శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

యద్‍బాహుదణ్డాభ్యుదయానుజీవినో యదుప్రవీరా హ్యకుతోభయా ముహుః । అధిక్రమన్త్యఙ్‌ఘ్రిభిరాహృతాం బలాత్ సభాం సుధర్మాం సురసత్తమోచితామ్

బలమైన భుజాల వల్ల ఎదిగిన యాదవ వీరులు, ఎప్పుడూ నిర్భయంగా ఉండి, తమ పాదాలతో బలవంతంగా తీసుకొచ్చిన, ఉత్తమ దేవతలకు తగిన సుధర్మా సభలో ప్రవేశిస్తారు.

కచ్చిత్తేఽనామయం తాత భ్రష్టతేజా విభాసి మే । అలబ్ధమానోఽవజ్ఞాతః కిం వా తాత చిరోషితః

ప్రియమైనవాడా, నీవు ఆరోగ్యంగా ఉన్నావా? నీ తేజస్సు తగ్గిపోయినట్టు నాకు అనిపిస్తోంది. నీవేమైనా కోల్పోయావా, అవమానించబడ్డావా, లేక చాలా కాలంగా దూరంగా ఉన్నావా?

కచ్చిత్ నాభిహతోఽభావైః శబ్దాదిభిరమఙ్‌గలైః । న దత్తముక్తమర్థిభ్య ఆశయా యత్ప్రతిశ్రుతమ్

నీవేమైనా అపశకునాల వల్ల, శబ్దాదుల వంటి అనర్ధాల వల్ల బాధపడుతున్నావా? దాతలకు ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని కోరికతో నీవు నెరవేర్చలేకపోయావా?

కచ్చిత్త్వం బ్రాహ్మణం బాలం గాం వృద్ధం రోగిణం స్త్రియమ్ । శరణోపసృతం సత్త్వం నాత్యాక్షీః శరణప్రదః

నీవు ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడిగా, బ్రాహ్మణుడు, బాలుడు, ఆవు, వృద్ధుడు, రోగి, స్త్రీ లేదా ఆశ్రయం కోరిన ఏ జీవిని తిరస్కరించలేదుగా?

కచ్చిత్త్వం నాగమోఽగమ్యాం గమ్యాం వాసత్కృతాం స్త్రియమ్ । పరాజితో వాథ భవాన్ నోత్తమైర్నాసమైః పథి

నీవు నిషిద్ధమైన స్త్రీని, అనుమతించబడిన స్త్రీని, లేదా నీతో నివసించే స్త్రీని సమీపించలేదుగా? నీవు ఉత్తమమైన లేదా తక్కువ మార్గాల్లో ఓడిపోలేదుగా?

అపి స్విత్పర్యభుఙ్‌క్థాస్త్వం సమ్భోజ్యాన్ వృద్ధబాలకాన్ । జుగుప్సితం కర్మ కిఞ్చిత్ కృతవాన్న యదక్షమమ్

నీవు వృద్ధులు, పిల్లలతో పంచుకోవాల్సిన భోజనం ఒంటరిగా తినలేదుగా? నీవు అవమానకరమైన లేదా నీ శక్తికి మించిన పనిని చేయలేదుగా?

కచ్చిత్ప్రేష్ఠతమేనాథ హృదయేనాత్మబన్ధునా । శూన్యోఽస్మి రహితో నిత్యం మన్యసే తేఽన్యథా న రుక్

ప్రియమైనవాడా, నీ హృదయంలో నీ స్వంత బంధువుల వల్ల ఎప్పుడూ ఖాళీగా, ఒంటరిగా అనిపిస్తుందా? లేక వేరేలా అనుకుంటున్నావా? అలా కాకపోతే నీకు బాధ ఉండదు.

ఊచుశ్చ సుహృదః కృష్ణం స్వాగతం తేఽతిరంహసా । నైకోఽప్యభోజి కవల ఏహీతః సాధు భుజ్యతామ్

అప్పుడు స్నేహితులు కృష్ణునితో, "ఓ కృష్ణా! నీవు ఎంతో వేగంగా వచ్చావు, స్వాగతం. మేమందరం ఇంకా ఏదీ తినలేదు. రా, బాగా తిను" అని అన్నారు.

తతో హసన్ హృషీకేశోఽభ్యవహృత్య సహార్భకైః । దర్శయంశ్చర్మాజగరం న్యవర్తత వనాద్ వ్రజమ్

తర్వాత హృషీకేశుడు చిరునవ్వుతో, పిల్లలతో కలిసి భోజనం చేసి, వారికి అజగర చర్మాన్ని చూపించి, అరణ్యం నుంచి గ్రామానికి తిరిగి వెళ్లాడు.

