శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

( అనుష్టుప్ ) అద్యానేన మహావ్యాలో యశోదానన్దసూనునా । హతోఽవితా వయం చాస్మాద్ ఇతి బాలా వ్రజే జగుః

ఈ రోజు యశోదా, నందుని కుమారుని వల్ల మహా పాము సంహరించబడింది, మనమంతా దాని నుండి రక్షించబడ్డాము అని బాలురు వ్రజలో పాడారు.

శ్రీరాజోవాచ । బ్రహ్మన్ పరోద్‍భవే కృష్ణే ఇయాన్ప్రేమా కథం భవేత్ । యోఽభూతపూర్వస్తోకేషు స్వోద్‍భవేష్వపి కథ్యతామ్

రాజు అడిగాడు: బ్రాహ్మణా, కృష్ణుడు జన్మించినప్పుడు, ఇంత గొప్ప ప్రేమ ఎలా కలిగింది? ఇది ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ లేని విధంగా, తమ పిల్లలకైనా కలగని ప్రేమ ఎలా కలిగింది? దయచేసి వివరించు.

శ్రీశుక ఉవాచ । సర్వేషామపి భూతానాం నృప స్వాత్మైవ వల్లభః । ఇతరేఽపత్యవిత్తాద్యాః తద్వల్లభతయైవ హి

శుకుడు చెప్పాడు: రాజా! ప్రతి ప్రాణికీ తన ఆత్మే అత్యంత ప్రియమైనది. పిల్లలు, ధనం మొదలైనవి కూడా ఆత్మ వల్లే ప్రియంగా అనిపిస్తాయి.

తద్ రాజేన్ద్ర యథా స్నేహః స్వస్వకాత్మని దేహినామ్ । న తథా మమతాలమ్బి పుత్రవిత్తగృహాదిషు

రాజేంద్రా! ప్రతి జీవికి తన ఆత్మపై ఉండే మమకారం ఎంత బలంగా ఉంటుందో, పిల్లలు, ధనం, ఇల్లు వంటి వాటిపై అంతగా ఉండదు.

దేహాత్మవాదినాం పుంసాం అపి రాజన్యసత్తమ । యథా దేహః ప్రియతమః తథా న హ్యను యే చ తమ్

దేహమే ఆత్మ అని భావించే వారికీ కూడా, రాజా! దేహం ఎంత ప్రియమైనదో, దానిని అనుసరించే ఇతరులు అంతగా ప్రియంగా ఉండరు.

దేహోఽపి మమతాభాక్ చేత్ తర్హ్యసౌ నాత్మవత్ ప్రియః । యజ్జీర్యత్యపి దేహేఽస్మిన్ జీవితాశా బలీయసీ

దేహాన్ని 'నాది' అని భావించినా, అది ఆత్మలా ప్రియంగా ఉండదు. ఎందుకంటే, ఈ దేహం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా, జీవించాలనే ఆశ మాత్రం బలంగా ఉంటుంది.

తస్మాత్ ప్రియతమః స్వాత్మా సర్వేషామపి దేహినామ్ । తదర్థమేవ సకలం జగద్ ఏతత్ చరాచరమ్

అందుకే, ప్రతి జీవికి తన ఆత్మే అత్యంత ప్రియమైనది. ఆత్మ కోసం మాత్రమే ఈ జగత్తులోని చలించేవి, నిలిచివున్నవి అన్నీ ఉన్నాయి.

కృష్ణమేనమవేహి త్వం ఆత్మానం అఖిలాత్మనామ్ । జగద్ధితాయ సోఽప్యత్ర దేహీవాభాతి మాయయా

కృష్ణుడే అన్ని ఆత్మలకు ఆత్మ అని నీవు తెలుసుకో. జగత్తు మేలుకోసం ఆయన కూడా తన మాయతో ఈ లోకంలో శరీరధారి వలె కనిపిస్తున్నాడు.

