శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

నమో గుణప్రదీపాయ గుణాత్మచ్ఛాదనాయ చ । గుణవృత్త్యుపలక్ష్యాయ గుణద్రష్టే స్వసంవిదే

గుణాలకు దీపంగా ఉన్నవాడా! గుణాలతో తన్ను మాయచేసుకునేవాడా! గుణాల క్రియ ద్వారా తెలిసేవాడా! గుణాలను చూసేవాడా! అంతరాత్మగా ఉన్నవాడా! నీకు నమస్కారం.

అవ్యాకృతవిహారాయ సర్వవ్యాకృతసిద్ధయే । హృషీకేశ నమస్తేఽస్తు మునయే మౌనశీలినే

అవ్యక్తంలో విహరించేవాడా! సకల ప్రకటనలకు సిద్ధిని ఇచ్చేవాడా! హృషీకేశుడా! మౌనవ్రతాన్ని పాటించే మునివరుడా! నీకు నమస్కారం.

పరావరగతిజ్ఞాయ సర్వాధ్యక్షాయ తే నమః । అవిశ్వాయ చ విశ్వాయ తద్ద్రష్టేఽస్య చ హేతవే

పర, అపర మార్గాలను తెలిసినవాడా! అన్నింటికీ అధిక్షణుడా! అవ్యక్తమైనవాడా, వ్యక్తమైనవాడా! ఈ జగత్తును చూసేవాడా, కారణమైనవాడా! నీకు నమస్కారం.

( మిశ్ర ) త్వం హ్యస్య జన్మస్థితిసంయమాన్ ప్రభో గుణైరనీహోఽకృత కాలశక్తిధృక్ । తత్తత్ స్వభావాన్ ప్రతిబోధయన్ సతః సమీక్షయామోఘవిహార ఈహసే

ప్రభువా! నీవు గుణాలకు అతీతుడవైనా, ఈ జగత్తు జననం, స్థితి, లయాలను నీవే నిర్వహిస్తున్నావు. కాలశక్తిని నీవే పట్టుకున్నావు. భూతాలలో వివిధ స్వభావాలను నీవే ప్రబోధిస్తావు. నీ దృష్టి వల్ల సృష్టిలో అద్భుతమైన లీలలు జరుగుతుంటాయి.

( ఇంద్రవంశా ) తస్యైవ తేఽమూస్తనవస్త్రిలోక్యాం శాన్తా అశాన్తా ఉత మూఢయోనయః । శాన్తాః ప్రియాస్తే హ్యధునావితుం సతాం స్థాతుశ్చ తే ధర్మపరీప్సయేహతః

ఇంద్రవంశీయా! ఈ మూడు లోకాలలో నీకు ఉన్న శరీరాలు — కొన్నివి శాంతంగా, మరికొన్నివి అశాంతంగా, మరికొన్నివి మూర్ఖత్వంతో పుట్టినవిగా ఉన్నాయి. వాటిలో శాంతమైనవే నీకు ఎంతో ప్రియమైనవి. ఎందుకంటే, ఇప్పుడు నీకు ధర్మాన్ని కాపాడాలని తపన కలిగి, సజ్జనులను రక్షించేందుకు నీవు ప్రయత్నిస్తున్నావు.

( అనుష్టుప్ ) అపరాధః సకృద్ భర్త్రా సోఢవ్యః స్వప్రజాకృతః । క్షన్తుమర్హసి శాన్తాత్మమ్ మూఢస్య త్వామజానతః

ఒక పాలకుడి ప్రజలు చేసిన తప్పును ఒక్కసారి అయినా సహించాలి. మూర్ఖుడైనవాడు తెలియక చేసిన అపరాధాన్ని నీవు శాంతమైన హృదయంతో క్షమించాలి.

అనుగృహ్ణీష్వ భగవన్ ప్రాణాంస్త్యజతి పన్నగః । స్త్రీణాం నః సాధుశోచ్యానాం పతిః ప్రాణః ప్రదీయతామ్

ప్రభూ! ఆ పాము ప్రాణాలు విడిచిపెడుతోంది. మేము దయకు పాత్రమైన దుఃఖిత స్త్రీలు. మా ప్రాణమైన భర్తను మాకు తిరిగి ఇవ్వమని నీకు వేడుకుంటున్నాము.

విధేహి తే కిఙ్‌కరీణాం అనుష్ఠేయం తవాజ్ఞయా । యచ్ఛ్రద్ధయానుతిష్ఠన్ వై ముచ్యతే సర్వతో భయాత్

ప్రభూ! మేము నీ సేవకులం. నీ ఆజ్ఞను మేము నమ్మకంతో పాటిస్తాము. దయచేసి మేము చేయవలసిన పనిని చెప్పు. ఎందుకంటే, నీ ఆజ్ఞను విశ్వాసంతో పాటించే వారికి అన్ని భయాలు తొలగిపోతాయి.