( వసంతతిలకా ) బర్హప్రసూన నవధాతువిచిత్రితాఙ్‌గః ప్రోద్దామవేణుదలశృఙ్‌గరవోత్సవాఢ్యః । వత్సాన్ గృణన్ననుగగీత పవిత్రకీర్తిః గోపీదృగుత్సవదృశిః ప్రవివేశ గోష్ఠమ్

పావురపు పిచుకల పింఛాలు, పువ్వులు, తాజా రంగులతో అలంకరించబడి, వేణువు, శృంగాల ఉత్సవంతో ఆనందంగా, దూడలను పొగిడుతూ, పవిత్రమైన కీర్తిని పాడుతూ, గోపికల చూపులతో ఉత్సవంగా, గోశాలలో ప్రవేశించాడు.

( అనుష్టుప్ ) అద్యానేన మహావ్యాలో యశోదానన్దసూనునా । హతోఽవితా వయం చాస్మాద్ ఇతి బాలా వ్రజే జగుః

ఈ రోజు యశోదా, నందుని కుమారుని వల్ల మహా పాము సంహరించబడింది, మనమంతా దాని నుండి రక్షించబడ్డాము అని బాలురు వ్రజలో పాడారు.

శ్రీరాజోవాచ । బ్రహ్మన్ పరోద్‍భవే కృష్ణే ఇయాన్ప్రేమా కథం భవేత్ । యోఽభూతపూర్వస్తోకేషు స్వోద్‍భవేష్వపి కథ్యతామ్

రాజు అడిగాడు: బ్రాహ్మణా, కృష్ణుడు జన్మించినప్పుడు, ఇంత గొప్ప ప్రేమ ఎలా కలిగింది? ఇది ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ లేని విధంగా, తమ పిల్లలకైనా కలగని ప్రేమ ఎలా కలిగింది? దయచేసి వివరించు.

శ్రీశుక ఉవాచ । సర్వేషామపి భూతానాం నృప స్వాత్మైవ వల్లభః । ఇతరేఽపత్యవిత్తాద్యాః తద్వల్లభతయైవ హి

శుకుడు చెప్పాడు: రాజా! ప్రతి ప్రాణికీ తన ఆత్మే అత్యంత ప్రియమైనది. పిల్లలు, ధనం మొదలైనవి కూడా ఆత్మ వల్లే ప్రియంగా అనిపిస్తాయి.

తద్ రాజేన్ద్ర యథా స్నేహః స్వస్వకాత్మని దేహినామ్ । న తథా మమతాలమ్బి పుత్రవిత్తగృహాదిషు

రాజేంద్రా! ప్రతి జీవికి తన ఆత్మపై ఉండే మమకారం ఎంత బలంగా ఉంటుందో, పిల్లలు, ధనం, ఇల్లు వంటి వాటిపై అంతగా ఉండదు.

దేహాత్మవాదినాం పుంసాం అపి రాజన్యసత్తమ । యథా దేహః ప్రియతమః తథా న హ్యను యే చ తమ్

దేహమే ఆత్మ అని భావించే వారికీ కూడా, రాజా! దేహం ఎంత ప్రియమైనదో, దానిని అనుసరించే ఇతరులు అంతగా ప్రియంగా ఉండరు.

దేహోఽపి మమతాభాక్ చేత్ తర్హ్యసౌ నాత్మవత్ ప్రియః । యజ్జీర్యత్యపి దేహేఽస్మిన్ జీవితాశా బలీయసీ

దేహాన్ని 'నాది' అని భావించినా, అది ఆత్మలా ప్రియంగా ఉండదు. ఎందుకంటే, ఈ దేహం వృద్ధాప్యంలోకి వెళ్లినా, జీవించాలనే ఆశ మాత్రం బలంగా ఉంటుంది.

తస్మాత్ ప్రియతమః స్వాత్మా సర్వేషామపి దేహినామ్ । తదర్థమేవ సకలం జగద్ ఏతత్ చరాచరమ్

అందుకే, ప్రతి జీవికి తన ఆత్మే అత్యంత ప్రియమైనది. ఆత్మ కోసం మాత్రమే ఈ జగత్తులోని చలించేవి, నిలిచివున్నవి అన్నీ ఉన్నాయి.

కృష్ణమేనమవేహి త్వం ఆత్మానం అఖిలాత్మనామ్ । జగద్ధితాయ సోఽప్యత్ర దేహీవాభాతి మాయయా

కృష్ణుడే అన్ని ఆత్మలకు ఆత్మ అని నీవు తెలుసుకో. జగత్తు మేలుకోసం ఆయన కూడా తన మాయతో ఈ లోకంలో శరీరధారి వలె కనిపిస్తున్నాడు.

వస్తుతో జానతామత్ర కృష్ణం స్థాస్ను చరిష్ణు చ । భగవద్ రూపమఖిలం నాన్యద్ వస్త్విహ కిఞ్చన

నిజంగా, తెలిసినవారికి ఈ లోకంలో నిలిచినదీ, సంచరించేదీ కృష్ణుడే. భగవంతుని రూపమే అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి ఉంది. ఇక్కడ వేరే ఏది లేదు.