వస్తుతో జానతామత్ర కృష్ణం స్థాస్ను చరిష్ణు చ । భగవద్ రూపమఖిలం నాన్యద్ వస్త్విహ కిఞ్చన

నిజంగా, తెలిసినవారికి ఈ లోకంలో నిలిచినదీ, సంచరించేదీ కృష్ణుడే. భగవంతుని రూపమే అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి ఉంది. ఇక్కడ వేరే ఏది లేదు.

సర్వేషామపి వస్తూనాం భావార్థో భవతి స్థితః । తస్యాపి భగవాన్కృష్ణః కిం అతద్వస్తు రూప్యతామ్

ప్రతి వస్తువు యొక్క అసలు అర్థం దానిలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆ భగవంతుడు కృష్ణునికీ, ఆ స్వరూపం కానిదే నిజమైనదిగా ఎలా భావించగలం?

( మిశ్ర ) సమాశ్రితా యే పదపల్లవప్లవం మహత్పదం పుణ్యయశో మురారేః । భవామ్బుధిర్వత్సపదం పరం పదం పదం పదం యద్ విపదాం న తేషామ్

మురారి పవిత్రమైన మహిమ గల పాదపద్మాలను ఆశ్రయించినవారికి, సంసారసాగరం కుందేలు అడుగుజాడంత చిన్నదైపోతుంది. ఆ పరమపదాన్ని వారు పొందుతారు, అక్కడ ఎప్పుడూ ఎలాంటి కష్టం ఉండదు.

( అనుష్టుప్ ) ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్ పృష్టోఽహమిహ త్వయా । యత్ కౌమారే హరికృతం పౌగణ్డే పరికీర్తితమ్

నీకు కావలసినదంతా, హరి బాల్యంలో చేసినవి, బాల్యావస్థలో ప్రసిద్ధమైనవి అన్నీ నేను చెప్పాను.

( మిశ్ర ) ఏతత్సుహృద్‌భిశ్చరితం మురారేః అఘార్దనం శాద్వలజేమనం చ । వ్యక్తేతరద్ రూపమజోర్వభిష్టవం శృణ్వన్ గృణన్నేతి నరోఽఖిలార్థాన్

మురారి తన మిత్రులతో చేసిన చేష్టలు, దుష్టులను సంహరించడం, పచ్చిక మైదానాల్లో ఆడుకోవడం, ఆయన ప్రత్యక్షమైన రూపాలు, భూమి కోరికలు తీర్చడం—ఇవి వినిపిస్తూ, పొగిడే వాడు అన్ని ఫలితాలు పొందుతాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే । నిలాయనైః సేతుబన్ధైః మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః

ఇలా, చిన్నతనంలో దాగుడుమూతలు, వంతెనలు కట్టడం, కోతిలా ఎగరడం వంటి ఆటలతో వారు వ్రజలో బాల్యాన్ని గడిపారు.

సూత ఉవాచ । ఏవం కృష్ణసఖః కృష్ణో భ్రాత్ర రాజ్ఞాఽఽవికల్పితః । నానాశంకాస్పదం రూపం కృష్ణవిశ్లేషకర్షితః

సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా, కృష్ణుని మిత్రుడు అయిన కృష్ణుడు, తన అన్న రాజు అనేక అనుమానాలతో బాధపడుతూ, కృష్ణుడి వियोगంలో తల్లడిల్లుతూ, ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నాడు.

శోకేన శుష్యద్వదనహృత్సరోజో హతప్రభః । విభుం తమేవానుధ్యాయన్నాశక్రోత్ప్రతిభాషితూమ

విషాదంతో ముఖం, హృదయం వాడిపోయాయి, కాంతి పోయింది. ఆ ప్రభువుని ధ్యానిస్తూ, మాట్లాడలేకపోయాడు.

కృచ్ఛ్రేణ సంస్తభ్య శుచః పాణినాఽఽమృజ్య నేత్రయోః । పరోక్షేణ సమున్నద్ధప్రణయౌత్కణ్ఠ్యకాతరః

బాధను ఎంతో కష్టంగా ఆపుకొని, చేతితో కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ, ప్రభువు కనబడకపోవడం వల్ల కలిగిన తపనతో పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.

