ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు ఆందోళనతో తన గౌరవనీయులైన పెద్దవారిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: "స్వామీ, నాకు తెలియదు—నా తల్లిదండ్రులు ఎక్కడికి వెళ్లారు? నా కుమారుల మరణాన్ని తట్టుకోలేక, తపస్సులో నిమగ్నమైన నా తల్లి కూడా ఎక్కడికి వెళ్లిందో తెలియదు." అప్పుడు, సముద్రాన్ని దాటి చూపించే నావికుడిలా, మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడైన నారదుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన మధురంగా ఉపదేశిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "ఎలాగైతే ఆవులు తమ తలలకు బంధించిన తాడుతో గొయ్యికి కట్టబడి ఉంటాయో, అలాగే ప్రాణులు కూడా పేర్లు, పదాలతో పరమాత్మునికి యజ్ఞాది క్రతువులు నిర్వహిస్తూ బంధించబడి ఉంటారు. మనుషుల కలయికలు, వేరుపడటం—ఇవి ఆటగాడి సంకల్పంపై ఆధారపడే బొమ్మల మాదిరిగానే, భగవంతుని సంకల్పంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. ఈ లోకంలో శాశ్వతమేమీ లేదు, అశాశ్వతమేమీ లేదు—ఇవి మన మోహం వల్లే మనకు బాధను కలిగిస్తాయి. కాబట్టి, ఓ ప్రియుడా! అజ్ఞానంతో పుట్టిన ఈ హృదయబలహీనతను వదిలిపెట్టు. 'వారు నా లేకుండా ఎలా బ్రతుకుతారు?' అనే బలహీనతకు తావు లేదు. ఈ శరీరం అయిదు భూతాలతో కూడి, కాలం, కర్మ, గుణాల ఆధీనంగా ఉంటుంది. పాము పట్టుకున్నవాడు ఇంకొకరిని ఎలా కాపాడగలడు? అలాగే మనం కూడా ఇతరులను రక్షించలేము. చేతులేని ప్రాణులు చేతులున్నవారికి ఆహారం, కాలులేని వారు నాలుగు కాళ్లున్నవారికి ఆహారం, బలహీనులు బలవంతులకు పోషణగా ఉంటారు—ఇలా జీవుడు జీవుని ఆధారపడతాడు. ఓ రాజా! అంతర్యామిగా, బహిర్యామిగా ఉన్న పరమాత్మను తన స్వరూపంలో తానే దర్శించుకుంటాడు. ఆయన మాయాశక్తితో అనేక రూపాలు ధరించాడని తెలుసుకో. ఈ పరమేశ్వరుడు, భూతాల సృష్టికర్తగా, పోషకుడిగా, ఇప్పుడు కాలస్వరూపంగా అవతరించి, దేవతలకు శత్రువుల సంహారానికి వచ్చాడు. దైవ కార్యం పూర్తయింది. ఆయన ఇంకా చేయాల్సినదేమైనా మిగిలి ఉంటే చూడటానికి ఇక్కడే ఉన్నాడు. ఆయన ఉన్నంతవరకు మీరు కూడా క్షమగా ఉండాలి. ధృతరాష్ట్రుడు తన సోదరుడు, భార్య గాంధారితో కలిసి, హిమాలయ పర్వతాల దక్షిణ భాగంలో ఉన్న మునుల ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు. అక్కడ స్వర్గీయ గంగా నది ఏడుసార్లు విడిపోయి, ఏడుగురు ఋషులకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తూ ప్రవహిస్తుంది. ఆ మహర్షి, నియమిత సమయాల్లో స్నానం చేసి, అగ్నికి ఆహుతులు సమర్పించి, నీరు మాత్రమే సేవిస్తూ, మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచి, అన్ని కోరికలను వదిలి జీవిస్తున్నాడు. ఆయన ఆసనాన్ని, శ్వాసను నియంత్రించి, ఆరు ఇంద్రియాలను ఉపసంహరించి, హరిదేవునిపై ధ్యానం ద్వారా రజోగుణం, తమోగుణాన్ని నశింపజేసి, శుద్ధ సత్త్వగుణంలో స్థిరమయ్యాడు. జ్ఞానాన్ని మనస్సులో లీనంచేసి, క్షేత్రజ్ఞుని ఆత్మలో కలిపి, ఆత్మను బ్రహ్మలో లయంచేసి, గడిలో ఉన్న ఆకాశం ఆకాశంలో కలిసిపోతున్నట్టు స్థితప్రజ్ఞుడయ్యాడు. మిగిలిన మాయా గుణాలన్నీ నశించి, ఇంద్రియాలు, మనస్సు నియంత్రించబడి, అన్నాన్ని పూర్తిగా వదిలి, స్థిరంగా ఒక స్తంభంలా నిలిచి ఉన్నాడు. అన్ని కర్మలను వదిలిన వానికి ఎటువంటి అడ్డంకీ ఉండకూడదు. ఓ రాజా! ఈ రోజు నుంచి అయిదవ రోజు ఆయన తన దేహాన్ని వదిలిపెడతాడు; ఆ శరీరం బూడిద అవుతుంది. ఆయన భర్త శరీరం అగ్నిలో దగ్ధమవుతున్నప్పుడు, నమ్మకమైన భార్య తన మరిదితో కలిసి బయట నిలబడి, భర్తను అగ్నిలోకి ప్రవేశిస్తున్నప్పుడు చూస్తూ ఉంటారు. ఈ ఆశ్చర్యకరమైన