శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పుష్కర, వేదబాహు, శ్రుతదేవ, సునందన, చిత్రబాహు, విరూప, కవి, న్యగ్రోధ — వీరే యదువంశంలో ప్రసిద్ధులైన కృష్ణుని కుమారుల పేర్లు. హే రాజనూ! మధుశత్రువు అయిన కృష్ణుని కుమారులందరిలో, రుక్మిణీ కుమారుడు ప్రద్యుమ్నుడు అత్యుత్తముడు, తన తండ్రిలానే గొప్పవాడుగా నిలిచాడు. ఆ మహాబలుడు రుక్మి కుమార్తెను వివాహం చేసుకున్నాడు. ఆమె ద్వారా అనిరుద్ధుడు జన్మించాడు; అతడు వెయ్యి ఏనుగుల బలాన్ని కలిగినవాడుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. అనిరుద్ధుడు, రుక్మి మనవరాలిని భార్యగా చేసుకున్నాడు. ఆమె ద్వారా వజ్రుడు జన్మించాడు. యదువంశంలో సంహారం జరిగినప్పుడు, వజ్రుడు మాత్రమే బతికినవాడు. వజ్రుని ద్వారా ప్రతిబాహు జన్మించాడు; ప్రతిబాహువుతో సుబాహు, సుబాహువుతో శాంతసేన, శాంతసేనతో శతసేన జన్మించారు. ఈ వంశంలో ఎవరు దారిద్ర్యులు, సంతానహీనులు, స్వల్పాయుష్కులు, బలహీనులు, బ్రాహ్మణుల పట్ల భక్తిలేని వారు జన్మించలేదు. హే రాజా! యదువంశంలో జన్మించిన పురుషులను, వారి కీర్తిని, పది వేల సంవత్సరాలు లెక్కించాలన్నా లెక్కించలేనంత గొప్పవారున్నారు. యదువంశంలో మూడు కోట్ల ఎనభై ఎనిమిది వేల యువరాజులు, కుటుంబ గురువుల ద్వారా విద్యాబోధన పొందారు. యదువంశంలో మహాత్ములు లెక్కించగలవారు ఎవరు? అహుకుడే లక్షల యదువులతో ముట్టడించబడ్డాడు. దేవాసుర సంగ్రామాల్లో మృతిచెందిన భయంకరమైన దైత్యులు, మానవ రూపంలో జన్మించి, గర్వంతో ప్రజలను బాధించేవారు. వారిని అదుపు చేయడానికి, హరి ఆదేశమిచ్చి దేవతలు యదువంశంలో అవతరించారని, వంద కుటుంబాల్లో, మించి ఒక కుటుంబంలో వారు ప్రత్యక్షమయ్యారు. వారి మధ్య, హరి తన పరమాధికారం ద్వారా మహత్త్వానికి ప్రమాణంగా నిలిచాడు; ఆయనను అనుసరించిన యదువులు అభివృద్ధి చెందారు. కృష్ణుని పట్ల మునిగిపోయిన వృష్ణులు, తమ పడకలు, ఆసనాలు, నడక, సంభాషణ, ఆటలు, స్నానం, ఇతర కార్యాలలో, తమ నిజ స్వరూపాన్ని గ్రహించలేదు. కృష్ణుడు యదువంశంలో జన్మించి భూమిని పవిత్రంగా మార్చాడు; స్వర్గనది ఆయన పాదాలను కడిగి పరిశుద్ధమైంది; ఆయనను ద్వేషించినవారు, ప్రేమించినవారు, ఎవరు అయినా, ఆయన చేతిలో పరాజయమై, తమ నిజ స్వరూపాన్ని పొందారు; ఆయన పేరు, శుభతను కలిగించేది, వినడం లేదా పలకడం ద్వారా యదువంశాన్ని పవిత్రంగా చేసింది; కాలచక్రాన్ని ధరించిన కృష్ణుడు భూభారం తొలగించడంలో ఆశ్చర్యం లేదు. ఆయన సమస్త జీవుల నివాసస్థానంగా, దేవకీ ద్వారా జన్మించినవాడిగా, యదువంశంలోని ఉత్తములతో చుట్టుముట్టబడి, తన భుజశక్తితో అధర్మాన్ని నాశనం చేసినవాడిగా, తన అందమైన చిరునవ్వుతో చలించు, అచల జీవుల బాధను తొలగించినవాడిగా, వ్రజ మరియు నగరంలోని స్త్రీల మనసులో కామదేవుడిని పెంచినవాడిగా, ఆయనకు విజయమవ్వాలి. ఈ విధంగా, యదువంశంలో అత్యుత్తముడైన కృష్ణుడు, తన లీలామూర్తితో, తన మార్గాన్ని రక్షించేందుకు అనుగుణమైన లీలలు చేయగా, ఆయన కార్యాలు కర్మబంధాలను నాశనం చేస్తాయి. ఆయన పాదాలను అనుసరించదలచినవారు, ఆయన కీర్తిని వినాలి. ముకుందుని మహిమగల కథలను వినడం, పాడడం, ధ్యానం చేయడం ద్వారా, మానవుడు కూడా భక్తితో మరణాన్ని దాటి, ఆయన ధామాన్ని పొందుతాడు; ఆయన కోసం రాజులు కూడా తమ ఇళ్లను వదిలి అడవిలోకి వెళ్లారు. ఇలా, శ్రీకృష్ణుని కార్యచర్యాల వివరణ అనే తొమ్మిదవ అధ్యాయం, శ్రీమద్‌భాగవత పురాణంలో, పదవ స్కంధంలో, రెండవ భాగంలో, పరమహంసులకు ఆధ్యాత్మిక గ్రంథంగా ముగిసింది.