శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

* యో వై మమాతిభరమాసురవంశరాజ్ఞామ్ అక్షౌహిణీశతమపానుదదాత్మతన్త్రః । త్వాం దుఃస్థమూనపదమాత్మని పౌరుషేణ సమ్పాదయన్ యదుషు రమ్యమబిభ్రదఙ్గమ్

ఆయనే, అసురవంశపు రాజుల వంద సేనల భారాన్ని తన స్వంత శక్తితో భూమిపై నుంచి తొలగించాడు. నీవు స్థిరంగా లేక, బలహీనంగా ఉన్నప్పటికీ, నిన్ను మళ్లీ బలంగా నిలబెట్టాడు. యదువంశాన్ని అందమైన రూపాలతో ఆనందింపజేశాడు.

* కా వా సహేత విరహం పురుషోత్తమస్య ప్రేమావలోకరుచిరస్మితవల్గుజల్పైః । స్థైర్యం సమానమహరన్మధుమానినీనాం రోమోత్సవో మమ యదఙ్ఘ్రివిటఙ్కితాయాః

పురుషోత్తముడి ప్రేమతో నిండిన చూపులు, ప్రకాశించే నవ్వులు, మధురమైన మాటలు — ఇవి తేనెటీగల స్థిరతను కూడా పోగొడతాయి. ఆయన పాదాల ధూళి నా శరీరాన్ని ఆనందంతో నింపినప్పుడు, ఆయన వేరుపు బాధను ఎవరు భరించగలరు?

* తయోరేవం కథయతోః పృథివీధర్మయోస్తదా । పరీక్షిన్నామ రాజర్షిః ప్రాప్తః ప్రాచీం సరస్వతీమ్

భూమి, ధర్ముడు ఇద్దరూ ఇలా మాట్లాడుతున్న సమయంలో, రాజర్షి అయిన పరీక్షితుడు తూర్పు దిశలో ప్రవహించే సరస్వతి నదికి వచ్చాడు.

( అనుష్టుప్ ) నమస్తుభ్యం భగవతే పురుషాయ మహాత్మనే । భూతావాసాయ భూతాయ పరాయ పరమాత్మనే

భగవంతుడైన మహాత్ముడా! భూతాల నివాసమైనవాడా! భూతరూపుడా! పరమాత్ముడా! నీకు నమస్కారం.

జ్ఞానవిజ్ఞాననిధయే బ్రహ్మణేఽనన్తశక్తయే । అగుణాయావికారాయ నమస్తేఽప్రాకృతాయ చ

జ్ఞానం, విజ్ఞానం సంపద అయినవాడా! పరబ్రహ్మ స్వరూపుడా! అనంతశక్తి కలవాడా! గుణరహితుడా! మార్పు లేనివాడా! ప్రకృతికి అతీతుడా! నీకు నమస్కారం.

కాలాయ కాలనాభాయ కాలావయవసాక్షిణే । విశ్వాయ తదుపద్రష్ట్రే తత్కర్త్రే విశ్వహేతవే

కాలమూ, కాలానికి మూలమైనవాడా, కాల విభాగాలకు సాక్షిగా ఉన్నవాడా, విశ్వస్వరూపుడా, విశ్వాన్ని చూడువాడా, సృష్టికర్తా, కారణమైనవాడా! నీకు నమస్కారం.

భూతమాత్రేన్ద్రియప్రాణ మనోబుద్ధ్యాశయాత్మనే । త్రిగుణేనాభిమానేన గూఢస్వాత్మానుభూతయే

భూతాలు, ఇంద్రియాలు, ప్రాణం, మనస్సు, బుద్ధి, హృదయానికి ఆత్మ అయినవాడా! మూడు గుణాల మాయతో ఆత్మను దాచుకున్నవాడా! అంతరంగా అనుభవించదగినవాడా! నీకు నమస్కారం.

