ప్రతిలబ్ధేన్ద్రియప్రాణః కాలియః శనకైర్హరిమ్ । కృచ్ఛ్రాత్ సముచ్ఛ్వసన్ దీనః కృష్ణం ప్రాహ కృతాఞ్జలిః
ఇంద్రియాలు, ప్రాణాలు తిరిగి పొందిన కాలియుడు, క్రమంగా హరిని చూశాడు. శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టపడుతూ, బలహీనంగా, దుఃఖంతో, చేతులు జోడించి కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు.
కాలియ ఉవాచ । వయం ఖలాః సహోత్పత్త్యా తమసా దీర్ఘమన్యవః । స్వభావో దుస్త్యజో నాథ లోకానాం యదసద్గ్రహః
కాలియుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! మేము పుట్టుకతోనే దుష్టులు, అజ్ఞానంలో, దీర్ఘకాలిక కోపంతో ఉన్నవారు. ఈ స్వభావం విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే, ఇది అన్ని ప్రాణుల్లో ఉండే అసత్య మోహమే.
త్వయా సృష్టమిదం విశ్వం ధాతర్గుణవిసర్జనమ్ । నానాస్వభావవీర్యౌజో యోనిబీజాశయాకృతి
ప్రభూ! ఈ జగత్తును నీవే సృష్టించావు. ఇందులోని గుణాల విభజన, వివిధ స్వభావాలు, శక్తులు, రూపాలు, విత్తనాలు, వృత్తులు అన్నీ నీ నుంచే ఉద్భవించాయి.
వయం చ తత్ర భగవన్ సర్పా జాత్యురుమన్యవః । కథం త్యజామస్త్వన్మాయాం దుస్త్యజాం మోహితాః స్వయమ్
ప్రభూ! అందులో మేము పాములు పుట్టుకతోనే తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటాము. మేము నీ మాయలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, విడిచిపెట్టలేని ఆ మాయను ఎలా వదులగలం?
భవాన్ హి కారణం తత్ర సర్వజ్ఞో జగదీశ్వరః । అనుగ్రహం నిగ్రహం వా మన్యసే తద్ విధేహి నః
ఈ సృష్టికి కారణమైనవాడు నీవే, సర్వజ్ఞుడు, జగదీశ్వరుడవు. మాకు దయ చూపాలనుకుంటే చూపు, శిక్షించాలనుకుంటే శిక్షించు. నీకు అనుకూలంగా ఏదైనా చేయు.
శ్రీశుక ఉవాచ । ఇత్యాకర్ణ్య వచః ప్రాహ భగవాన్ కార్యమానుషః । నాత్ర స్థేయం త్వయా సర్ప సముద్రం యాహి మా చిరమ్ । స్వజ్ఞాత్యపత్యదారాఢ్యో గోనృభిర్భుజ్యతాం నదీ
శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, భగవంతుడు మానవ రూపంలో ఇలా అన్నాడు — పామా! నీవు ఇక ఇక్కడ ఉండకూడదు. ఆలస్యం చేయకుండా సముద్రానికి వెళ్ళిపో. ఈ నదిని పశువులు, మనుషులు, నీ బంధువులు, పిల్లలు, భార్యలు ఆనందంగా ఉండేందుకు వదిలిపెట్టు.
య ఏతత్ సంస్మరేన్ మర్త్యః తుభ్యం మదనుశాసనమ్ । కీర్తయన్ ఉభయోః సన్ధ్యోః న యుష్మద్ భయమాప్నుయాత్
ఈ ఉపదేశాన్ని ఎవరు ఉదయం, సాయంత్రం జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ పారాయణ చేస్తారో, వారికి నీ వల్ల ఎలాంటి భయం కలగదు.
యోఽస్మిన్ స్నాత్వా మదాక్రీడే దేవాదీన్ తర్పయేజ్జలైః । ఉపోష్య మాం స్మరన్నర్చేత్ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఈ స్థలంలో, నేను ఆడుకున్న చోట స్నానం చేసి, దేవతలకు నీళ్లు సమర్పించి, ఉపవాసం చేసి, నన్ను ధ్యానిస్తూ పూజించే వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
ద్వీపం రమణకం హిత్వా హ్రదమేతముపాశ్రితః । యద్ భయాత్స సుపర్ణస్త్వాం నాద్యాన్మత్పాద లాఞ్ఛితమ్
రమణక ద్వీపాన్ని వదిలి, ఈ హ్రదాన్ని ఆశ్రయించిన నీవు, నా పాదచిహ్నం ఉన్నందువల్ల సుపర్ణుడి భయంతో అతను నిన్ను తినలేదు.
