శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

విదర్భ దేశపు రాజకుమార్తె రుక్మిణిని శ్రీకృష్ణుడు ఒక రోజు ఇలా ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా పలికాడు: “ఓ రుక్మిణీ! నీవు ఈ విషయాన్ని అవగాహన చేయకుండానే నన్ను—ఎలాంటి గొప్ప లక్షణాలు లేని నన్ను—ఎంచుకున్నావు. సంచరించే సన్యాసులు వృథాగా నన్ను ప్రశంసిస్తుంటారు. అందువల్ల, నీకు తగిన ధైర్యవంతుడు అయిన క్షత్రియునితో కలసి ఉండుము. అతని ద్వారా ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను మేలు పొందగలవు. శిశుపాలుడు, శాల్వుడు, జరాసంధుడు, దంతవక్రుడు వంటి రాజులు, అలాగే నీ అన్న రుక్మీ కూడా నాకు శత్రువులే. ఓ సుందరీ! నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకురావడం ద్వారా, వారి బలంలో మత్తుతో గర్వపడుతున్న ఆ రాజుల గర్వాన్ని చెరిపి, సజ్జనుల కోసం వారి అహంకారాన్ని తగ్గించేందుకే ఇలా చేశాను. నిజంగా, నాకు భార్య, సంతానం, లేదా భోగాల పట్ల ఆసక్తి లేదు. నా స్వంత స్వరూపంలోనే తృప్తిగా ఉన్నాను. నా గృహస్థాశ్రమం కేవలం వెలుగులేని యజ్ఞంలాంటిది. ఇలా శ్రీకృష్ణుడు పలికిన వెంటనే, ఆయన తన ప్రియమైన, తనకు విడిపోలేని రుక్మిణిని చూసి, ఆమె గర్వాన్ని తుడిపాడు. మూడు లోకాల అధిపతి అయిన ఆయన నుండి ఇంత కఠినమైన మాటలు ఇంతవరకు వినలేదు కాబట్టి, రుక్మిణి భయంతో, హృదయం కంపించిపోతూ, అంతులేని దుఃఖంలో మునిగి, కన్నీళ్లు కార్చుతూ నిలిచిపోయింది. ఆమె తన మెరిసే పాదరత్నాల వర్ణంతో అందంగా ఉన్న పాదంతో నేలను గీసుకుంటూ, కాజల్ వల్ల నలుపుగా మారిన కన్నీళ్లతో, కుంకుమతో అలంకరించబడిన వక్షోజాలు కన్నీళ్లతో తడిపి, తల వంచి, దుఃఖంతో గొంతు దిగదుడిపోతూ నిలబడింది. తట్టుకోలేని దుఃఖం, భయం, విషాదంతో ఆమె మనస్సు నాశనమై, చేతిలోని కంకణం జారిపడింది, అభిమన్యువుతో పట్టుకున్న చిలకచెట్టు లాగా ఆమె స్పృహ కోల్పోయి నేలపాలైంది. ఇది చూసిన శ్రీకృష్ణుడు, తన ప్రియురాలైన రుక్మిణి ప్రేమకు బంధించబడి, ఆమె తనను ఎంతగా ప్రేమిస్తుందో పూర్తిగా గ్రహించని ఆయన, ఆమెపై కరుణతో నిండిపోయాడు. వెంటనే మంచం మీద నుంచి దిగిపోతూ, నాలుగు భుజాల కలిగిన కృష్ణుడు ఆమెను పైకి లేపి, ఆమె జుట్టును సవరించి, తన పద్మాలాంటి చేయితో ఆమె ముఖాన్ని తుడిచాడు. ఆమె కన్నీళ్లను తుడిచి, దుఃఖంతో తడిసిన ఆమె వక్షోజాలను తుడిచాడు. తను ఎవరికీ కాకుండా కేవలం తనకే అర్పించిన ఆమెను తన భుజాలతో ఆలింగనం చేశాడు. ఆమె గర్వం, ఆటలోని మోజుతో ముద్దుబారిన మనస్సుతో ఉన్నప్పటికీ, ఆమెకు ఇలాంటి దుఃఖం తగదని తెలుసు కాబట్టి, సజ్జనులకు ఆశ్రయమైన శ్రీకృష్ణుడు ఆమెను ప్రేమతో ఓదార్చాడు. అతడు ఇలా అన్నాడు: “ఓ విదర్భకుమార్తె! కోపపడవద్దు. నీవు నన్ను ఎంతగా ప్రేమిస్తావో నాకు తెలుసు. నీ మాటలు వినాలనే ఉద్దేశ్యంతోనే ఇలా ఆటగా మాట్లాడాను. నీ పెదవులు ప్రేమతో కంపించడాన్ని, నీ కనురెప్పల ఎరుపు, కోపంతో వంపు తీసుకున్న నీ భ్రూవిలాసాన్ని చూడాలనిపించింది. గృహస్థులకు, ఓ సుందరీ! భార్యాభర్తల మధ్య అలాంటి ఆటపాటలతో గడిపే సమయమే గృహస్థాశ్రమంలో ఉత్తమమైనదని భావిస్తారు.” శ్రీకృష్ణుడు ఇలా ఓదార్చగా, రుక్మిణి ఆయన మాటలు ఆటగా అన్నవని గ్రహించి, తనను విడిచిపెడతాడేమో అన్న భయం వదిలేసింది. ఆమె కృష్ణుని ముఖాన్ని ప్రేమగా, మృదువుగా చూసి, సున్నితమైన చిరునవ్వుతో, మర్యాదతో ఇలా పలికింది: “ఓ పద్మనాభా! మీరు చెప్పినది నిజమే. నేను ఎంత చిన్నదాన్నో, ఎంత అజ్ఞానినో, మీలాంటి సమస్త ఐశ్వర్యాల అధిపతికి సరిపడే జంటను ఎలా అవగలుగుతాను? ఓ మహాబాహువా! మీరు అన్ని గుణాలలో నివసిస్తారు, కానీ వాటికి అంటుకోరు. సముద్రం అలలు మీద ఉన్నట్లుగా. మీరు ఇంద్రియాల కట్టడిలో లేని వాడవు; భక్తుల కోసమే అవతారాలు ధరించి, రాజుల హృదయాలలో అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తారు. మునులు ఆనందించే మీ పాదపద్మాల మార్గం, మానవులకు, జంతువులకు కూడా సులభంగా గ్రహించదగినది కాదు. మీ కార్యాలు లోకబాహ్యమైనవి. మీ మార్గాన్ని అనుసరించేవారికే అవి అర్థమవుతాయి. మీరు నిజంగా నిరుపాధికుడవు; మీకు వేరుగా ఏదీ లేదు. బలవంతులు కూడా మీకు నివాళులు అర్పిస్తారు. కాని, కోరికలు, సంపదలో మునిగిపోయినవారు మీను గుర్తించరు. అయినా, గొప్పవారు మీకు ప్రియులే, మీరు వారికి ప్రియులే. సమస్త పురుషార్థాల స్వరూపుడవు, వాటి ఫలితాలూ మీలోనే ఉన్నాయి. జ్ఞానులు మిమ్మల్ని కోరుతూ అన్నింటినీ త్యజిస్తారు. మిమ్మల్ని ఆరాధించేవారికి మీ సాంగత్యమే తగినది; మానవీయ సుఖదుఃఖాల్లో మునిగిపోయిన వారికి కాదు. కోపాన్ని విడిచిపెట్టిన మునులు మీ మహిమను గానం చేస్తారు. మీరు లోకాల ఆత్మ, లోకాలకు ప్రాణదాత. మీ భ్రూవిలాసమే కాలశక్తి. దాని ముందు బ్రహ్మ, శివులకూ వరాలు నిలవవు; మరి ఇతరుల సంగతి ఏమిటి? ఓ గదాగ్రజా! మీ మాటలు సాధారణంగా అనిపించినా, మీరు బాణాల మోగింపు ద్వారా రాజులను తరిమి, నన్ను సింహమొక జంతువును పట్టుకున్నట్లుగా తీసుకెళ్లారు. వారి భయంతోనే నేను సముద్రాన్ని ఆశ్రయించాను. మీ పాదపద్మాల పరిమళాన్ని ఆస్వాదించిన రాజులు—అంబరీషుడు, నహుషుడు, గయుడు వంటి వారు—తమ రాజ్యాలను వదిలి అడవిలోకి వెళ్లారు. ఇక్కడ మిగిలినవారు, ఎందుకు మీ మార్గాన్ని అనుసరించరు? ధర్మశీలులు గానీ, ముక్తిని ప్రసాదించే మీ పాదపద్మాల గంధాన్ని వాసన చూసినవారు గానీ, మరేదైనా ఆశ్రయం ఎందుకు కోరతారు? మానవులు, భౌతిక విషయాల్లో మునిగిపోయి, లక్ష్మీ నివాసమైన మీను నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. నేను సకల లోకాల అధిపతియైన మిమ్మల్ని యథావిధిగా పూజించాను. ఈ జన్మలో, పరలోకంలో కోరికల్ని నెరవేర్చేవారూ మీరు. పునర్జన్మల ప్రయాణంలో మీ పాదపద్మాలే నాకు శరణ్యంగా ఉండనీ. మిమ్మల్ని