శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

నందుడు మరియు వ్రజవాసులను ఆచ్యుతుడు సాంత్వనపరిచాడు. వారికి గౌరవంగా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పాత్రలు, ఇతర బహుమతులు ఇచ్చి, ఎంతో ఆదరించాడు. నందుడు, ఈ ప్రేమతో మునిగిపోయి, కన్నీళ్లు తడిపే కళ్లతో కృష్ణుడిని, రాముడిని ఆలింగనం చేసుకుని, ఇతర గోపులతో కలిసి వ్రజకు వెళ్ళిపోయాడు. ఆ తరువాత, సూరుడి కుమారుడు వసుదేవుడు, తన ఇద్దరు కుమారులకు యజ్ఞోపవీత సంస్కారాన్ని సంప్రదాయంగా, బ్రాహ్మణుల చేత నిర్వహించాడు. ఆచార్యులకు గౌరవంగా, బంగారు హారాలు వేసిన, అందంగా అలంకరించిన, మంచి వస్త్రాలు ధరించిన, దూడలతో కూడిన గోవులను దానం చేశాడు. కంసుడు అక్రమంగా తీసుకున్న, కృష్ణుడు, రాముడు జన్మించినప్పుడు వసుదేవుడు మనసులోనే అంకితమిచ్చిన ఆ గోవులను ఇప్పుడు ఆయన గుర్తు చేసుకుని దానం చేశాడు. ఇలా ఉపనయనాన్ని పొందిన తరువాత, ఆ ఇద్దరు మహాత్ములు, గార్గాది కుటుంబాచార్యుల వద్ద విద్యాభ్యాసానికి నియమించుకున్నారు. వారు సర్వజ్ఞులు, జగన్నాథులు అయినప్పటికీ, తమ పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని గోప్యంగా ఉంచి, సాధారణ మానవుల్లా ప్రవర్తించారు. తరువాత, గురుకులంలో నివసించాలనే తపనతో, వారు అవంతి నగరంలో నివసిస్తున్న కాశీకి చెందిన సాందీపని ముని వద్దకు వెళ్లారు. ఆచార్యుని వద్దకు వినయంగా చేరి, నియమంగా, నిష్కళంకంగా సేవచేసి, ఆయనను దేవతలుగా భావించి విద్యను గ్రహించారు. ఆ ద్విజోత్తముడు, వారి పవిత్రమైన, భక్తితో కూడిన ప్రవర్తనతో సంతుష్టుడై, వారికి వేదాలు, ఉపవేదాలు, ఉపనిషత్తులు అన్నీ బోధించాడు. అంతేకాక, ధనుర్వేద రహస్యాలు, ధర్మమార్గాలు, న్యాయశాస్త్రం, రాజనీతిశాస్త్రంలో ఆరు విధాలైన విద్యలను కూడా బోధించాడు. ఈ ఇద్దరు మహనీయులు, గురువు ఒక్కసారి చెప్పగానే, ఏ విద్య అయినా వెంటనే పూర్తిగా గ్రహించగలిగారు. కేవలం అరవై నాలుగు రోజులు, రాత్రులు లోపలే, వారు అన్నీ విద్యలను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నారు. తరువాత, గురుదక్షిణగా ఏమి కావాలో అడిగారు. వారి అసాధారణమైన బుద్ధిని చూసిన సాందీపని ముని, తన భార్యతో చర్చించి, ప్రభాస తీరంలో సముద్రంలో మరణించిన తన కుమారుని తిరిగి తీసుకురావాలని కోరాడు. అంగీకరించిన కృష్ణుడు, బలరాముడు, మహాచariotపై ప్రభాసానికి వెళ్లారు. సముద్రతీరానికి చేరి కూర్చుంటే, సముద్రుడు వారికి