శ్రీఋషిరువాచ । ఏవముక్తో భగవతా కృష్ణేనాద్భుతకర్మణా । తం పూజయామాస ముదా నాగపత్న్యశ్చ సాదరమ్
మహర్షి ఇలా అన్నాడు: అద్భుత కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ పాము భార్యలు ఆనందంగా, గౌరవంతో ఆయనను పూజించాయి.
దివ్యామ్బరస్రఙ్ మణిభిః పరార్ధ్యైరపి భూషణైః । దివ్యగన్ధానులేపైశ్చ మహత్యోత్పలమాలయా
వారు దివ్య వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, విలువైన రత్నాలు, అలంకారాలు, సువాసన గంధాలు, గొప్ప ఉత్పలమాలతో ఆయనను సత్కరించారు.
పూజయిత్వా జగన్నాథం ప్రసాద్య గరుడధ్వజమ్ । తతః ప్రీతోఽభ్యనుజ్ఞాతః పరిక్రమ్యాభివన్ద్య తమ్
జగన్నాథుడైన గరుడధ్వజుడిని పూజించి, ఆయనను సంతోషపరిచి, చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, వినయంగా నమస్కరించారు.
సకలత్రసుహృత్పుత్రో ద్వీపమబ్ధేర్జగామ హ । తదైవ సామృతజలా యమునా నిర్విషాభవత్ । అనుగ్రహాద్ భగవతః క్రీడామానుషరూపిణః
తన భార్యలు, స్నేహితులు, పిల్లలతో కలిసి, కాలియుడు సముద్రంలోని ద్వీపానికి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ క్షణంలోనే భగవంతుని అనుగ్రహంతో యమునా నది విషరహితంగా మారింది.
గన్ధధూపాదిభిశ్చార్చేద్ ద్వాదశాక్షరవిద్యయా
అతడు పరిమళ ద్రవ్యాలు, ధూపం మొదలైన వాటితో, ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ పూజ చేశాడు.
సూత ఉవాచ తత్ర గోమిథునం రాజా హన్యమానమనాథవత్ । దణ్డహస్తం చ వృషలం దదృశే నృపలాఞ్ఛనమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అక్కడ రాజు ఒక ఆవు, ఎద్దును యజమాని లేని వారిలా కొట్టబడుతూ, చేతిలో దండం పట్టుకున్న ఓ నీచుడిని చూశాడు. అతడు రాజవంశానికి మచ్చగా ఉన్నాడు.
వృషం మృణాలధవలం మేహన్తమివ బిభ్యతమ్ । వేపమానం పదైకేన సీదన్తం శూద్రతాడితమ్
ఆ ఎద్దు మృణాళ కాండంలా తెల్లగా, భయంతో మూత్రవిసర్జన చేస్తున్నట్టు వణికుతూ, ఒక్క కాళిపై నిలబడి, శూద్రుని కొట్టుట వల్ల బలహీనంగా కనిపించాడు.
గాం చ ఘర్మదుఘాం దీనాం భృశం శూద్రపదాహతామ్ । వివత్సామాశ్రువదనాం క్షామాం యవసమిచ్ఛతీమ్
ఆవు ఒకప్పుడు వేడిచేసిన పాలిచ్చేది. ఇప్పుడు బాధతో, శూద్రుని కాళ్లతో తీవ్రంగా కొట్టబడింది. తన పిల్లవాడి నుండి వేరుపడి, కన్నీళ్ళతో ముఖం, క్షీణించి, గడ్డి కోసం తపిస్తూ ఉంది.
పప్రచ్ఛ రథమారూఢః కార్తస్వరపరిచ్ఛదమ్ । మేఘగమ్భీరయా వాచా సమారోపితకార్ముకః
బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన రథంపై ఎక్కి, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో, విల్లు ఎత్తిపట్టి, వారిని ప్రశ్నించాడు.
కస్త్వం మచ్ఛరణే లోకే బలాద్ధంస్యబలాన్ బలీ । నరదేవోఽసి వేషేణ నటవత్కర్మణాద్విజః
ఈ లోకంలో నా రక్షణలో ఉన్న బలహీనులను బలవంతంగా హింసించేవాడు నువ్వెవరు? రాజు వేషం వేసుకున్నావు గాని, నీ పనులు నటుడివి, ద్విజుడివి కావు.
యస్త్వం కృష్ణే గతే దూరం సహగాణ్డీవధన్వనా । శోచ్యోఽస్యశోచ్యాన్ రహసి ప్రహరన్ వధమర్హసి
కృష్ణుడు గాండీవధన్వంతో దూరంగా వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నీవు నిరపరాధులను రహస్యంగా హింసిస్తున్నావు. అందువల్ల నీకు మరణమే శిక్ష.