పూజించేవారికి మీరు తప్పక ప్రత్యక్షమై, అబద్ధాన్ని తొలగిస్తారు. ఓ అచ్యుతా! స్త్రీలు నివసించే ఇళ్లలో మీ కధలు శివుడు, బ్రహ్మదేవుడు వంటి మహనీయుల సభల్లో ఆలపించబడకపోతే, అక్కడి పురుషులు గాడిదలు, ఆవులు, గుర్రాలు, పిల్లిపిల్లలు, సేవకులు లాంటివారే. వారి జీవితం వృథా. మీ పాదపద్మాల అమృతాన్ని ఆస్వాదించని మూర్ఖ స్త్రీ, తన ప్రియుడిని—చర్మం, రోమాలు, ముడతలు, మాంసం, ఎముకలు, రక్తం, పురీషం, కఫం, పిత్తం, వాయువు వంటి పదార్థాలతో నిండి ఉన్న శవాన్ని—ప్రేమగా భావిస్తుంది. ఓ పద్మనేత్రా! మీ పాదపద్మాలపై నాకు భక్తి కలగాలి. మీరు స్వయంపూర్ణుడవు, ఎవరికీ వేరుగా చూడరు. వృద్ధాప్య ప్రభావంతో రాజోగుణం పెరిగినప్పుడు, మీరు నన్ను దయతో చూసినదే మా పట్ల మీ పరమ కృప. ఓ మధుసూదనా! మీ మాటలు అబద్ధం కావని నేను అనుకోను. కన్యక ప్రేమ సాధారణంగా తల్లి పట్లే ఉంటుంది; అప్పుడప్పుడే మరొకరిపట్ల. పతివ్రతత్వం లేని స్త్రీకి కూడా, ఆమె మనస్సు కొత్తదానికి తిరిగి తిరిగి పోతుంది. అటువంటి విశ్వాసరహిత స్త్రీని మేధావి పోషించకూడదు; పోషిస్తే రెండు వైపులా నష్టం. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా స్పందించాడు: “ఓ పతివ్రతా! నేనిది నీ మనస్సు, నీ మాటలు తెలుసుకోవడం కోసం పరీక్షగా మాట్లాడాను. నీవు అడిగిన ప్రతిదీ, నేను చెప్పింది నిజమే. ఓ సుందరీ! నీవు కేవలం నన్ను మాత్రమే ఆశ్రయించి, నాకే అంకితమై ఉంటే, నీకు కలిగే కోరికలన్నీ నెరవేరతాయి. ఓ పాపరహితురాలా! నీ భర్తపై నీ ప్రేమ, నీ పతివ్రతత్వం పరీక్షించబడింది. నా మాటల వల్ల కుదిపివేయబడినప్పటికీ, నీ మనస్సు నన్ను విడిచిపోలేదు. గృహస్థాశ్రమంలో తపస్సు, నియమాలతో నన్ను పూజించే వారు, కోరికలకు బంధించబడినవారు, నా మాయ ద్వారా మోసపోయి, నన్ను ముక్తిప్రదాతగా మాత్రమే భావిస్తారు. నన్ను, ముక్తి సంపదను పొందిన తర్వాత కూడా, ఇంకా భౌతిక సంపద, భర్తను కోరే వారు దురదృష్టవంతులు. వారికీ నరకం కూడా తమవాళ్ల కారణంగా మధురంగా అనిపిస్తుంది. ఓ గృహలక్ష్మీ! నీవు పునఃపునః నా అనుగ్రహాన్ని పొందినది అదృష్టవశాత్తు. ఇది జన్మబంధాన్ని విడిపించే గొప్ప సాధనమే. సాధారణంగా స్త్రీల కోరికలు తీరడం కష్టం, వారు మాయలో మునిగిపోతారు, అయినా నీవు నా అనుగ్రహాన్ని పొందావు. ఓ గర్వితురాలా! ఏ గృహంలోనూ, నీలాంటి పతివ్రతను నేను చూడలేదు. నీ పెళ్లి సమయంలో వచ్చిన రాజులను పట్టించుకోకుండా, నా కీర్తిని విన్న బ్రాహ్మణుని నన్ను కోరుతూ రహస్యంగా పంపించావు.” ఇలా శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి మధ్య ప్రేమ, భక్తి, పరస్పర అనురాగం, పరమార్థ సందేశాలతో నిండిన సంభాషణ జరిగింది. రుక్మిణి తన అపారమైన భక్తిని, శ్రీకృష్ణుడు తన పరమానుగ్రహాన్ని, ప్రేమను ప్రదర్శించి, వారి మధ్య ఉన్న అపురూపమైన సంబంధాన్ని ఈ విధంగా భగవత్పురాణం వివరించింది.