తక్షకుని ద్వారా తన మరణం సమీపిస్తున్నదని విని, అది మునిపుత్రుడి శాపంగా వచ్చిందని తెలుసుకుని, పరీక్షిత్ మహారాజు తన బంధాలన్నిటినీ విడిచిపెట్టి, హరిలో లీనమయ్యే మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు. ఆత్మ తత్వాన్ని తెలుసుకోవాలనే తపనతో, పరీక్షిత్ గంగానదీ తీరంలో తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టే ముందు, వ్యాస మహర్షి కుమారుడు శుకదేవుని నుండి శ్రవణం చేయబోతున్నాడని రాజా! భయభ్రాంతులేకుండా, హరిధామాన్ని చేరతాడు. ఇలా రాజుకు ఉపదేశమిచ్చిన అనంతరం, ఆ బ్రాహ్మణులందరూ, యథావిధిగా గౌరవింపబడి, తమ తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్ళారు. అతడు పరీక్షిత్ అనే పేరుతో లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఎందుకంటే, మునుపటి జన్మలో తనకు జరిగినదాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, ఈ లోకంలో మనుషులను పరీక్షించనున్నాడు. ఆ యువరాజు పరీక్షిత్, తన తండ్రి ప్రేమతో ప్రతిరోజూ పోషించబడుతూ, పెరుగుతున్న చంద్రునిలా వేగంగా ఎదిగాడు. తన బంధువులకు జరిగిన అపరాధానికి ప్రాయశ్చిత్తంగా అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలని యుదిష్ఠిరుడు సంకల్పించాడు. అయితే, ప్రజలపై పన్నులు, దండనల ద్వారా సంపదను సమకూర్చకూడదని, ఇతర మార్గాల గురించి ఆలోచించాడు. ఆయన సంకల్పాన్ని అర్థం చేసుకున్న అతని సోదరులు, అచ్యుతుని ప్రేరణతో, ఉత్తర దిశ నుండి అపారమైన సంపదను తెచ్చిపెట్టారు. ఆ సంపదతో, ధర్మపుత్రుడు యుదిష్ఠిరుడు మూడు అశ్వమేధ యజ్ఞాలు నిర్వహించి, హరిని భయభక్తులతో పూజించాడు. రాజు ఆహ్వానంతో, భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు బ్రాహ్మణులచే రాజును అభిషేకింపజేసి, తన మిత్రులపట్ల ప్రేమతో కొన్ని నెలలు అక్కడే ఉన్నాడు. తదనంతరం, రాజు అనుమతితో, అర్జునుడు, యాదవులు, ఇతర బంధువులతో కలిసి శ్రీకృష్ణుడు ద్వారకకు ప్రయాణమయ్యాడు. హరిలోక రక్షణ కోసం బాల్యంలో చేసిన ఈ చరిత్రాత్మక కార్యాన్ని, వ్రజలోని బాలురు తమ యవ్వనంలో కూడా ఆశ్చర్యంతో వర్ణించారు. ఇది పరమాత్ముడైన భగవంతునికి ఆశ్చర్యకరం కాదు. ఆయన లీలారూపంగా మానవ రూపం ధరించి, అఘాసురుని వంటి దుష్టుడిని సైతం తన స్పర్శతో పవిత్రుడిని చేసి, అతనికి అపూర్వమైన సమత్వాన్ని ప్రసాదించాడు. ఒకసారి అయినా భగవంతుని రూపాన్ని హృదయంలో స్థాపించినవాడు, పరమ భక్తి మార్గాన్ని పొందడంలో సఫలుడవుతాడు. మరి మాయను దాటి, నిత్యానందాన్ని అనుభవించేవారికి ఎంత గొప్ప ఫలితం దక్కుతుందో చెప్పనక్కర్లేదు. ఇలా శ్రీకృష్ణుని అద్భుతమైన లీలలను విని, యుదిష్ఠిరుడు మళ్లీ శుకమహర్షిని ప్రశ్నించాడు. ‘‘హరిచేత బాల్యంలో జరిగిన కార్యాన్ని, వ్రజ బాలురు తమ యవ్వనంలో ఎలా వర్ణించగలిగారు? అది వేరే కాలంలో జరిగింది కదా?’’ అని అడిగాడు. ‘‘మహాయోగీ, గురువుగారు! ఇది పరమ ఆశ్చర్యం. ఇది హరిమాయా వల్లే జరిగిందని నేను భావిస్తున్నాను. మరొక కారణం ఉండే అవకాశమే లేదు. మేము కేవలం క్షత్రియులమైనా, మీవల్ల శ్రీకృష్ణుని పవిత్ర కథలు ఎల్లప్పుడూ శ్రవణం చేయగలిగిన భాగ్యశాలులం’’ అని వినయంగా చెప్పాడు. అప్పుడు సూత మహర్షి ఇలా చెప్పాడు: ‘‘బహుళ ప్రశ్నలతో, హృదయాన్ని పరమాత్మలో లీనంచేసుకున్న బదరాయణి కుమారుడు, శుకదేవుడు, అంతరంగ స్వరూపంలో నుంచి బయటికొచ్చి, భక్తశ్రేష్ఠుడు అయిన యుదిష్ఠిరుని ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాడు. ‘‘ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! మీరు అడిగిన విధంగా, నేను భగవంతుని లీలావతారాలను, కార్యాలను వర్ణించాను. ఎవరు పడిపోతున్నా, తడబడుతున్నా, శోకంలో ఉన్నా, కష్టంలో ఉన్నా, ‘హరయే నమః’ అని హృదయపూర్వకంగా ఉచ్చరిస్తే, వారు పాపాలనుండి విముక్తులవుతారు. అనంతుడు అయిన భగవంతుని మహిమను శ్రవణం చేయడం ద్వారా, ఆయన శక్తి మన హృదయాల్లో ప్రవేశించి, సూర్యుడు చీకట్లను, గాలి మేఘాలను ఎలా తొలగిస్తాయో అలా అన్ని దుఃఖాలను తొలగిస్తుంది. భగవంతుని గొప్పతనాన్ని ప్రతిపాదించని, అసత్యమైన, వ్యర్థమైన కథలు చెప్పకూడదు. ఆయన గుణాలను వెలికి తీయగలిగే కథలు మాత్రమే సత్యం, మంగళకరం, పవిత్రం. భగవంతుని కీర్తిని వర్ణించే కథలు మాత్రమే మనసుకు ఉత్సవంగా, సదా కొత్తగా, ఆనందంగా ఉంటాయి. అవే జనుల దుఃఖసముద్రాన్ని ఎండబెట్టగలవు. హరిదాస్యాన్ని, ఆయన మహిమను వర్ణించని అలంకారికమైన వాక్యాలు, కాకులకు మాత్రమే ప్రియమైన స్నానస్థలంలా ఉంటాయి; హరిదేవుడు ఉన్న చోటే నిజమైన భక్తులు ఉంటారు. హరిదేవుని నామమహిమలు, ఆయన కీర్తిని వర్ణించే వాక్యాలు, ఛందస్సులో లోపమున్నా, పాపాలను హరిస్తాయి; సద్భక్తులు వాటిని శ్రవణం, గానం, పఠనం చేస్తారు. ఓ అచ్యుతా! భక్తిరహితమైన నిష్కామ కర్మలూ, విశుద్ధ జ్ఞానమూ కూడా నీకు అర్పించకపోతే వెలుగును పొందవు. మరి ఇతర కార్యాల సంగతి ఏమి చెప్పాలి? అవి శాశ్వత మంగళాన్ని ప్రసాదించవు. కులధర్మాలు, ఆశ్రమధర్మాలు, తపస్సు, అధ్యయనం వంటి వాటి