శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

నద్యో నదాశ్చ క్షుభితాః సరాంసి చ మనాంసి చ । న జ్వలత్యగ్నిరాజ్యేన కాలోఽయం కిం విధాస్యతి

నదులు, వాగులు కలతచెందాయి; సరస్సులు, మనసులు కూడా చంచలంగా ఉన్నాయి. నిప్పు, నెయ్యి పోసినా మండడం లేదు. ఈ కాలం మనకు ఏమి తేచ్చుతుందో?

న పిబన్తి స్తనం వత్సా న దుహ్యన్తి చ మాతరః । రుదన్త్యశ్రుముఖా గావో న హృష్యన్తి ఋషభా వ్రజే

పిల్లదూడలు తల్లిపాలు తాగడం లేదు, ఆవులు పాలు ఇవ్వడం లేదు. ఆవులు కన్నీళ్లు కారుస్తూ ఏడుస్తున్నాయి, గొర్రెలు ఆనందపడడం లేదు.

దైవతాని రుదన్తీవ స్విద్యన్తి హ్యుచ్చలన్తి చ । ఇమే జనపదా గ్రామాః పురోద్యానాకరాశ్రమాః । భ్రష్టశ్రియో నిరానన్దాః కిమఘం దర్శయన్తి నః

దేవతలు ఏడుస్తున్నట్టు, చెమటలు కారుస్తున్నట్టు, వణికుతున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి. ఈ పట్టణాలు, గ్రామాలు, తోటలు, చెరువులు, ఆశ్రమాలు—all their beauty and joy are gone. ఇవన్నీ మనకు ఏదో దురదృష్టాన్ని సూచిస్తున్నాయేమో?

మన్య ఏతైర్మహోత్పాతైః నూనం భగవతః పదైః । అనన్యపురుషశ్రీభిః హీనా భూర్హతసౌభగా

ఈ మహా అపశకునాల వల్ల, భూమి భగవంతుని పాదాల నుండి, ఆయన కృపతో ఉన్న మహానుభావుల నుండి వంచించబడింది, అందుకే అదృష్టాన్ని కోల్పోయింది అని నేను అనుకుంటున్నాను.

ఇతి చిన్తయతస్తస్య దృష్టారిష్టేన చేతసా । రాజ్ఞః ప్రత్యాగమద్ బ్రహ్మన్ యదుపుర్యాః కపిధ్వజః

ఈ అపశకునాలను చూసి మనసు కలతచెందిన రాజు ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, బ్రాహ్మణా! యదువంశపు నగరమైన ద్వారక నుండి కపిధ్వజుడు తిరిగి వచ్చాడు.

తం పాదయోః నిపతితం అయథాపూర్వమాతురమ్ । అధోవదనం అబ్బిన్దూన్ సృజన్తం నయనాబ్జయోః

ఆయన తన పాదాల వద్ద పడిపోయి, మునుపెన్నడూ లేని విధంగా బాధతో, తలవంచి, కన్నుల నుండి కన్నీటి బిందువులు కారుస్తూ ఉన్నాడు.

విలోక్య ఉద్విగ్నహృదయో విచ్ఛాయం అనుజం నృపః । పృచ్ఛతి స్మ సుహృత్ మధ్యే సంస్మరన్ నారదేరితమ్

తమ్ముడు బాధతో, ముఖంలో వెలుగు లేకుండా ఉన్నట్టుగా చూసి, రాజు మిత్రుల మధ్యలో నారదుడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ ప్రశ్నించాడు.

యుధిష్ఠిర ఉవాచ । కచ్చిదానర్తపుర్యాం నః స్వజనాః సుఖమాసతే । మధుభోజదశార్హార్హ సాత్వతాన్ధకవృష్ణయః

యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు: అనర్తపురిలో మన బంధువులు—మధువులు, భోజులు, దశార్హులు, ఆహుకులు, సాత్వతులు, అంధకులు, వృష్ణులు—అందరూ సుఖంగా ఉన్నారా?

శూరో మాతామహః కచ్చిత్ స్వస్త్యాస్తే వాథ మారిషః । మాతులః సానుజః కచ్చిత్ కుశల్యానకదున్దుభిః

మన మామయ్య అయిన శూరుడు, ఆయన భార్య ఇద్దరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మన మేనమామ అనకదుండు, ఆయన తమ్ముళ్లు కూడా బాగున్నారా?

సప్త స్వసారస్తత్పత్‍న్యో మాతులాన్యః సహాత్మజాః । ఆసతే సస్నుషాః క్షేమం దేవకీప్రముఖాః స్వయమ్

ఏడు సోదరీమణులు, వారి భర్తలు, ఇతర మేనమామలు, వారి కుమారులు, వారి కోడళ్లు, దేవకీ మొదలైనవారు అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా?