వార్త విని, ఓ కురుకుల వంశజా! విదురుడు ఆనందం, విషాదంతో కలిసిన హృదయంతో తిరిగి తీర్థయాత్రలకు బయలుదేరుతాడు. ఇలా చెప్పి, నారదుడు తుంబురుతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు. యుధిష్ఠిరుడు ఆయన మాటలను హృదయంలో నిలిపించుకొని, తన దుఃఖాన్ని వదిలేశాడు. ఇంతలో యుధిష్ఠిరుడు ఇలా ఆశ్చర్యపడ్డాడు: "ఇది ఎంత అద్భుతం! వసుదేవునిలో, సమస్త జీవుల ఆత్మస్వరూపుడైన ఆయనలో, వ్రజవాసులందరిలో, వారి పిల్లలందరిలో అపూర్వమైన ప్రేమ పెరుగుతోంది." అక్కడ మనుషులు, మృగాలు సహజ శత్రువులైనా, పరాజితుడుకాని భగవంతుడు ఉన్నందువల్ల, మృగాలు, జింకలు కూడా స్నేహితుల్లా కలిసివుంటున్నాయి. అక్కడ పరమాత్మ, ద్వైతం లేని, అనంతమైన, అవ్యక్తమైన జ్ఞానస్వరూపుడు, గోపబాలుడిగా బాల్యలీలలు చేస్తూ, మునుపటిలాగే మేతకునే దూడలు, స్నేహితులను వెతకుతూ, చేతిలో తినుబండారం పట్టుకొని ఉన్నాడు. బ్రహ్మదేవుడు ఆయనను దర్శించాడు. బ్రహ్మదేవుడు తన వాహనాన్ని వదిలి, భూమిపై వంగి, తన నాలుగు తలల కిరీటాలతో భగవంతుని పాదాలను తాకుతూ, ఆనందబాష్పాలతో అభిషేకం చేశాడు. మళ్లీ మళ్లీ లేచి, కృష్ణుని పాదాల వద్ద పడి, గతంలో తనకు దర్శించిన మహిమను జ్ఞాపకం చేసుకుంటూ కూర్చున్నాడు. ఆపై, మెల్లగా లేచి, కన్నీళ్లను తుడుచుకుంటూ, మెడ వంచి ముకుందుని తిలకించి, రెండు చేతులు జోడించి, వినయంతో, ప్రశాంతంగా, ఆనందబాష్పాలతో, కంపించిన స్వరంతో మాట్లాడాడు. ఇంతలో సూదేవుడు ఇలా వివరించాడు: "అర్జునుడు ద్వారకకు తన బంధువులను దర్శించేందుకు, శ్రీకృష్ణుని కార్యాలను తెలుసుకోవడానికి వెళ్లాడు. కొన్ని నెలలు గడిచినా, అర్జునుడు తిరిగి రాలేదు. అప్పుడు, ఓ కురుకులలో శ్రేష్ఠుడా! భయంకరమైన, దురదృష్టకరమైన లక్షణాలు కనబడసాగాయి. కాలచక్రం భయంకరంగా ముందుకు సాగుతోంది. ప్రకృతి క్రమం వ్యతిరేకంగా మారుతోంది. ప్రజల ప్రవర్తనలో కోపం, లోభం, అబద్ధం పెరిగిపోతున్నాయి. వ్యవహారాలు మోసపూరితంగా మారాయి. స్నేహాలు మాయాచేసినవిగా, తండ్రి–తల్లి, స్నేహితులు, సోదరులు, భార్యాభర్తల మధ్య కలహాలు పెరిగాయి. ఇలాంటి దుర్వ్యవస్థలు ప్రజల్లో పెరుగుతున్న కాలంలో, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, లోభం, అధర్మం పెరుగుతున్నదాన్ని గమనించి, తన తమ్ముడితో ఇలా అన్నాడు: 'అర్జునుడు ద్వారకకు వెళ్లాడు. అతను తన బంధువులను చూడాలనే తపనతో, కృష్ణుని కార్యాలను తెలుసుకోవడానికే వెళ్లాడు. ఇప్పుడు ఏడు నెలలు గడిచిపోయినా, నీ తమ్ముడు భీమసేనుడు రాలేదు. ఎందుకో నాకు తెలియటం లేదు. దివ్య ఋషి చెప్పిన కాలం వచ్చినదా? భగవంతుడు భూమిపై తన లీలను ముగించాలనుకుంటున్నాడా? ఆయన అనుగ్రహంతోనే మనకు ధనం, రాజ్యం, భార్యలు, ప్రాణం, కుటుంబం, ప్రజలు, శత్రువులపై విజయం, లోకాలు అన్నీ లభించాయి. చూడు, ఓ పురుషశార్దూలా! దివ్య, భౌతిక, శరీర సంబంధమైన భయంకరమైన, దురదృష్టకరమైన సూచనలు సమీపంలో కనిపిస్తున్నాయి. ఇవి మన హృదయాలను భయంతో, అయోమయంతో నింపుతున్నాయి. నా తొడలు, కళ్ళు, చేతులు మళ్ళీ మళ్ళీ కంపిస్తున్నాయి. హృదయం స్థిరంగా లేదు. ఖచ్చితంగా ఏదో అపశకునం సమీపిస్తోంది. అగ్నిముఖంతో ఉన్న నక్క ఉదయించే సూర్యుని దిశగా అరుస్తోంది. ఈ కుక్క భయంతో నన్ను చూస్తూ విలపిస్తోంది. జంతువులు ఎడమ, కుడి వైపులా నన్ను చుట్టుముట్టాయి. నా గుర్రాలు కూడా కన్నీళ్లు కార్చుతున్నాయి, ఓ మహాపురుషా!" ఈ విధంగా, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, నారదుని ఉపదేశాన్ని హృదయంలో నిలిపించుకొని, భవిష్యత్తులో సంభవించబోయే మార్పులను ముందుగానే గ్రహిస్తూ, తన తమ్ముడితో ఆందోళనతో మాట్లాడాడు.