ద్వారా కీర్తి, సంపద కోసం చేసే ప్రయత్నాలు, హరిదేవుని గుణాలను శ్రద్ధతో శ్రవణం చేయడం, కీర్తించడం ద్వారా శ్రీవత్సపదాలను నిరంతరం స్మరించగలిగితేనే పరమార్థంగా మారతాయి. కృష్ణుని పదారవిందాలను స్మరించడం ద్వారా అన్ని అశుభాలు నశించిపోతాయి, మానసిక పవిత్రత కలుగుతుంది, పరమాత్మ భక్తి, జ్ఞానవైరాగ్యాలు లభిస్తాయి. నిజంగా, మీరు ద్విజశ్రేష్ఠులు మహాభాగ్యులు. ఎందుకంటే, మీరు నారాయణుని, దేవతాదిదేవుని, జగన్నాయకుడిని, సమస్త ప్రాణుల ఆత్మను, హృదయంలో స్థిరంగా స్థాపించి, ఎల్లప్పుడూ ఆరాధిస్తున్నారు. నాకు కూడా ఆ పరమాత్మ తత్త్వం మళ్లీ గుర్తుకు వచ్చింది. అది నేను పుర్వంలో పరీక్షిత్ మహారాజు ఉపవాస దీక్ష పాటిస్తున్నప్పుడు, మహర్షులు, ఋషులు సమక్షంలో, పరమ ముని నోటివెంట విన్నాను. ఓ బ్రాహ్మణులారా! ఇప్పుడు నేను భగవంతుని మహాకార్యాలను, ఆయన మహిమను వర్ణించాను. ఆయన కథలు, మహిమలు, శ్రద్ధగా, స్థిరమైన మనస్సుతో ప్రతిరోజూ ఒక్కసారి అయినా వినేవాడు లేదా పఠించేవాడు పవిత్రుడవుతాడు. పక్షంలో ద్వాదశి లేదా ఏకాదశి రోజున వినేవారికి దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది; నియమంతో ఉపవాసంతో పఠిస్తే పాపాలు నివృత్తి అవుతాయి. పుష్కర, మథుర, ద్వారక వంటి పవిత్ర క్షేత్రాలలో నియమంతో ఉపవాసంతో ఈ భాగవత సాహిత్యాన్ని పఠిస్తే, భయమనే దుఃఖం తొలగిపోతుంది. ఈ భగవంతుని మహిమను వర్ణించడం, శ్రవణం చేయడం వలన దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, పితృదేవతలు, మనువులు, రాజులు తమ తమ అనుగ్రహాలను ప్రసాదిస్తారు. ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాలను అధ్యయనం చేసే ద్విజులు, తేనె, నెయ్యి, పాలు వంటి ఫలితాలను పొందుతారు. భక్తితో ఈ పురాణాన్ని చదివే ద్విజుడు, భగవంతుడు చెప్పిన పరమపదాన్ని పొందుతాడు. బ్రాహ్మణుడు అధ్యయనం ద్వారా జ్ఞానాన్ని, క్షత్రియుడు సముద్రపార రాజ్యాన్ని, వైశ్యుడు ధనాధిపత్యాన్ని, శూద్రుడు పాప విముక్తిని పొందుతాడు. ఇతరత్ర, హరిదేవుని కీర్తనం ఎప్పుడూ జరగదు; కానీ ఇక్కడ, కాలాన్ని, ప్రదేశాన్ని, దేహాన్ని ఆవరించు పరమాత్ముని మహిమను ప్రతి శ్లోకంలో, ప్రతి కథలో వర్ణించబడుతుంది. అందుకే, జన్మ లేని, అనంతమైన, సత్యస్వరూపుడైన నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను. నీ మహిమను బ్రహ్మ, ఇంద్ర, శివాదులు సైతం పూర్తిగా గ్రహించలేరు. నీవే సృష్టి, స్థితి, లయలకు కారణమైన పరమేశ్వరుడవు, ఓ అచ్యుతా!