శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

సౌత్యే వృతః కుమతినాఽఽత్మదం ఈశ్వరో మే యత్పాదపద్మమభవాయ భజన్తి భవ్యాః । మాం శ్రాన్తవాహమరయో రథినో భువిష్ఠం న ప్రాహరన యదనుభావనిరస్తచిస్తాః । \

ప్రభాసలో జరిగిన యుద్ధంలో, చెడు ఆలోచనలతో ఉన్నవారు నన్ను చుట్టుముట్టినప్పుడు, ముక్తికి పూజించబడే ఆయన పాదపద్మాలను భక్తులు ఆరాధిస్తారు. నా గుర్రాలు అలసిపోయి నేలపై నిలిచినప్పటికీ, శత్రు రథసారథులు ఆయన ప్రభావంతో మాయలో పడి నన్ను దాడి చేయలేకపోయారు.

నర్మాణ్యుదారరుచిరస్మితశోభితాని హే పార్థ హేఽర్జున సఖే కురునన్దనేతి । సంజల్పితాని నరదేవ హృదిస్పృశాని స్మర్తూర్లుఠన్తి హృదయం మమ మాధవస్య

ఆయన పలికిన ఆ హాస్యభరితమైన, మధురమైన, 'హే పార్థ! హే అర్జునా! సఖా! కురునందన!' అనే మాటలు, ఓ రాజా, నా హృదయాన్ని తాకి, వాటిని జ్ఞాపకం చేసుకున్నప్పుడు నా గుండె కరిగిపోతుంది.

శయ్యాసనాటనవికథనభోజనాది ష్వైక్యాద్వయస్య ఋతవానితి విప్రలబ్ధః । సఖ్యుః సఖేవ పితృవత్తనయస్య సర్వం సేహే మహాన్మహితయా కుమతేరఘం మే

ఒకే మంచం, ఒకే ఆసనం, కలిసినడక, మాటలు, భోజనం—ఇలా స్నేహంతో కలిసి ఉండగా, ఆయనను నా సమానుడిగా, స్నేహితుడిగా, కొడుకుగా భావించి, నేను కొన్ని సార్లు మోసపోయాను. అయినా, ఆయన గొప్ప ప్రేమతో నా అజ్ఞానపు తప్పులను సహించేవాడు.

సోఽహం నృపేన్ద్ర రహితః పురుషోత్తమేన సఖ్యా ప్రియేణ సుహృదా హృదయనే శున్య । అధ్వన్యురుక్రమపరిగ్రహమంగ రక్షన గోపైరసాద్భిబలేవ వినిర్జితోఽస్మి

ఇప్పుడు, ఓ రాజా, ఆ పరమపురుషుడు, నా ప్రియమైన స్నేహితుడు లేని నేను, హృదయం ఖాళీగా ఉంది. ఆయన గొప్ప రక్షణ ఉన్నా, జీవనయాత్రలో దొంగల చేతిలో ఓడిపోయిన మహిళలా, నేను అశక్తుడినైపోయాను.

తద్వై ధనుస్త ఇషవః స రథో హయాస్తే సోఽహం రథీ నౄపతయో యత ఆనమన్తి । సర్వ క్షణేన తదభుదసదీశరిక్తం భస్మన హుతం కుహకారాద్భమోవోత్పముష్యామ

ఆ ధనుస్సు, ఆ బాణాలు, ఆ రథం, ఆ గుర్రాలు, నేను రథసారథిగా ఉండగా రాజులు కూడా నమస్కరించేవారు—ఇవి అన్నీ ఒక్క క్షణంలో శక్తిలేని, ఉపయోగం లేని వాటిగా మారిపోయాయి. అవి మాయ వల్ల బూడిదలో వేసిన హవిసుల్లా అయిపోయాయి.

రాజంస్త్వయాభిషుష్టాంనా సుహృదాం న సుహృత్పురేః । విప్రశపవిముఢాంనా నిఘ్నతాం ముష్టిభిర్మిథః

ఓ రాజా! నీ ఇష్టప్రకారం, యాదవులు తమ స్వంత పట్టణానికి నిజమైన మిత్రులు కాక, బ్రాహ్మణుల శాపంతో మూర్ఖులై, ఒకరినొకరు ముష్టులతో కొట్టుకోవడం మొదలుపెట్టారు.

వారుణీం మదిరాం పీత్వా మదోన్మథితచేతసామ । అజానతామివ్యాన్యోన్య చతూః పంచావశేషితాః

వారు వారుణీ మద్యం తాగి, మదంతో మనస్సులు కలవరపడి, ఒకరినొకరు గుర్తించలేక పోయారు. చివరికి నలుగురు లేదా ఐదుగురు మాత్రమే మిగిలారు.

ప్రాయేణైతద భగవత ఈశ్వరస్య విచేష్టితమ । మిథో నిఘ్నన్తి భూతాని భావయన్తి చ యన్మిథః

ఓ రాజా! ఇది భగవంతుని లీల. ఆయన సంకల్పంతో, జీవులు ఒకరినొకరు నాశనం చేస్తారు, ఒకరినొకరు పోషిస్తారు కూడా.