సర్వేషామపి వస్తూనాం భావార్థో భవతి స్థితః । తస్యాపి భగవాన్కృష్ణః కిం అతద్వస్తు రూప్యతామ్

ప్రతి వస్తువు యొక్క అసలు అర్థం దానిలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆ భగవంతుడు కృష్ణునికీ, ఆ స్వరూపం కానిదే నిజమైనదిగా ఎలా భావించగలం?

( మిశ్ర ) సమాశ్రితా యే పదపల్లవప్లవం మహత్పదం పుణ్యయశో మురారేః । భవామ్బుధిర్వత్సపదం పరం పదం పదం పదం యద్ విపదాం న తేషామ్

మురారి పవిత్రమైన మహిమ గల పాదపద్మాలను ఆశ్రయించినవారికి, సంసారసాగరం కుందేలు అడుగుజాడంత చిన్నదైపోతుంది. ఆ పరమపదాన్ని వారు పొందుతారు, అక్కడ ఎప్పుడూ ఎలాంటి కష్టం ఉండదు.

( అనుష్టుప్ ) ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యత్ పృష్టోఽహమిహ త్వయా । యత్ కౌమారే హరికృతం పౌగణ్డే పరికీర్తితమ్

నీకు కావలసినదంతా, హరి బాల్యంలో చేసినవి, బాల్యావస్థలో ప్రసిద్ధమైనవి అన్నీ నేను చెప్పాను.

( మిశ్ర ) ఏతత్సుహృద్‌భిశ్చరితం మురారేః అఘార్దనం శాద్వలజేమనం చ । వ్యక్తేతరద్ రూపమజోర్వభిష్టవం శృణ్వన్ గృణన్నేతి నరోఽఖిలార్థాన్

మురారి తన మిత్రులతో చేసిన చేష్టలు, దుష్టులను సంహరించడం, పచ్చిక మైదానాల్లో ఆడుకోవడం, ఆయన ప్రత్యక్షమైన రూపాలు, భూమి కోరికలు తీర్చడం—ఇవి వినిపిస్తూ, పొగిడే వాడు అన్ని ఫలితాలు పొందుతాడు.

( అనుష్టుప్ ) ఏవం విహారైః కౌమారైః కౌమారం జహతుర్వ్రజే । నిలాయనైః సేతుబన్ధైః మర్కటోత్ప్లవనాదిభిః

ఇలా, చిన్నతనంలో దాగుడుమూతలు, వంతెనలు కట్టడం, కోతిలా ఎగరడం వంటి ఆటలతో వారు వ్రజలో బాల్యాన్ని గడిపారు.

సూత ఉవాచ । ఏవం కృష్ణసఖః కృష్ణో భ్రాత్ర రాజ్ఞాఽఽవికల్పితః । నానాశంకాస్పదం రూపం కృష్ణవిశ్లేషకర్షితః

సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా, కృష్ణుని మిత్రుడు అయిన కృష్ణుడు, తన అన్న రాజు అనేక అనుమానాలతో బాధపడుతూ, కృష్ణుడి వियोगంలో తల్లడిల్లుతూ, ఏమీ చేయలేని స్థితిలో ఉన్నాడు.

శోకేన శుష్యద్వదనహృత్సరోజో హతప్రభః । విభుం తమేవానుధ్యాయన్నాశక్రోత్ప్రతిభాషితూమ

విషాదంతో ముఖం, హృదయం వాడిపోయాయి, కాంతి పోయింది. ఆ ప్రభువుని ధ్యానిస్తూ, మాట్లాడలేకపోయాడు.

కృచ్ఛ్రేణ సంస్తభ్య శుచః పాణినాఽఽమృజ్య నేత్రయోః । పరోక్షేణ సమున్నద్ధప్రణయౌత్కణ్ఠ్యకాతరః

బాధను ఎంతో కష్టంగా ఆపుకొని, చేతితో కన్నీళ్లు తుడుచుకుంటూ, ప్రభువు కనబడకపోవడం వల్ల కలిగిన తపనతో పూర్తిగా మునిగిపోయాడు.

సఖ్య మైత్రీం సౌహృదం చ సారథ్యాదిషు సంస్మరన । నృపమగ్రజమిత్యాహ బాష్పగద్గదయా గిరా

స్నేహం, మైత్రి, హృదయబంధం, రథసారథిగా చేసిన సేవలు—allవన్నీ గుర్తు చేసుకుంటూ, కన్నీళ్లతో గొంతు కట్టుకొని తన అన్న రాజును ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.

అర్జున ఉవాచ । వఞ్చితోఽహం మహారాజ హరిణా బన్ధురుపిణా । యేన మేఽపహృతం తేజో దేవవిస్మాపనం మహత

అర్జునుడు చెప్పాడు: మహారాజా! హరి నా బంధువుగా కనిపించి నన్ను మోసగించాడు. ఆయన వల్లే నా తేజస్సు, దేవతలను కూడా ఆశ్చర్యపరిచిన శక్తి పోయింది.