శ్రీశుక ఉవాచ । ఇత్థం స నాగపత్‍నీభిః భగవాన్ సమభిష్టుతః । మూర్చ్ఛితం భగ్నశిరసం విససర్జాఙ్‌ఘ్రికుట్టనైః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ పాము భార్యలు భగవంతుని స్తుతించగా, ఆయన తన పాదములతో నుజ్జుకుర్చబడిన, స్పృహ కోల్పోయిన ఆ పామును విడిచిపెట్టాడు.

ప్రతిలబ్ధేన్ద్రియప్రాణః కాలియః శనకైర్హరిమ్ । కృచ్ఛ్రాత్ సముచ్ఛ్వసన్ దీనః కృష్ణం ప్రాహ కృతాఞ్జలిః

ఇంద్రియాలు, ప్రాణాలు తిరిగి పొందిన కాలియుడు, క్రమంగా హరిని చూశాడు. శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టపడుతూ, బలహీనంగా, దుఃఖంతో, చేతులు జోడించి కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు.

కాలియ ఉవాచ । వయం ఖలాః సహోత్పత్త్యా తమసా దీర్ఘమన్యవః । స్వభావో దుస్త్యజో నాథ లోకానాం యదసద్‍గ్రహః

కాలియుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! మేము పుట్టుకతోనే దుష్టులు, అజ్ఞానంలో, దీర్ఘకాలిక కోపంతో ఉన్నవారు. ఈ స్వభావం విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే, ఇది అన్ని ప్రాణుల్లో ఉండే అసత్య మోహమే.

త్వయా సృష్టమిదం విశ్వం ధాతర్గుణవిసర్జనమ్ । నానాస్వభావవీర్యౌజో యోనిబీజాశయాకృతి

ప్రభూ! ఈ జగత్తును నీవే సృష్టించావు. ఇందులోని గుణాల విభజన, వివిధ స్వభావాలు, శక్తులు, రూపాలు, విత్తనాలు, వృత్తులు అన్నీ నీ నుంచే ఉద్భవించాయి.

వయం చ తత్ర భగవన్ సర్పా జాత్యురుమన్యవః । కథం త్యజామస్త్వన్మాయాం దుస్త్యజాం మోహితాః స్వయమ్

ప్రభూ! అందులో మేము పాములు పుట్టుకతోనే తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటాము. మేము నీ మాయలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, విడిచిపెట్టలేని ఆ మాయను ఎలా వదులగలం?

భవాన్ హి కారణం తత్ర సర్వజ్ఞో జగదీశ్వరః । అనుగ్రహం నిగ్రహం వా మన్యసే తద్ విధేహి నః

ఈ సృష్టికి కారణమైనవాడు నీవే, సర్వజ్ఞుడు, జగదీశ్వరుడవు. మాకు దయ చూపాలనుకుంటే చూపు, శిక్షించాలనుకుంటే శిక్షించు. నీకు అనుకూలంగా ఏదైనా చేయు.

శ్రీశుక ఉవాచ । ఇత్యాకర్ణ్య వచః ప్రాహ భగవాన్ కార్యమానుషః । నాత్ర స్థేయం త్వయా సర్ప సముద్రం యాహి మా చిరమ్ । స్వజ్ఞాత్యపత్యదారాఢ్యో గోనృభిర్భుజ్యతాం నదీ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, భగవంతుడు మానవ రూపంలో ఇలా అన్నాడు — పామా! నీవు ఇక ఇక్కడ ఉండకూడదు. ఆలస్యం చేయకుండా సముద్రానికి వెళ్ళిపో. ఈ నదిని పశువులు, మనుషులు, నీ బంధువులు, పిల్లలు, భార్యలు ఆనందంగా ఉండేందుకు వదిలిపెట్టు.

య ఏతత్ సంస్మరేన్ మర్త్యః తుభ్యం మదనుశాసనమ్ । కీర్తయన్ ఉభయోః సన్ధ్యోః న యుష్మద్ భయమాప్నుయాత్

ఈ ఉపదేశాన్ని ఎవరు ఉదయం, సాయంత్రం జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ పారాయణ చేస్తారో, వారికి నీ వల్ల ఎలాంటి భయం కలగదు.

యోఽస్మిన్ స్నాత్వా మదాక్రీడే దేవాదీన్ తర్పయేజ్జలైః । ఉపోష్య మాం స్మరన్నర్చేత్ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

ఈ స్థలంలో, నేను ఆడుకున్న చోట స్నానం చేసి, దేవతలకు నీళ్లు సమర్పించి, ఉపవాసం చేసి, నన్ను ధ్యానిస్తూ పూజించే వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.

ద్వీపం రమణకం హిత్వా హ్రదమేతముపాశ్రితః । యద్ భయాత్స సుపర్ణస్త్వాం నాద్యాన్మత్పాద లాఞ్ఛితమ్

రమణక ద్వీపాన్ని వదిలి, ఈ హ్రదాన్ని ఆశ్రయించిన నీవు, నా పాదచిహ్నం ఉన్నందువల్ల సుపర్ణుడి భయంతో అతను నిన్ను తినలేదు.