గౌరవార్ఘ్యాలు సమర్పించాడు. ఆ సమయంలో కృష్ణుడు, “ఓ సముద్రా! ఇక్కడ గొప్ప అలలో మింగబడిన మా గురువు కుమారుని వెంటనే ఇవ్వు” అని ఆదేశించాడు. సముద్రుడు, “ప్రభూ! నేను అతన్ని మింగలేదు; ఇక్కడ నీటిలో శంఖ రూపంలో నివసించే పెద్ద రాక్షసుడు పాంచజనుడు అతన్ని మింగాడు” అని చెప్పాడు. వింటూనే కృష్ణుడు వెంటనే నీటిలోకి దిగి, ఆ రాక్షసుడిని సంహరించాడు. అయితే అతని పొట్టలో గురుపుత్రుడు కనిపించలేదు. ఆ రాక్షసుడి శరీరంలో వచ్చిన శంఖాన్ని తీసుకుని, తిరిగి రథంపైకి వచ్చి, యమునగరమైన సంయమని నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడకు చేరుకుని, కృష్ణుడు తన ఆయుధాలతో కూడి ఆ శంఖాన్ని ఊదాడు. ఆ శబ్దాన్ని విని, ప్రాణులను నియంత్రించే యమధర్మరాజు వచ్చి, కృష్ణునికి, బలరామునికి భక్తితో పూజ చేసి, నమస్కరించి, “ఓ విష్ణో! మానవ రూపంలో వ్యవహరిస్తూ, మీరు ఇద్దరూ ఏమి కోరుకుంటారు?” అని అడిగాడు. కృష్ణుడు, “మా గురువు కుమారుడు, తన కర్మఫలంతో ఇక్కడికి వచ్చినవాడు, నా ఆజ్ఞతో అతన్ని మాకు ఇవ్వు” అని కోరాడు. “అవును” అని యముడు, గురుపుత్రుణ్ణి తీసుకొని వచ్చి, వారికిచ్చాడు. గురువుకు కుమారుని అప్పగించి, మళ్లీ ఏదైనా వరం కోరమని అడిగారు. సాందీపని ముని, “నా పిల్లలు! మీరు గురుదక్షిణను పూర్తిగా చెల్లించారు; మీలాంటి శిష్యులను పొందిన నాకు ఇంకేమైనా కావాలా? మీరు ఇంటికి వెళ్ళండి. మీ కీర్తి శుభంగా ఉండాలి; మీరు నేర్చుకున్న వేదాలు మీతో ఎల్లప్పుడు ఉండాలి” అని ఆశీర్వదించాడు. ఆచార్యుని అనుమతితో, వారు తమ నగరానికి మేఘగర్జన లాంటి శబ్దంతో, పవన వేగంతో రథంలో తిరిగి వచ్చారు. రాముడు, జనార్దనుడు తిరిగి రావడాన్ని చూసి, ప్రజలు ఎన్నాళ్లకైనా తాము పోగొట్టుకున్న ధనాన్ని తిరిగి పొందినవారిలా ఆనందంతో ఉత్సాహపడ్డారు. ఇప్పుడు, శైవ తంత్రాలలో పేర్కొన్న అరవై నాలుగు కళలు: పాటపాడడం, వాద్యాలు వాయించడం, నాట్యం, నటన, చిత్రకళ, అలంకార కత్తిరింపులు, అన్నం-పూల అలంకరణలు, పూల మంచాలు, దంత, వస్త్ర, శరీర అలంకరణ, రత్నాల నేలలు, మంచాల సిద్ధం, నీటిలో వాయిద్యాలు, నీటి చల్లడం, కళా మేళనాలు, పూలహారాలు, తల అలంకరణ, వస్త్రధారణ, చెవి అలంకరణ, గంధాల మేళనం, ఆభరణాల అమరిక, మాయాజాలాలు, మల్లయుద్ధం, చేతికౌశల్యం, వంటకాలు, పానీయాలు, సూదిపని, దారం ఆటలు, పద్యాలు, శ్లోకపదాల మాలలు, జిహ్వా వ్యాయామాలు, పుస్తక పఠనం, నాటకాలు, పద్యరచన, మత్తులు, నూలుపని, మడులు, కట్టడాలు, రత్నపరిచయం, లోహశాస్త్రం, రత్నరంగుల