నమోఽనన్తాయ సూక్ష్మాయ కూటస్థాయ విపశ్చితే । నానావాదానురోధాయ వాచ్యవాచక శక్తయే

అనంతుడా! సూక్ష్మ స్వరూపుడా! స్థిరుడా! సర్వజ్ఞుడా! అన్ని మతాలను అంగీకరించేవాడా! మాటకు, అర్థానికి మూలమైన శక్తివంతుడా! నీకు నమస్కారం.

నమః ప్రమాణమూలాయ కవయే శాస్త్రయోనయే । ప్రవృత్తాయ నివృత్తాయ నిగమాయ నమో నమః

ప్రామాణిక జ్ఞానానికి మూలమైనవాడా! మహాకవిగా, శాస్త్రాలకు మూలంగా ఉన్నవాడా! ప్రవృత్తి, నివృత్తి మార్గాల రూపమైన వేదస్వరూపుడా! మళ్లీ మళ్లీ నీకు నమస్కారం.

నమః కృష్ణాయ రామాయ వసుదేవసుతాయ చ । ప్రద్యుమ్నాయానిరుద్ధాయ సాత్వతాం పతయే నమః

కృష్ణుడా! రాముడా! వసుదేవుని కుమారుడా! ప్రద్యుమ్నుడా! అనిరుద్ధుడా! సాత్వతుల అధిపతిగా ఉన్నవాడా! నీకు నమస్కారం.

నమో గుణప్రదీపాయ గుణాత్మచ్ఛాదనాయ చ । గుణవృత్త్యుపలక్ష్యాయ గుణద్రష్టే స్వసంవిదే

గుణాలకు దీపంగా ఉన్నవాడా! గుణాలతో తన్ను మాయచేసుకునేవాడా! గుణాల క్రియ ద్వారా తెలిసేవాడా! గుణాలను చూసేవాడా! అంతరాత్మగా ఉన్నవాడా! నీకు నమస్కారం.

అవ్యాకృతవిహారాయ సర్వవ్యాకృతసిద్ధయే । హృషీకేశ నమస్తేఽస్తు మునయే మౌనశీలినే

అవ్యక్తంలో విహరించేవాడా! సకల ప్రకటనలకు సిద్ధిని ఇచ్చేవాడా! హృషీకేశుడా! మౌనవ్రతాన్ని పాటించే మునివరుడా! నీకు నమస్కారం.

పరావరగతిజ్ఞాయ సర్వాధ్యక్షాయ తే నమః । అవిశ్వాయ చ విశ్వాయ తద్ద్రష్టేఽస్య చ హేతవే

పర, అపర మార్గాలను తెలిసినవాడా! అన్నింటికీ అధిక్షణుడా! అవ్యక్తమైనవాడా, వ్యక్తమైనవాడా! ఈ జగత్తును చూసేవాడా, కారణమైనవాడా! నీకు నమస్కారం.

( మిశ్ర ) త్వం హ్యస్య జన్మస్థితిసంయమాన్ ప్రభో గుణైరనీహోఽకృత కాలశక్తిధృక్ । తత్తత్ స్వభావాన్ ప్రతిబోధయన్ సతః సమీక్షయామోఘవిహార ఈహసే

ప్రభువా! నీవు గుణాలకు అతీతుడవైనా, ఈ జగత్తు జననం, స్థితి, లయాలను నీవే నిర్వహిస్తున్నావు. కాలశక్తిని నీవే పట్టుకున్నావు. భూతాలలో వివిధ స్వభావాలను నీవే ప్రబోధిస్తావు. నీ దృష్టి వల్ల సృష్టిలో అద్భుతమైన లీలలు జరుగుతుంటాయి.