త్వం వా మృణాలధవలః పాదైర్న్యూనః పదా చరన్ । వృషరూపేణ కిం కశ్చిద్దేవో నః పరిఖేదయన్
లేదా, నువ్వు మృణాళ కాండంలా తెల్లగా, మూడు కాళ్లు కోల్పోయి, ఒక్క కాళ్లతో నడుస్తున్న ఎద్దు రూపంలో దేవుడివా? మమ్మల్ని బాధించేవాడివా?
న జాతు కౌరవేన్ద్రాణాం దోర్దణ్డపరిరమ్భితే । భూతలేఽనుపతన్త్యస్మిన్ వినా తే ప్రాణినాం శుచః
కౌరవేంద్రుల బాహువలతో భూమి ఆలింగనం పొందినప్పుడు, నీ వల్ల తప్ప, ఈ భూమిపై ప్రాణులకు ఎప్పుడూ దుఃఖం కలగలేదు.
మా సౌరభేయాత్ర శుచో వ్యేతు తే వృషలాద్భయమ్ । మా రోదీరమ్బ భద్రం తే ఖలానాం మయి శాస్తరి
సౌరభి కుమార్తె, ఇక్కడ బాధపడకూ. ఆ నీచుడి భయం పోయిపోవాలి. తల్లి, ఏడవకూ. నీకు శుభం కలగాలి. దుష్టులను శిక్షించేది నేనే.
యస్య రాష్ట్రే ప్రజాః సర్వాస్త్రస్యన్తే సాధ్వ్యసాధుభిః । తస్య మత్తస్య నశ్యన్తి కీర్తిరాయుర్భగో గతిః
ఎవరి రాజ్యంలో ప్రజలు మంచి, చెడ్డవారి చేతిలో బాధపడతారో, ఆ మత్తులో ఉన్న రాజుకు కీర్తి, ఆయుషు, ఐశ్వర్యం, మార్గం అన్నీ నశిస్తాయి.
ఏష రాజ్ఞాం పరో ధర్మో హ్యార్తానామార్తినిగ్రహః । అత ఏనం వధిష్యామి భూతద్రుహమసత్తమమ్
రాజులకు ఇది పరమ ధర్మం: బాధితులను రక్షించి, వారిని హింసించేవారిని శిక్షించాలి. అందుకే, ఈ ప్రాణుల శత్రువైన దుష్టుడిని నేను సంహరిస్తాను.
కోఽవృశ్చత్తవ పాదాంస్త్రీన్ సౌరభేయ చతుష్పద । మా భూవంస్త్వాదృశా రాష్ట్రే రాజ్ఞాం కృష్ణానువర్తినామ్
సౌరభి కుమార్తె, నీవు నలుగురు కాళ్లు కలిగి ఉండగా, నీ మూడు కాళ్లు ఎవరు కోసారు? కృష్ణుని మార్గాన్ని అనుసరించే రాజుల రాజ్యంలో నీవంటి బాధితులు ఉండకూడదు.
ఆఖ్యాహి వృష భద్రం వః సాధూనామకృతాగసామ్ । ఆత్మవైరూప్యకర్తారం పార్థానాం కీర్తిదూషణమ్
ఎద్దూ, నీకు శుభం కలగాలి. పాపం లేని సజ్జనులకు ఈ రూపభంగాన్ని కలిగించినవాడు, పార్థుల కీర్తిని మురికిపెట్టినవాడు ఎవరో నాకు చెప్పు.
జనేఽనాగస్యఘం యుఞ్జన్ సర్వతోఽస్య చ మద్భయమ్ । సాధూనాం భద్రమేవ స్యాదసాధుదమనే కృతే
నిరపరాధులను హింసించి, అందరికీ భయం కలిగించేవాడిని శిక్షించినప్పుడు మాత్రమే, సజ్జనులకు మేలు జరుగుతుంది.
అనాగఃస్విహ భూతేషు య ఆగస్కృన్నిరఙ్కుశః । ఆహర్తాస్మి భుజం సాక్షాదమర్త్యస్యాపి సాఙ్గదమ్
ఈ లోకంలో నిరపరాధుల మధ్య పాపాలు చేసే వాడిని, అతడు మానవుడైనా, చేతికి కంకణం వేసుకున్నవాడైనా, నేనే ప్రత్యక్షంగా అతని భుజాన్ని పట్టుకుంటాను.
రాజ్ఞో హి పరమో ధర్మః స్వధర్మస్థానుపాలనమ్ । శాసతోఽన్యాన్ యథాశాస్త్రమనాపద్యుత్పథానిహ
రాజుకు పరమ ధర్మం తన స్వధర్మాన్ని కాపాడటం. ఇతరులను శాస్త్రబద్ధంగా పాలించాలి. కష్టకాలంలో కూడా తప్పు మార్గానికి పోకూడదు.