శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

రాజు శౌనకుడు శుకమహర్షిని ఇలా అడిగాడు: “ఓ బ్రాహ్మణా! ఆ మనిషి ఎవరు? ఆయన యావనుని నాశనం చేసిన మహాశక్తి కలిగినవారు ఎవరు? ఆయన ఏ వంశానికి చెందారు? ఆయన ఆ గుహలోకి వెళ్లి ఎందుకు నిద్రపోయారు? ఆయన తేజస్సు ఎంతటి మహిమ గలది?” శ్రీశుకుడు సమాధానం ఇచ్చాడు: “రాజా! ఆయన ఇక్ష్వాకువంశంలో జన్మించిన మహాపురుషుడు, మాంధాతృ మహారాజు కుమారుడు, ముచుకుందుడు. బ్రాహ్మణులకు భక్తి కలిగి, సత్యనిష్ఠుడైనవాడు. దేవతలు, ఇంద్రునితో సహా, అసురులు భయపడి ఉండగా, తమను రక్షించమని ముచుకుందుని ప్రార్థించారు. ఆయన చాలా కాలం దేవతలను రక్షించాడు. ఒక రోజు దేవతలు ఆ గుహలో ముచుకుందుని చూచి, ‘రాజా! ఇక మమ్మల్ని రక్షించడంలో ఈ కష్టాలు మానేయండి’ అని కోరారు. ‘మీరు మానవ లోకాన్ని, శత్రువులు లేని రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టి, మమ్మల్ని రక్షించడంలో మీ కోరికలను పూర్తిగా త్యజించారు. ఇప్పుడు మీ కుమారులు, భార్యలు, బంధువులు, మంత్రులు, స్నేహితులు, మీతో సమాన వయస్సు కలిగిన ప్రజలు ఎవరూ బ్రతకడం లేదు. కాలమనే పరమేశ్వరుడు, శక్తిమంతుల్లో శక్తిమంతుడు. ఆయన లీలగా సమస్త ప్రాణులను వారి అంతానికి చేర్చుతాడు, గోపాలుడు పశువులను నడిపించేవాడిలా. మేము మిమ్మల్ని ఆశీర్వదిస్తున్నాము – ముక్తిని మినహాయించి మీకు ఇష్టమైన వరాన్ని కోరుకోండి. ముక్తిని ఇవ్వడం మా వశంలో లేదు; అది కేవలం భగవాన్ విష్ణువు వశంలో మాత్రమే ఉంది.’ దేవతలు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ముచుకుందుడు వారికి నమస్కరించి, ఆ గుహలోకి ప్రవేశించి, దైవ నిద్రలో మునిగిపోయాడు. అంతలో యావనుడు భస్మమైపోయినప్పుడు, సాత్వతశ్రేష్ఠుడు, పుణ్యాత్ముడు అయిన శ్రీకృష్ణుడు, ముచుకుందుని ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ముచుకుందుడు ఆయనను చూశాడు – మేఘమల్లెలా నలుపుగా, పీతాంబరాన్ని ధరించి, ఛాతిపై శ్రీవత్స చిహ్నంతో, కౌస్తుభ మణితో ప్రకాశిస్తూ, నాలుగు చేతులతో, వైజయంతి మాల ధరించి, అందమైన ముఖంతో, మకర కుండలాలతో, మానవాళికి దర్శనమిచ్చే మహిమాన్వితుడిగా, స్నేహభావంతో చిరునవ్వుతో, ఎప్పటికీ యౌవనంతో, సింహంలా గంభీరంగా, పరాక్రమంతో వెలిగిపోతూ ఉన్నాడు. ఆయన తేజస్సుతో ముచుకుందుడు ఆశ్చర్యంతో, జాగ్రత్తగా, అనుమానంతో ఇలా ప్రశ్నించాడు: ‘ఈ అడవిలో, కొండ గుహలో, మల్లెపూలవంటి పాదాలతో ముల్లు పొదల్లో నడిచే మీరు ఎవరు? దేవతలు, అగ్ని, సూర్యుడు, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు లేదా లోకపాలకులు – ఎవరి తేజస్సైనా మీదగ్గర పోల్చదగినది కాదు. మీరు దేవతలకూ దేవత, దివిటిలాంటి ప్రకాశంతో ఈ గుహలోని చీకటిని తొలగిస్తున్నారు. మా సేవకు సిద్ధంగా ఉన్న మాకు, మీ జన్మ, కార్యాలు, వంశం గురించి చెప్పండి. మేము ఇక్ష్వాకువంశానికి చెందిన క్షత్రియులు; నేనైతే యువనాశ్వుని కుమారుడైన ముచుకుందుడిని, ప్రభూ! దీర్ఘకాలం నిద్ర లేని అలసటతో, ఇంద్రియాలు మందమై, ఒంటరిగా ఇక్కడ నిద్రపోయాను. నన్ను ఎవరో లేపారు; వారు తమ దుష్టత్వంతోనే భస్మమయ్యారు. వెంటనే మీరు ప్రత్యక్షమయ్యారు, శత్రువులను సంహరించడంలో ప్రసిద్ధి గాంచినవారు. మీ తేజస్సు భరించలేనంత గొప్పది. మానవ రూపంలో మీరు పూజించదగినవారు.’ ముచుకుందుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, భగవంతుడు చిరునవ్వుతో, మెఘగర్జన వంటి స్వరంతో సమాధానం ఇచ్చాడు: ‘నాకు జన్మలు, కార్యాలు, పేర్లు లెక్కలేనన్ని ఉన్నాయి, మిత్రమా! అవన్నీ నేను కూడా లెక్కపెట్టలేను; అవి అనంతమైనవి. నా జన్మలు, కార్యాలు మూడు కాలాల్లోనూ విస్తరించి ఉన్నాయి; గొప్ప ఋషులు వాటిని గుణాలు, కార్యాలు, పేర్ల ద్వారా గుర్తించాలనుకున్నా, చివరకు అవి అందుబాటులోకి రావు. ఇప్పటి జన్మ గురించి నేను చెబుతాను: ధర్మాన్ని రక్షించేందుకు బ్రహ్మా కోరగా, భూ భారాన్ని తగ్గించేందుకు, అసురులను సంహరించేందుకు, యదు వంశంలో అనకదుండు ఇంట్లో జన్మించాను. ప్రజలు నన్ను వసుదేవుడు, వసుదేవుని కుమారుడు అని పిలుస్తారు. కాళనేమి, కంసుడు, ప్రలంబుడు, ఇతర దుష్టులు నా చేతిలో నశించారు. ఈ యావనుడూ నీ ఘోరదృష్టిచేత భస్మమయ్యాడు. నీకు అనుగ్రహించేందుకు, నీ గత ప్రార్థనలకు ప్రతిఫలంగా, నేను ఇక్కడికి వచ్చాను. నా భక్తునికి నేను ఎల్లప్పుడూ అనుగ్రహిస్తాను. రాజర్షీ! నీకు కావాల్సిన వరాలు కోరుకో. నా అనుగ్రహం పొందినవాడు ఇక దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు.’ శుకుడు చెప్పాడు: ఇలా భగవంతుడు చెప్పగా, ముచుకుందుడు ఆనందంతో నమస్కరించి, నారాయణునిగా ఆయనను గుర్తించి, గర్గమహర్షి మాటలను గుర్తు చేసుకున్నాడు. ముచుకుందుడు ఇలా అన్నాడు: ‘ప్రభూ! ప్రజలు మీ మాయలో మునిగి, కష్టాలే కనిపించి, మీను పూజించరు. సుఖాన్ని కోరుతూ, గృహం, స్త్రీలు, పురుషులు మొదలైన వాటిలో బంధించబడతారు, మోసపోతారు. భగవంతుడా! మానవ జన్మ ఎంత అరుదైనదో, అది కలిగి, ఆరోగ్యంగా, కష్టం లేకుండా ఉండి కూడా, అపరిపక్వ మానసంతో మీ పదపద్మాలను పూజించని వాడు, మృగంలా గృహస్థాశ్రమంలో అంధకూపంలో పడిపోతాడు. అజేయుడా! నా కాలం రాజసమృద్ధిలో మునిగి, మానవదేహాన్ని నేనే అని భావించి, పిల్లలు, భార్య, సంపద, వస్తువులపై మక్కువతో, అనంతమైన ఆందోళనలతో వ్యర్థంగా గడిచిపోయింది. ఈ మట్టి పాత్రలాంటి శరీరంలో, ‘మనుష్యుల రాజు’గా స్థాపితుడై, రథాలు, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు, పాదసేన, అనుచరులతో, భూమిని గర్వంతో సంచరించాను; ఇతరులను లెక్కచేయలేదు. ఆశ, ఆనందం కోసం, ఆలోచనలు పెరిగిపోయి, ఇంద్రియ సుఖాలను కోరుతూ, నేను మత్తులో మునిగిపోయాను. కానీ, మాయలో పడని మీరు, హఠాత్తుగా, మరణరూపంలో, పాములా ఎలుక గూడు వద్దకు వచ్చారు. ఒకప్పుడు బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న రథాల్లో, శక్తివంతమైన ఏనుగులపై, ‘మనుష్యుల రాజు’గా పిలవబడ్డాను. కానీ కాలబలానికి లోనై, ఇదే శరీరం చివరికి మలంగా, పురుగులుగా, బూడిదగా మారిపోతుంది. దిశలన్నింటిని జయించి, భూమిలా విస్తారమైన రూపంతో, మహాసింహాసనంపై కూర్చుని, ఇతర రాజులచే గౌరవించబడినా, చివరకు స్త్రీల చేత ఆటవస్తువుల్లా, గృహసుఖాల్లో మృగంలా మారిపోతాడు. విరాగ్యంతో, దానం చేసి, తపస్సు చేసి, కర్మలు చేసి, అనుభవాలను త్యజించినవాడు కూడా, మళ్లీ ‘నేను రాజ్యాధికారి కావాలి’ అని కోరుతూ, పెరుగుతున్న తృష్ణతో సంతోషాన్ని పొందలేడు.