శ్రీఋషిరువాచ । ఏవముక్తో భగవతా కృష్ణేనాద్‌భుతకర్మణా । తం పూజయామాస ముదా నాగపత్‍న్యశ్చ సాదరమ్

మహర్షి ఇలా అన్నాడు: అద్భుత కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ పాము భార్యలు ఆనందంగా, గౌరవంతో ఆయనను పూజించాయి.

దివ్యామ్బరస్రఙ్‌ మణిభిః పరార్ధ్యైరపి భూషణైః । దివ్యగన్ధానులేపైశ్చ మహత్యోత్పలమాలయా

వారు దివ్య వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, విలువైన రత్నాలు, అలంకారాలు, సువాసన గంధాలు, గొప్ప ఉత్పలమాలతో ఆయనను సత్కరించారు.

పూజయిత్వా జగన్నాథం ప్రసాద్య గరుడధ్వజమ్ । తతః ప్రీతోఽభ్యనుజ్ఞాతః పరిక్రమ్యాభివన్ద్య తమ్

జగన్నాథుడైన గరుడధ్వజుడిని పూజించి, ఆయనను సంతోషపరిచి, చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, వినయంగా నమస్కరించారు.

సకలత్రసుహృత్పుత్రో ద్వీపమబ్ధేర్జగామ హ । తదైవ సామృతజలా యమునా నిర్విషాభవత్ । అనుగ్రహాద్ భగవతః క్రీడామానుషరూపిణః

తన భార్యలు, స్నేహితులు, పిల్లలతో కలిసి, కాలియుడు సముద్రంలోని ద్వీపానికి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ క్షణంలోనే భగవంతుని అనుగ్రహంతో యమునా నది విషరహితంగా మారింది.

  గన్ధధూపాదిభిశ్చార్చేద్ ద్వాదశాక్షరవిద్యయా

అతడు పరిమళ ద్రవ్యాలు, ధూపం మొదలైన వాటితో, ద్వాదశాక్షర మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ పూజ చేశాడు.

సూత ఉవాచ తత్ర గోమిథునం రాజా హన్యమానమనాథవత్ । దణ్డహస్తం చ వృషలం దదృశే నృపలాఞ్ఛనమ్

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అక్కడ రాజు ఒక ఆవు, ఎద్దును యజమాని లేని వారిలా కొట్టబడుతూ, చేతిలో దండం పట్టుకున్న ఓ నీచుడిని చూశాడు. అతడు రాజవంశానికి మచ్చగా ఉన్నాడు.

వృషం మృణాలధవలం మేహన్తమివ బిభ్యతమ్ । వేపమానం పదైకేన సీదన్తం శూద్రతాడితమ్

ఆ ఎద్దు మృణాళ కాండంలా తెల్లగా, భయంతో మూత్రవిసర్జన చేస్తున్నట్టు వణికుతూ, ఒక్క కాళిపై నిలబడి, శూద్రుని కొట్టుట వల్ల బలహీనంగా కనిపించాడు.

గాం చ ఘర్మదుఘాం దీనాం భృశం శూద్రపదాహతామ్ । వివత్సామాశ్రువదనాం క్షామాం యవసమిచ్ఛతీమ్

ఆవు ఒకప్పుడు వేడిచేసిన పాలిచ్చేది. ఇప్పుడు బాధతో, శూద్రుని కాళ్లతో తీవ్రంగా కొట్టబడింది. తన పిల్లవాడి నుండి వేరుపడి, కన్నీళ్ళతో ముఖం, క్షీణించి, గడ్డి కోసం తపిస్తూ ఉంది.

పప్రచ్ఛ రథమారూఢః కార్తస్వరపరిచ్ఛదమ్ । మేఘగమ్భీరయా వాచా సమారోపితకార్ముకః

బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన రథంపై ఎక్కి, మేఘగంభీరమైన స్వరంతో, విల్లు ఎత్తిపట్టి, వారిని ప్రశ్నించాడు.

కస్త్వం మచ్ఛరణే లోకే బలాద్ధంస్యబలాన్ బలీ । నరదేవోఽసి వేషేణ నటవత్కర్మణాద్విజః

ఈ లోకంలో నా రక్షణలో ఉన్న బలహీనులను బలవంతంగా హింసించేవాడు నువ్వెవరు? రాజు వేషం వేసుకున్నావు గాని, నీ పనులు నటుడివి, ద్విజుడివి కావు.

యస్త్వం కృష్ణే గతే దూరం సహగాణ్డీవధన్వనా । శోచ్యోఽస్యశోచ్యాన్ రహసి ప్రహరన్ వధమర్హసి

కృష్ణుడు గాండీవధన్వంతో దూరంగా వెళ్లిపోయిన తర్వాత, నీవు నిరపరాధులను రహస్యంగా హింసిస్తున్నావు. అందువల్ల నీకు మరణమే శిక్ష.