జలౌకసాం జలే యద్వన్మహాన్తోఽదన్త్యణీయసః । దుర్బలాన్బాలినో రాజన్మహాన్తో బలినో మిథః

నీటిలో పెద్ద చేపలు చిన్నవాటిని తినిపోతాయిలా, మానవుల్లో బలవంతులు బలహీనులను, శక్తివంతులు తక్కువ శక్తివంతులను జయిస్తారు.

ఏవం బలిష్ఠైర్యదుభిర్మహద్భిరితరాన విభుః । యదున యదుభిరన్యోన్యం భుభారాన సంజహార హ

ఇలా, ప్రభువు యాదవులే పరస్పరం నాశనం చేసుకునేలా చేసి, భూమి భారాన్ని తొలగించాడు. పెద్దవారు చిన్నవారిని జయించినట్లే.

దేశకాలార్థయుక్తాని హృత్తాపోపశమాని చ । హరన్తి స్మరతాశ్చిత్తం గోవిన్దాభిహితాని మే

దేశం, కాలం, సందర్భానికి తగినట్లు, హృదయ బాధను తీరుస్తూ, గోవిందుడు పలికిన మాటలు, వాటిని జ్ఞాపకం చేసుకునే వారికి మనస్సును ఆకర్షిస్తాయి.

సూత ఉవాచ । ఏవం చిన్తయతో జిష్ణోః కృష్ణపాదసరోరుహమ । సౌహార్దేనాతిగాఢేన శాన్తాఽఽసీద్విమలా మతిః

సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా అర్జునుడు కృష్ణుని పదపద్మాలను గాఢమైన ప్రేమతో ధ్యానించగా, అతని మనస్సు ప్రశాంతంగా, నిర్మలంగా మారింది.

వాసుదేవాంగఘ్యనుధ్యానపరిబృంహితరంహసా । భక్త్యా నిర్మథితాశేషకషాయాధిషణోఽర్జునః

వాసుదేవుని పాదాలను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ, భక్తితో తన మనస్సులో మిగిలిన అన్ని మలినతలను తొలగించుకున్న అర్జునుడు, పరమాత్మ జ్ఞానంలో స్థిరుడయ్యాడు.

గీతం భగవతా జ్ఞాన యత తత సంగ్రామముర్ధని । కాలకర్మతమోరుద్ధం పునరధ్యగమద విభుః

యుద్ధరంగంలో భగవంతుడు ఉపదేశించిన జ్ఞానాన్ని అర్జునుడు గుర్తు చేసుకుని, కాలం, విధి, మాయ అనే అంధకారాన్ని జయించాడు.

విశోకో బ్రహ్మాసమ్పత్యా సంఛిన్నద్వైతసంశయః । లీనప్రకృతినైర్గుణ్యాదలింగత్వాదసమ్భవః

బ్రహ్మానందాన్ని పొందిన అర్జునుడు, ద్వైత భావంలో ఉన్న సందేహాలను పూర్తిగా తొలగించుకుని, ప్రకృతిలోని గుణాలకు అతీతుడై, శరీర భావన లేకుండా జనన మరణాలకు అతీతుడయ్యాడు.

నిశమ్య భగవన్మార్గ సంస్థాం యదుకులస్య చ । స్వఃపథాయ మతిం చక్రే నిభౄతాత్మా యుధిష్ఠిరః

యుదిష్ఠిరుడు, భగవంతుడు లోకాన్ని విడిచిపోయిన వార్తను, యదువంశం అంతమైందని విని, తన మనస్సును శాంతంగా ఉంచి, పరలోక మార్గాన్ని అనుసరించాలనే నిర్ణయం చేసుకున్నాడు.

పృథాప్యనుశ్రుత్య ధనత్ర్జ్యయోదితం నాశ యదునాం భగవద్గతిం చ తామ । ఏకాన్తభక్త్యా భగవత్యధోక్షజే నివేశితాత్మోపరామ సంసృతేః

ప్రిత కూడా, అర్జునుడు చెప్పిన యదువంశ నాశనం, భగవంతుని లోక ప్రయాణాన్ని విని, తన మనస్సును పరమ భక్తితో భగవంతుని మీద నిలిపి, జనన మరణ చక్రాన్ని దాటి విముక్తురాలయ్యింది.

యయాహరదృ భువో భారం తాం తనుం విజహావజః । కణ్టకం కణ్టకేనేవ ద్వయం చాపీశితూః సమమ

ఈ భూమి భారాన్ని తొలగించిన అజన్ముడు, ఆ దేహాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాడు. ఒక ముల్లు మరొక ముల్లుతో తీయబడినట్టు, రెండింటినీ విడిచిపెట్టినట్టు చేశాడు.

యథా మత్స్యాదిరుపాణి ధత్తే జాహ్యాద యథా నటః । భూభరః క్షపితో యేన జహౌ తచ్చ కలేవరమ

ఎలాగైతే నటుడు చేప మొదలైన రూపాలను ధరించి మళ్లీ విడిచిపెడతాడో, అలాగే భూమి భారాన్ని తొలగించిన వాడు ఆ దేహాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాడు.

