్ధం శుశ్రూషతాం నో వితనోతు విద్వన్
కాబట్టి, భగవంతుని పరమ భక్తులలో మీరు ముఖ్యులు. మేము ఆసక్తిగా వినాలనుకుంటున్నాము. అందుకే, హరి యొక్క పవిత్రమైన గొప్ప చరిత్రను మాకు వివరించండి.
స వై మహాభాగవతః పరీక్షిద్ యేనాపవర్గాఖ్యమదభ్రబుద్ధిః । జ్ఞానేన వైయాసకిశబ్దితేన భేజే ఖగేన్ద్రధ్వజపాదమూలమ్
పరమ భక్తుడైన పరీక్షిత్ మహారాజు, మోక్షాన్ని కోరుతూ, వ్యాసుని కుమారుడు చెప్పిన జ్ఞానంతో, గరుడధ్వజుడైన భగవంతుని పాదాలను పొందాడు.
తన్నః పరం పుణ్యమసంవృతార్థం ఆఖ్యానమత్యద్భుత యోగనిష్ఠమ్ । ఆఖ్యాహ్యనన్తా చరితోపపన్నం పారీక్షితం భాగవతాభిరామమ్
కాబట్టి, పరమ పవిత్రమైన, అద్భుతమైన, యోగానికి సంబంధించిన ఆ కథను మాకు వివరించండి. దాని అర్థం స్పష్టంగా ఉంటుంది. అది అనంతుని లీలలతో నిండినది, పరీక్షిత్ మహారాజును, భక్తులను ఆనందింపజేసింది.
సూత ఉవాచ । అహో వయం జన్మభృతోఽద్య హాస్మ వృద్ధానువృత్త్యాపి విలోమజాతాః । దౌష్కుల్యమాధిం విధునోతి శీఘ్రం మహత్తమానామభిధానయోగః
సూతుడు చెప్పాడు: ఓహో! మేము తక్కువ వంశంలో పుట్టినా, పెద్దలను అనుసరించడం వల్ల ఈ రోజు ధన్యులమయ్యాము. గొప్పవారి మాటలు వినడం వల్ల చెడు వంశపు మలినత, మనస్సు బాధలు త్వరగా తొలగిపోతాయి.