( ఇంద్రవంశా ) తస్యైవ తేఽమూస్తనవస్త్రిలోక్యాం శాన్తా అశాన్తా ఉత మూఢయోనయః । శాన్తాః ప్రియాస్తే హ్యధునావితుం సతాం స్థాతుశ్చ తే ధర్మపరీప్సయేహతః

ఇంద్రవంశీయా! ఈ మూడు లోకాలలో నీకు ఉన్న శరీరాలు — కొన్నివి శాంతంగా, మరికొన్నివి అశాంతంగా, మరికొన్నివి మూర్ఖత్వంతో పుట్టినవిగా ఉన్నాయి. వాటిలో శాంతమైనవే నీకు ఎంతో ప్రియమైనవి. ఎందుకంటే, ఇప్పుడు నీకు ధర్మాన్ని కాపాడాలని తపన కలిగి, సజ్జనులను రక్షించేందుకు నీవు ప్రయత్నిస్తున్నావు.

( అనుష్టుప్ ) అపరాధః సకృద్ భర్త్రా సోఢవ్యః స్వప్రజాకృతః । క్షన్తుమర్హసి శాన్తాత్మమ్ మూఢస్య త్వామజానతః

ఒక పాలకుడి ప్రజలు చేసిన తప్పును ఒక్కసారి అయినా సహించాలి. మూర్ఖుడైనవాడు తెలియక చేసిన అపరాధాన్ని నీవు శాంతమైన హృదయంతో క్షమించాలి.

అనుగృహ్ణీష్వ భగవన్ ప్రాణాంస్త్యజతి పన్నగః । స్త్రీణాం నః సాధుశోచ్యానాం పతిః ప్రాణః ప్రదీయతామ్

ప్రభూ! ఆ పాము ప్రాణాలు విడిచిపెడుతోంది. మేము దయకు పాత్రమైన దుఃఖిత స్త్రీలు. మా ప్రాణమైన భర్తను మాకు తిరిగి ఇవ్వమని నీకు వేడుకుంటున్నాము.

విధేహి తే కిఙ్‌కరీణాం అనుష్ఠేయం తవాజ్ఞయా । యచ్ఛ్రద్ధయానుతిష్ఠన్ వై ముచ్యతే సర్వతో భయాత్

ప్రభూ! మేము నీ సేవకులం. నీ ఆజ్ఞను మేము నమ్మకంతో పాటిస్తాము. దయచేసి మేము చేయవలసిన పనిని చెప్పు. ఎందుకంటే, నీ ఆజ్ఞను విశ్వాసంతో పాటించే వారికి అన్ని భయాలు తొలగిపోతాయి.

శ్రీశుక ఉవాచ । ఇత్థం స నాగపత్‍నీభిః భగవాన్ సమభిష్టుతః । మూర్చ్ఛితం భగ్నశిరసం విససర్జాఙ్‌ఘ్రికుట్టనైః

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ పాము భార్యలు భగవంతుని స్తుతించగా, ఆయన తన పాదములతో నుజ్జుకుర్చబడిన, స్పృహ కోల్పోయిన ఆ పామును విడిచిపెట్టాడు.

ప్రతిలబ్ధేన్ద్రియప్రాణః కాలియః శనకైర్హరిమ్ । కృచ్ఛ్రాత్ సముచ్ఛ్వసన్ దీనః కృష్ణం ప్రాహ కృతాఞ్జలిః

ఇంద్రియాలు, ప్రాణాలు తిరిగి పొందిన కాలియుడు, క్రమంగా హరిని చూశాడు. శ్వాస తీసుకోవడంలో కష్టపడుతూ, బలహీనంగా, దుఃఖంతో, చేతులు జోడించి కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు.

కాలియ ఉవాచ । వయం ఖలాః సహోత్పత్త్యా తమసా దీర్ఘమన్యవః । స్వభావో దుస్త్యజో నాథ లోకానాం యదసద్‍గ్రహః

కాలియుడు ఇలా అన్నాడు: ప్రభూ! మేము పుట్టుకతోనే దుష్టులు, అజ్ఞానంలో, దీర్ఘకాలిక కోపంతో ఉన్నవారు. ఈ స్వభావం విడిచిపెట్టడం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే, ఇది అన్ని ప్రాణుల్లో ఉండే అసత్య మోహమే.