యదా ముకున్దో భగవానిమాం మహీం జహౌ స్తతన్వా శ్రవణీయసత్కథః । తదాహరేవాప్రతిబుద్ధచేతసా మధర్మహేతూః కలిరన్వవర్తత

ముకుందుడు, శుభమైన తన రూపంతో ఈ భూమిని విడిచిపెట్టిన వెంటనే, మేలుకోని మనసున్నవారిలో అధర్మానికి కారణమైన కలియుగం ప్రభావం చూపడం మొదలైంది.

యుధిష్ఠిరస్తత్పర్సర్పణం బుధః పురే చ రాష్ట్రే చ గృహే తథాఽఽత్మని । విభగ్య లోభానృతజిహ్నాహింసనా ద్యధర్మచక్రం గమనాయ పర్యధాత

యుదిష్ఠిరుడు, కలియుగ ప్రభావాన్ని పట్టణంలో, రాజ్యంలో, ఇంట్లో, తనలో కూడా, లోభం, అబద్ధం, హింస రూపంలో పెరుగుతుంటే గమనించి, లోకాన్ని విడిచి వెళ్లేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.

స్వరాట పౌత్రం వినయినమాత్మనః సుసమం గుణైః । తోయనీవ్యాః పతిం భూమేరభ్యషిచంద గజాహృయే

స్వతంత్రుడైన రాజు, తన మనవడు గుణాలలో సమానంగా ఉండి, వినయంతో ఉన్నాడని చూసి, హస్తినాపురంలో, గంగానది తీరంలో, భూమికి అధిపతిగా అతన్ని పట్టాభిషేకం చేశాడు.

మథూరాయాం తథా వజ్రం శురసేనపతిం తతః । ప్రాజాపత్యాం నిరుప్యోష్టిమగ్నీనపిబదీశ్వరః

మధురలో, వజ్రుని శూరసేనుల అధిపతిగా నియమించి, యోగ్యమైన క్రతువులు నిర్వహించిన తరువాత, ప్రభువు అగ్నిని స్వీకరించాడు.

విసృజ్య తత్ర తత సర్వ దుకునలవలయాదికమ । నిర్మమో నిరహంకారః సంఛిన్నాశేషబన్ధనః

అక్కడ, బంధువులు, అనుచరులు, సంపదలన్నీ వదిలిపెట్టి, మమకారం, అహంకారం లేకుండా, అన్ని బంధాలను తెంచుకున్నాడు.

వాచం జుహావ మనసి తత్ప్రాణ ఇతరే చ తమ । మృత్యావపానం సోత్సర్గం తం పంచత్వే హ్యాజోహవీత

తన మాటలను మనస్సులో కలిపి, మనస్సును ప్రాణంలో కలిపి, ఇతర ఇంద్రియాలను అంధకారంలో కలిపి, ఉచ్చ్వాసాన్ని మరణంలో సమర్పించి, ఐక్యస్థితిలో లీనమయ్యాడు.

త్రేత్వే హుత్వాథ పంచత్వం తచ్చేకత్వేఽజుహోన్మునిః । సర్వమాత్మన్యజుహవీద బ్రహ్మణ్యాత్మానమవ్యయే

ఆ ముని, ఐదు భూతాలను పరస్పరం కలిపి, ఆ తరువాత అవన్నీ ఏకత్వంలో లీనంచేసి, అన్నిటినీ ఆత్మలో, ఆ ఆత్మను అవినాశ్వరూపమైన బ్రహ్మంలో సమర్పించాడు.

చీరవాసా నిరాహారో బద్ధవడ ముక్తమూర్ధజః । దర్శయన్నాత్మనో రుపం జడోన్మత్తపిశాచవత

చీర ధరించి, ఉపవాసం చేస్తూ, జటలను కట్టుకుని, తల బయటపెట్టి, తన స్వరూపాన్ని జడుడు, పిచ్చివాడు, పిశాచుడిలా ప్రవర్తిస్తూ చూపించాడు.

అనపేక్షమాణో నిరగాదశ్రృణ్వన్బధిరో యథా । ఉదీచీం ప్రవివేశాంశం గతపుర్వా మహాత్మభిః । హృది బ్రహ్మా పరం ధ్యాయాన్నవర్తేత యతో గతః

ఏమీ పట్టించుకోకుండా, చెవిలో వినిపించక, బధిరుడిలా బయటకు వెళ్లి, ఉత్తర దిశగా, మహాత్ములు ముందుగా వెళ్లిన మార్గాన్ని అనుసరించాడు. తన హృదయంలో పరబ్రహ్మాన్ని ధ్యానిస్తూ, తిరిగి రాని స్థితిలో లీనమయ్యాడు.

సర్వ తమను నిర్జగ్ముర్భ్రాతరః కృతనిశ్చయాః । కలినాధర్మమిత్రేణ దృష్టా స్పృష్టాః ప్రజా భువి

అతని అన్నదమ్ములు కూడా, దృఢ సంకల్పంతో, అతని వెంట బయలుదేరారు. ఎందుకంటే కలియుగ ప్రభావంతో, భూమిపై ప్రజలు అధర్మంతో బాధపడుతున్నారు.