సఖ్య మైత్రీం సౌహృదం చ సారథ్యాదిషు సంస్మరన । నృపమగ్రజమిత్యాహ బాష్పగద్గదయా గిరా

స్నేహం, మైత్రి, హృదయబంధం, రథసారథిగా చేసిన సేవలు—allవన్నీ గుర్తు చేసుకుంటూ, కన్నీళ్లతో గొంతు కట్టుకొని తన అన్న రాజును ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

అర్జున ఉవాచ । వఞ్చితోఽహం మహారాజ హరిణా బన్ధురుపిణా । యేన మేఽపహృతం తేజో దేవవిస్మాపనం మహత

అర్జునుడు చెప్పాడు: మహారాజా! హరి నా బంధువుగా కనిపించి నన్ను మోసగించాడు. ఆయన వల్లే నా తేజస్సు, దేవతలను కూడా ఆశ్చర్యపరిచిన శక్తి పోయింది.

యస్య క్షణవియోగేన లోకో హ్యప్రియదర్శనః । ఉక్థేన రహితో హ్యేష మృతకః ప్రోచ్యతే యథా

ఆయన వేరు అయిన క్షణంలోనే ఈ లోకం ఆనందం లేని దానిలా అనిపిస్తుంది. ఆయన మహిమ వినిపించకపోతే, నేను మృతుడినే అని అంటారు.

యత్సంశ్రయాద్ ద్రుపదగేహముపాగతానాం రాజ్ఞా స్వయంవరముఖే స్మరదుర్మదానామ్ । తేజో హృతం ఖలు మయాభిహతశ్చ మత్స్యః సజ్జీకృతేన ధనుష్యాధిగతా చ కృష్ణా

ఆయన ఆశ్రయంతోనే నేను ద్రుపదుని ఇంట్లో స్వయంవరానికి వెళ్లాను. అక్కడ గర్వంతో ఉన్న రాజులను ఓడించి, విజయాన్ని సాధించి, కృష్ణను పొందాను.

యత్సంనిధావహము ఖాణ్డవమగ్నయేఽదామిన్ద్రం చ సామరగణం తరసా విజిత్య । లబ్ధా సభా మయకృతాద్భుతశిల్పమాయా దిగ్భ్యోఽహరన్నృపతయో బలిమధ్వరే తే

ఆయన సమక్షంలోనే నేను ఖాండవ వనాన్ని అగ్నికి ఇచ్చాను. ఇంద్రుడిని, దేవతలను ఓడించి, మాయ నిర్మించిన అద్భుత సభను పొందాను. అన్ని దిక్కుల రాజులు నీ యజ్ఞానికి బలిని తెచ్చారు.

యత్తేజసా నృపశిరోఽఙ్ఘ్రిమహన్మఖార్థే ఆర్యోఽనుజస్తవ గజాయుతసత్వవీర్యః । తేనాహృతాః ప్రమథనాథమఖాయ భూపా యన్మోచితాస్తదనయన్ బలిమధ్వరే తే

నీ తేజస్సుతోనే, రాజా! నీ తమ్ముడు భీముడు, పది వేల ఏనుగుల బలంతో, భూమిపై రాజులను ఓడించాడు. యజ్ఞం కోసం వారు బలిని తెచ్చారు.

పత్‍న్యాస్తవధిమఖక్లృప్తమహాభిషేకశ్‍లాఘిష్ఠన్చారుకాబరం కితవైః సభాయామ । స్పృష్టం వికీర్య పదయోః పతితాశ్రుముఖ్యా యస్తత్స్త్రియోఽకృత హతేశవిముక్తకేశాః

నీ మహాయజ్ఞంలో, నీ భార్య మహాభిషేకానికి అలంకరించబడినప్పుడు, జూదగాళ్ళు సభలో ఆమెను అవమానించారు. ఆమె కన్నీళ్లు నీ పాదాలపై పడిపోయాయి, రక్షకులు ఓడిపోయి ఆమె జుట్టు విప్పబడింది—ఆ స్త్రీలు ఎంతో బాధపడ్డారు.