కచ్చిత్ రాజాఽఽహుకో జీవతి అసత్పుత్రోఽస్య చానుజః । హృదీకః ససుతోఽక్రూరో జయన్తగదసారణాః

అహుకుడనే రాజు బతికే ఉన్నాడా? అతని దుష్ట కుమారుడు, తమ్ముడు బాగున్నారా? హృదికుడు, అతని కుమారుడు, అక్రూరుడు, జయంతుడు, గద, సారణ—all are they well?

ఆసతే కుశలం కచ్చిత్ యే చ శత్రుజిదాదయః । కచ్చిదాస్తే సుఖం రామో భగవాన్ సాత్వతాం ప్రభుః

శత్రుజిత్ మొదలైన వారు క్షేమంగా ఉన్నారా? సాత్వతుల ప్రభువు అయిన రాముడు సుఖంగా ఉన్నాడా?

ప్రద్యుమ్నః సర్వవృష్ణీనాం సుఖమాస్తే మహారథః । గమ్భీరరయోఽనిరుద్ధో వర్ధతే భగవానుత

వృష్ణివంశపు మహారథి అయిన ప్రద్యుమ్నుడు బాగున్నాడా? లోతైన మనసున్న అనిరుద్ధుడు అభివృద్ధి చెందుతూ, భగవంతుని కృపతో ఉన్నాడా?

సుషేణశ్చారుదేష్ణశ్చ సామ్బో జామ్బవతీసుతః । అన్యే చ కార్ష్ణిప్రవరాః సపుత్రా ఋషభాదయః

సుషేణుడు, చారుదేశుడు, జాంబవతీ కుమారుడు సాంబుడు, ఇంకా కర్ష్ణులలో ప్రముఖులు అయిన ఋషభుడు మొదలైన వారు, వారి కుమారులు—all are they well?

తథైవానుచరాః శౌరేః శ్రుతదేవోద్ధవాదయః । సునన్దనన్దశీర్షణ్యా యే చాన్యే సాత్వతర్షభాః

అలాగే, శౌరి అనుచరులు అయిన శ్రుతదేవుడు, ఉద్ధవుడు, సునందుడు, నందుడు, శీర్షణ్యుడు, ఇంకా ఇతర సాత్వతులలో ప్రముఖులు—all are they well?

అపి స్వస్త్యాసతే సర్వే రామకృష్ణ భుజాశ్రయాః । అపి స్మరన్తి కుశలం అస్మాకం బద్ధసౌహృదాః

రామకృష్ణుల భుజబలంపై ఆధారపడినవారు అందరూ క్షేమంగా ఉన్నారా? మనతో మైత్రీ కలిగిన వారు మన క్షేమాన్ని గుర్తు చేసుకుంటున్నారా?

భగవానపి గోవిన్దో బ్రహ్మణ్యో భక్తవత్సలః । కచ్చిత్పురే సుధర్మాయాం సుఖమాస్తే సుహృద్‌వృతః

బ్రాహ్మణులను ఆదరించే, భక్తులకు ప్రీతిపాత్రుడైన భగవంతుడు గోవిందుడు, సుధర్మ అనే నగరంలో స్నేహితులతో కూడి సుఖంగా ఉన్నాడా?

మఙ్‌గలాయ చ లోకానాం క్షేమాయ చ భవాయ చ । ఆస్తే యదుకులామ్భోధౌ ఆద్యోఽనన్తసఖః పుమాన్

ప్రపంచాల మంగళానికి, క్షేమానికి, అభివృద్ధికి, ఆదికవి, అనంతుని మిత్రుడు అయిన పురుషుడు యదువంశ సముద్రంలో ఉన్నాడా?

యద్‍బాహుదణ్డగుప్తాయాం స్వపుర్యాం యదవోఽర్చితాః । క్రీడన్తి పరమానన్దం మహాపౌరుషికా ఇవ

తమ స్వగ్రామంలో, బలమైన భుజాలతో రక్షించబడుతూ, యాదవులు గౌరవించబడి, పరమానందంతో, మహా వీరుల్లా ఆనందంగా ఆడుకుంటారు.

యత్ పాదశుశ్రూషణముఖ్య కర్మణా సత్యాదయో ద్వ్యష్టసహస్రయోషితః । నిర్జిత్య సఙ్‌ఖ్యే త్రిదశాంస్తదాశిషో హరన్తి వజ్రాయుధవల్లభోచితాః

పాద సేవ చేయడం ప్రధాన కర్తవ్యం గా భావించి, సత్యా మరియు మరో పదహారు వేల మంది స్త్రీలు, దేవతాంగనలను అందంలో మించిపోగా, ఇంద్రుని ప్రియ భార్యలకు లభించే ఆశీర్వాదాలు పొందుతారు.