త్వయా సృష్టమిదం విశ్వం ధాతర్గుణవిసర్జనమ్ । నానాస్వభావవీర్యౌజో యోనిబీజాశయాకృతి

ప్రభూ! ఈ జగత్తును నీవే సృష్టించావు. ఇందులోని గుణాల విభజన, వివిధ స్వభావాలు, శక్తులు, రూపాలు, విత్తనాలు, వృత్తులు అన్నీ నీ నుంచే ఉద్భవించాయి.

వయం చ తత్ర భగవన్ సర్పా జాత్యురుమన్యవః । కథం త్యజామస్త్వన్మాయాం దుస్త్యజాం మోహితాః స్వయమ్

ప్రభూ! అందులో మేము పాములు పుట్టుకతోనే తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటాము. మేము నీ మాయలో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, విడిచిపెట్టలేని ఆ మాయను ఎలా వదులగలం?

భవాన్ హి కారణం తత్ర సర్వజ్ఞో జగదీశ్వరః । అనుగ్రహం నిగ్రహం వా మన్యసే తద్ విధేహి నః

ఈ సృష్టికి కారణమైనవాడు నీవే, సర్వజ్ఞుడు, జగదీశ్వరుడవు. మాకు దయ చూపాలనుకుంటే చూపు, శిక్షించాలనుకుంటే శిక్షించు. నీకు అనుకూలంగా ఏదైనా చేయు.

శ్రీశుక ఉవాచ । ఇత్యాకర్ణ్య వచః ప్రాహ భగవాన్ కార్యమానుషః । నాత్ర స్థేయం త్వయా సర్ప సముద్రం యాహి మా చిరమ్ । స్వజ్ఞాత్యపత్యదారాఢ్యో గోనృభిర్భుజ్యతాం నదీ

శ్రీశుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ మాటలు విని, భగవంతుడు మానవ రూపంలో ఇలా అన్నాడు — పామా! నీవు ఇక ఇక్కడ ఉండకూడదు. ఆలస్యం చేయకుండా సముద్రానికి వెళ్ళిపో. ఈ నదిని పశువులు, మనుషులు, నీ బంధువులు, పిల్లలు, భార్యలు ఆనందంగా ఉండేందుకు వదిలిపెట్టు.

య ఏతత్ సంస్మరేన్ మర్త్యః తుభ్యం మదనుశాసనమ్ । కీర్తయన్ ఉభయోః సన్ధ్యోః న యుష్మద్ భయమాప్నుయాత్

ఈ ఉపదేశాన్ని ఎవరు ఉదయం, సాయంత్రం జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ పారాయణ చేస్తారో, వారికి నీ వల్ల ఎలాంటి భయం కలగదు.

యోఽస్మిన్ స్నాత్వా మదాక్రీడే దేవాదీన్ తర్పయేజ్జలైః । ఉపోష్య మాం స్మరన్నర్చేత్ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే

ఈ స్థలంలో, నేను ఆడుకున్న చోట స్నానం చేసి, దేవతలకు నీళ్లు సమర్పించి, ఉపవాసం చేసి, నన్ను ధ్యానిస్తూ పూజించే వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.

ద్వీపం రమణకం హిత్వా హ్రదమేతముపాశ్రితః । యద్ భయాత్స సుపర్ణస్త్వాం నాద్యాన్మత్పాద లాఞ్ఛితమ్

రమణక ద్వీపాన్ని వదిలి, ఈ హ్రదాన్ని ఆశ్రయించిన నీవు, నా పాదచిహ్నం ఉన్నందువల్ల సుపర్ణుడి భయంతో అతను నిన్ను తినలేదు.

శ్రీఋషిరువాచ । ఏవముక్తో భగవతా కృష్ణేనాద్‌భుతకర్మణా । తం పూజయామాస ముదా నాగపత్‍న్యశ్చ సాదరమ్

మహర్షి ఇలా అన్నాడు: అద్భుత కార్యాలు చేసే కృష్ణుడు చెప్పిన మాటలు విని, ఆ పాము భార్యలు ఆనందంగా, గౌరవంతో ఆయనను పూజించాయి.