యో నో జుగోప వనమేత్య దురన్తకృచ్ఛ్రాద దుర్వాససోఽరివిహతాదయుతాగ్రభుగ యః । శాకాన్నశిశఃటముపయుజ్య యతాస్త్రిలోకీం తృప్తామమంస్త సలిలే వినిమంగ్నసంఘః

అతిపెద్ద కష్టాల్లో, దుర్వాసుడు కలిగించిన బాధల్లో, శత్రువులు మాపై దాడి చేసినప్పుడు, మేము కూరగాయలు మాత్రమే తింటూ, అన్ని మార్గాలు తీరిపోయినప్పుడు, అటువంటి అరణ్యంలో మమ్మల్ని కాపాడినవాడు ఆయన. ఆయన దయ వల్ల మేము నీటిలో మునిగిపోయి ఉన్నా, మూడు లోకాలకు తృప్తి కలిగింది.

యత్తేజసాథ భగవాన యుధి శులపాణి ర్విస్మాపితః సగిరిజోఽస్త్రమదాన్నిజం మే । అన్యేఽపి చాహమమునైవ కలేవరేణ ప్రాప్తో మహేన్ద్రభవనే మహదాసనార్ధమ

నీ తేజస్సుతో, ఓ ప్రభూ! యుద్ధంలో త్రిశూలాన్ని పట్టుకున్న శివుడు, పార్వతితో కలిసి ఆశ్చర్యపోయి తన ఆయుధాన్ని నాకు ఇచ్చాడు. ఇదే శరీరంతో నేను ఇంద్రుని సభలో గొప్ప గౌరవాసనం పొందాను.

తత్రైవ మే విహరతో భుజదణ్డయుగ్మం గాణ్డీవలక్షణమరాతివధాయ దేవాః । సేన్ద్రా శ్రితా యదనుభావితమాజమీఢ తేనాహమద్య ముషితః పురుషేణ భూమ్ర

అక్కడ నేను ఆనందంగా ఉన్నప్పుడు, శత్రువులను సంహరించేందుకు గాండీవం గుర్తుగా ఉన్న నా రెండు బలమైన చేతులను, ఇంద్రుడు సహా దేవతలు ఆశ్రయించి, గౌరవించారు. కానీ ఇప్పుడు, ప్రభూ, నీవు లేని కారణంగా, నేను సామాన్యుడిలా అయిపోయాను.

యద్వాన్ధవః కురుబలాబ్ధిమనన్తపార మేకో రథేన తతరేఽహమతార్యసత్త్వమ । ప్రత్యాహృతం బహు ధనం చ మయో పరేషాం తేజాస్పదం మణీమయం చ హృతం శిరోభ్యః

నీ దయ వల్ల, బంధువా! నేను ఒక్కడే ఒక రథంతో, అంతులేని కౌరవ సైన్యాన్ని దాటి, మహావీరుల ధైర్యాన్ని చూపాను. శత్రువుల నుంచి ఎన్నో ధనాలు, రత్నాలు తిరిగి తెచ్చాను, వారి తలలపై ఉన్న మణిమయ కిరీటాలను కూడా గెలుచుకున్నాను.

యో భీష్మకర్ణగురుశల్యమూష్వదభ్ర రజన్యవర్యరథమణ్డలమన్డితాసు । అగ్రేచరో మమ విభో రథయూథపానా మాయుర్మనాంసి చ దృశా సహ ఓజ ఆర్చ్ఛత

భీష్ముడు, కర్ణుడు, ద్రోణుడు, శల్యుడు వంటి మహారథుల ముందు, శుభ్రమైన రాత్రుల్లో ఉత్తమ రథాల మధ్య ముందుగా నడిచినవాడు ఆయన. ఆయన చూపుతో నా శత్రువుల నాయకుల బలం, మనస్సులు 모두 తగ్గిపోయాయి.