యద్‍బాహుదణ్డాభ్యుదయానుజీవినో యదుప్రవీరా హ్యకుతోభయా ముహుః । అధిక్రమన్త్యఙ్‌ఘ్రిభిరాహృతాం బలాత్ సభాం సుధర్మాం సురసత్తమోచితామ్

బలమైన భుజాల వల్ల ఎదిగిన యాదవ వీరులు, ఎప్పుడూ నిర్భయంగా ఉండి, తమ పాదాలతో బలవంతంగా తీసుకొచ్చిన, ఉత్తమ దేవతలకు తగిన సుధర్మా సభలో ప్రవేశిస్తారు.

కచ్చిత్తేఽనామయం తాత భ్రష్టతేజా విభాసి మే । అలబ్ధమానోఽవజ్ఞాతః కిం వా తాత చిరోషితః

ప్రియమైనవాడా, నీవు ఆరోగ్యంగా ఉన్నావా? నీ తేజస్సు తగ్గిపోయినట్టు నాకు అనిపిస్తోంది. నీవేమైనా కోల్పోయావా, అవమానించబడ్డావా, లేక చాలా కాలంగా దూరంగా ఉన్నావా?

కచ్చిత్ నాభిహతోఽభావైః శబ్దాదిభిరమఙ్‌గలైః । న దత్తముక్తమర్థిభ్య ఆశయా యత్ప్రతిశ్రుతమ్

నీవేమైనా అపశకునాల వల్ల, శబ్దాదుల వంటి అనర్ధాల వల్ల బాధపడుతున్నావా? దాతలకు ఇచ్చిన వాగ్దానాన్ని కోరికతో నీవు నెరవేర్చలేకపోయావా?

కచ్చిత్త్వం బ్రాహ్మణం బాలం గాం వృద్ధం రోగిణం స్త్రియమ్ । శరణోపసృతం సత్త్వం నాత్యాక్షీః శరణప్రదః

నీవు ఆశ్రయం ఇచ్చేవాడిగా, బ్రాహ్మణుడు, బాలుడు, ఆవు, వృద్ధుడు, రోగి, స్త్రీ లేదా ఆశ్రయం కోరిన ఏ జీవిని తిరస్కరించలేదుగా?

కచ్చిత్త్వం నాగమోఽగమ్యాం గమ్యాం వాసత్కృతాం స్త్రియమ్ । పరాజితో వాథ భవాన్ నోత్తమైర్నాసమైః పథి

నీవు నిషిద్ధమైన స్త్రీని, అనుమతించబడిన స్త్రీని, లేదా నీతో నివసించే స్త్రీని సమీపించలేదుగా? నీవు ఉత్తమమైన లేదా తక్కువ మార్గాల్లో ఓడిపోలేదుగా?

అపి స్విత్పర్యభుఙ్‌క్థాస్త్వం సమ్భోజ్యాన్ వృద్ధబాలకాన్ । జుగుప్సితం కర్మ కిఞ్చిత్ కృతవాన్న యదక్షమమ్

నీవు వృద్ధులు, పిల్లలతో పంచుకోవాల్సిన భోజనం ఒంటరిగా తినలేదుగా? నీవు అవమానకరమైన లేదా నీ శక్తికి మించిన పనిని చేయలేదుగా?

కచ్చిత్ప్రేష్ఠతమేనాథ హృదయేనాత్మబన్ధునా । శూన్యోఽస్మి రహితో నిత్యం మన్యసే తేఽన్యథా న రుక్

ప్రియమైనవాడా, నీ హృదయంలో నీ స్వంత బంధువుల వల్ల ఎప్పుడూ ఖాళీగా, ఒంటరిగా అనిపిస్తుందా? లేక వేరేలా అనుకుంటున్నావా? అలా కాకపోతే నీకు బాధ ఉండదు.

ఊచుశ్చ సుహృదః కృష్ణం స్వాగతం తేఽతిరంహసా । నైకోఽప్యభోజి కవల ఏహీతః సాధు భుజ్యతామ్

అప్పుడు స్నేహితులు కృష్ణునితో, "ఓ కృష్ణా! నీవు ఎంతో వేగంగా వచ్చావు, స్వాగతం. మేమందరం ఇంకా ఏదీ తినలేదు. రా, బాగా తిను" అని అన్నారు.

తతో హసన్ హృషీకేశోఽభ్యవహృత్య సహార్భకైః । దర్శయంశ్చర్మాజగరం న్యవర్తత వనాద్ వ్రజమ్

తర్వాత హృషీకేశుడు చిరునవ్వుతో, పిల్లలతో కలిసి భోజనం చేసి, వారికి అజగర చర్మాన్ని చూపించి, అరణ్యం నుంచి గ్రామానికి తిరిగి వెళ్లాడు.