శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

పాండవులు, యాదవులు, ఇతర రాజులు—అందరూ ఒకే చోట కలిసినప్పుడు, వృద్ధులను నమస్కరించి, చిన్నవారు సాదరంగా పలకరించగా, పరస్పరం క్షేమ ప్రశ్నలు అడుగుకుంటూ, శ్రీకృష్ణుని గురించి ముచ్చట్లు చేసుకుంటూ ఆనందంగా గడిపారు. ఆ సమయంలో పృథా (కుంతీ) తన అన్నదమ్ములు, అక్కచెల్లెళ్ళు, వారి కుమారులు, తల్లిదండ్రులు, అన్నదమ్ముల భార్యలు, ముకుందుడిని చూసి, వారి సంభాషణతో తన దుఃఖాన్ని మర్చిపోయింది. కుంతీ తన అన్నదమ్ములతో ఇలా అన్నది: "ధన్యులైన నా అన్నదమ్ములారా! మీరందరూ ఉన్నా, నేను సుఖభాగ్యాలు పొందలేకపోయాను. కష్టకాలంలో నా బాధను మీరు గుర్తించలేదు." ఆమె ఇంకా చెప్పింది: "స్నేహితులు, బంధువులు, కుమారులు, అన్నదమ్ములు, తల్లిదండ్రులు—విపత్కాలంలో ఎవ్వరూ తమవాళ్లను గుర్తించరు." అప్పుడు శ్రీ వసుదేవుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "తల్లీ! ఈ మనుషుల మీద నీకు కోపం ఉండకూడదు. మనందరం విధి చేతిలో బొమ్మలమే. జగత్ అంతా భగవంతుని నియంత్రణలో ఉంది. ఆయనే సర్వకార్యాలకు కారణుడు, ప్రేరకుడు. అందరమూ కంసుని బాధల వల్ల చిత్తుచిత్తుగా విడిపోయాం. కానీ ఇప్పుడు, సోదరి, విధి వల్ల మళ్లీ మన స్థలంలోకి చేరుకున్నాం." శ్రీశుకుడు చెప్పాడు: వసుదేవుడు, ఉగ్రసేనుడు, యాదవులు—వారు ఆ రాజులను సత్కరించినప్పుడు, రాజులు అచ్యుతుణ్ణి దర్శించి పరమానందంతో తృప్తిపడ్డారు. అక్కడ భీష్ముడు, ద్రోణుడు, అంబికా కుమారుడు (ధృతరాష్ట్రుడు), గాంధారి తన కుమారులతో, పాండవులు వారి భార్యలతో, కుంతీ, సంజయుడు, విదురుడు, కృపాచార్యుడు—అందరూ ఉన్నారు. అలాగే కుంతీభోజుడు, విరాటుడు, భీష్మకుడు, మహానగ్నజిత్, పురుజిత్, ద్రుపదుడు, శల్యుడు, ధృష్టకేతు, కాశీ రాజు, దమఘోషుడు, విశాలాక్షుడు, మిథిలా రాజు, మద్ర, కేకయ దేశాధిపతులు, యుధామన్యుడు, సుశర్మ, బాహ్లిక కుమారులు—ఇంకా అనేక రాజులు, యుధిష్ఠిరుని భక్తులు, శ్రీశౌరిని (కృష్ణుడు) అతని మహిష్యులతో చూచి ఆశ్చర్యపోయారు. అంతట, రామకృష్ణుల సత్కారాన్ని పొందిన రాజులు, ఆనందంతో వృష్ణివంశస్థులను, కృష్ణుని అనుచరులను స్తుతించారు. "బోజ రాజా! మీరు నిజంగా మానవులలో ధన్యులు. ఎందుకంటే, యోగులు కూడా దర్శించలేని కృష్ణుని మీరు మళ్లీ మళ్లీ చూస్తున్నారు. వేదాలు ఎవరి కీర్తిని పాడుతాయో, ఆయన పవిత్ర గుణాలు పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తాయో, ఆయన పాదతీర్థం, ఉపదేశాలు, మాటలు శుద్ధిని ఇస్తాయో—ఆయన పాదస్పర్శ వల్ల ఈ భూమి సర్వమంగళంగా మారుతోంది. ఆయనను దర్శించడం, తాకడం, ఆయన వెంట నడవడం, మాట్లాడడం, ఆయనతో పడక, ఆసనం, భోజనం, బంధుత్వం, స్నేహం అనుభవించడం—even మనుషులు నరకమార్గంలో ఉన్నా—విష్ణువు స్వయంగా మీకు స్నేహితుడిగానూ, మోక్షదాయకుడిగానూ ఉన్నాడు." శ్రీశుకుడు వివరిస్తాడు: యాదవులు కృష్ణుని నేతృత్వంలో వచ్చినట్టు తెలుసుకున్న నందుడు, గోపాలతో కలిసి, తగిన బహుమతులతో అక్కడికి వచ్చాడు. వృష్ణులు నందుని చూచి, ప్రాణమే తిరిగి వచ్చినట్టు ఆనందంతో అతన్ని హత్తుకుని, చాలా కాలం తర్వాత కలిసిన సంతోషంతో అతడిని విడిచిపెట్టలేదు. వసుదేవుడు నందుని హృదయపూర్వకంగా హత్తుకుని, కంసుని బాధలు, తన కుమారుని గోకులంలో అప్పగించిన విషయాన్ని గుర్తుచేసుకుని అనురాగంతో కన్నీరు పెట్టుకున్నాడు. కృష్ణుడు, రాముడు తమ తల్లిదండ్రులను హత్తుకుని, నమస్కరించగా, ప్రేమతో గొంతు బిగిగి మాటలు రాలేకపోయారు. తరువాత, యశోదాదేవి, ఆమె భర్త నందుడు, తమ కుమారులను ఇద్దరు చేతులా హత్తుకుని, తమ దుఃఖాన్ని పూర్తిగా మరచిపోయారు. రోహిణీ, దేవకీ వ్రజరాణి యశోదను హత్తుకుని, ఆమె చేసిన మిత్రత్వాన్ని గుర్తు చేసుకుని కన్నీటి గొంతుతో ఇలా అన్నారు: "ఓ వ్రజరాణీ! నీ స్థిరమైన స్నేహాన్ని ఎవరు మరచిపోగలరు? ఇంద్రపదవి పొందినవారు కూడా నీకు ప్రతిఫలం ఇవ్వలేరు. నీ తల్లిదండ్రులు నిన్ను ఆనందపరిచారు, సంరక్షించారు, పోషించారు. వారు తమ ధర్మాన్ని నెరవేర్చారు. కళ్లను కంటిపాపలు ఎలా కాపాడతాయో, అలాగే సజ్జనులు భయపడరు; స్వర్గమే వారికి పరమగతి కాదు." శుకుడు చెప్పాడు: గోపికలు, ఎంతో కాలంగా ఎదురుచూసిన అనంతరం, తమ ప్రియమైన కృష్ణుణ్ణి చూసి, తమ కళ్లపాపలను తిట్టుకుంటూ, కళ్లతో కృష్ణుని హత్తుకుని, హృదయాల్లో ఆయనను నిలిపేసుకుని, అపూర్వమైన భక్తిస్థితిని పొందారు. ఆ సమయంలో శ్రీకృష్ణుడు, ఒంటరిగా వారి వద్దకు వచ్చి, వారి క్షేమాన్ని అడిగి, చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "మీరు మమ్మల్ని మరిచిపోలేదని నమ్ముతున్నాను. మేము మన స్వార్థసాధన కోసం, శత్రు వంశాన్ని నాశనం చేయడంలో మనసు పెట్టి, ఇంతకాలం వేరుగా ఉన్నాం. మేము కృతఘ్నులమని అనుమానించారా? నిజానికి, భగవంతుడే సమస్త ప్రాణులను కలిపి, విడదీస్తాడు. గాలి మేఘాలను, గడ్డి, పత్తి, ధూళిని కలిపి, చల్లిపారేయడం లాంటిదే ఈ జగత్ లో కలయిక, వేరు కావడం. నన్ను నమ్మినవారికి భక్తి ద్వారా అమరత్వం లభిస్తుంది. మీ ప్రేమ నాకు లభించడం గొప్ప అదృష్టం. నేను సర్వజీవుల అంతరబాహ్య స్వరూపుడను. స్థూలపదార్థాలకు ఆకాశం, నీరు, భూమి, వాయువు, వెలుగు ఎలా ఉన్నాయో, అలాగే నేను చైతన్యానికి ఆధారమవుతాను. ఈ జీవులు పరమాత్మతో కలిసే స్వరూపంలో నాలోనే ఉంటాయి. అక్షరతత్వాన్ని గ్రహించినవారు ఇదే చూస్తారు." శుకుడు వివరించాడు: ఈ విధంగా కృష్ణుడు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని ఉపదేశించగా, గోపికలు ఆయనను స్మరించడంలో తమ ప్రాణశక్తిని కలిపేసుకొని, వ్యక్తిత్వాన్ని దాటి పరమానందాన్ని పొందారు. అప్పుడు వారు ఇలా ప్రార్థించారు: "యోగులు హృదయంలో ధ్యానించే, సంసారబంధనాల నుండి విముక్తి ప్రసాదించే కమలపాదుడైన ప్రభూ! మేము ఇల్లల్లో ఉన్నా, ఎప్పుడూ మీరు మా మనస్సులో నిలవాలి." ఇలాంటి విధంగా, వృష్ణులు, గోపులు కలిసిన మహోత్సవం ముగిసింది. తదుపరి, కృష్ణుడు గోపికలను ఆశీర్వదించి, తన శిష్యుడు, ఆశ్రయంగా ఉండి, యుదిష్ఠిరుడు, మిగతా స్నేహితుల క్షేమాన్ని అడిగాడు. భగవంతుని దర్శనంతో పాపాలు పోయిన వారు, హర్షంతో సమాధానమిచ్చారు: "ప్రభూ! మీ పదపద్మాల అమృతధార ఎప్పుడూ మాకు మంగళమే. మీ వాక్యాలను చెవుల ద్వారా గ్రహించేవారు, శరీరబంధనాలను, మాయను దాటి ముక్తిని పొందుతారు. మేము మూడువిధాల స్వరూపాలను విడిచి, అన్ని కర్మల నుండి శుద్ధులమై, నిరంతరానందాన్ని, నిర్వాహక జ్ఞానాన్ని పొందాము. శాస్త్ర, కాలయోగంతో స్థిరమైన యోగాన్ని పొందాం. మీ మాయాస్వరూపమైన రూపానికి నమస్కరిస్తున్నాం." శుకుడు వివరించాడు: అంధక, కౌరవ వంశపు మహిష్యులు కూడి, లోకపూజితుడైన శ్రీకృష్ణుని స్తుతిస్తూ, పరస్పరం గోవిందుని కథలు పాడుకుంటూ ఆనందించారు. ఆ కథలు మూడులోకాలలో ప్రసిద్ధి. వాటిని నేను వివరిస్తాను. అప్పుడు శ్రీద్రౌపదీ ఇలా అడిగింది: "ఓ వైదర్భి, ఓ భద్రా, ఓ జాంబవతీ, ఓ కౌశలా, ఓ సత్యభామా, ఓ కాలిందీ, ఓ శైబ్యా, ఓ రోహిణీ, ఓ లక్ష్మణా...