విజ్ఞానం, గని పరిజ్ఞానం, వృక్షజీవిత విజ్ఞానం, పందెం ఆటలు, పక్షి శిక్షణ, శుభ్రత, జుట్టు అలంకరణ, సంకేత భాషలు, విదేశీ భాషలు, ప్రాంతీయ భాషలు, పుష్పహారాల శకునాలు, యంత్రాలు, మంత్రాలు, సమూహపఠనం, మానసిక కవిత్వం, సృజనాత్మకత, ఆటలు, నిఘంటువులు, ఛందస్సు, వస్త్ర దాచడం, పాశక్రీడ, అయస్కాంత ఆటలు, బాలల బొమ్మలు, వైనాయక కళలు, వైజయిక కళలు, వైతాలిక కళలు. ఈ విధంగా, వారు అన్నీ విద్యలు సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నారు. ఇంతలో, వృష్ణివంశంలో ఉత్తముడు, కృష్ణునికి అత్యంత ప్రియుడైన, బృహస్పతి శిష్యుడైన, మహా మేధావి ఉద్ధవుడు ఉన్నాడు. కృష్ణుడు, శరణాగతులను కాపాడే స్వామి, అతని చేతిని తన చేతిలో పట్టుకుని, ఎంతో మమకారంతో ఇలా చెప్పాడు: “ఓ మృదుల స్వభావుడా ఉద్ధవా! నీవు వ్రజకు వెళ్లి, నా తల్లిదండ్రులకు ఆనందం కలిగించు. గోపికలకు నా సందేశాలు చెప్పి, నా వियोगపు బాధను తీరుస్తూ, వారికి ఉపశమనం కలిగించు. వారు తమ మనస్సును నాపై స్థిరపరిచి, ప్రాణాన్ని నాకే అంకితమిచ్చారు. నా కోసం శరీర సుఖాలను త్యజించారు. వారు నన్నే ప్రియుడిగా, అంతరాత్మగా, హృదయంలో ఆశ్రయించారు. నా కోసం వారు లోకధర్మాలను కూడా వదిలారు; వారిని నేను ఎల్లప్పుడూ కాపాడుతాను. నా కోసం, ప్రియుడైన నన్ను దూరంగా ఉన్నా కూడా, గోకులంలోని ఆ గోపికలు నన్ను నిరంతరం స్మరించి, విరహవేదనతో తడిసి, మనస్సు మాయలో మునిగిపోతున్నారు. నా గోపికలు, తమ హృదయాలను నాతో ఏకమయ్యేలా చేసి, నా తిరిగిరావడంపై ఆశతో, నా సందేశాలపై ఆధారపడి, ఎంతో కష్టంగా ప్రాణాలను పోషిస్తున్నారు.” కృష్ణుడి ఆజ్ఞను గౌరవించి, ఉద్ధవుడు తన రథాన్ని ఎక్కి, నందుని వ్రజకు బయలుదేరాడు. సూర్యాస్తమయం సమయానికి, ఉద్ధవుడు వ్రజలోకి ప్రవేశించాడు. ఆ సమయంలో, పశువులు తిరిగి వస్తూ, వారి కాళ్లతో లేచిన దుమ్ముతో రథం కనబడకుండా పోయింది. అక్కడ బలమైన ఎద్దులు ఆవులతో పోటీగా అరుస్తూ, దూడలు పాలతో నిండిన తల్లుల వద్దకు పరుగెత్తుతూ, ఆ ప్రాంతాన్ని హర్షధ్వనులతో నింపాయి. తెల్లని దూడలు ఎక్కడికక్కడ ఉల్లాసంగా ఎగిరిపడుతూ, పాల తొడుగు శబ్దాలు, వంశీ స్వరాలు ప్రతిధ్వనిస్తూ, వ్రజను అలంకరించాయి. అక్కడ గోపికలు, గోపులు అందంగా అలంకరించుకుని, బాలరాముడు, కృష్ణుడి మంగళకార్యాలను ఆలపిస్తూ, ఆ గ్రామాన్ని మరింత శోభాయమానంగా తీర్చిదిద్దారు. ఆ వ్రజ గ్రామం యజ్ఞాలు, సూర్యారాధనలు, అతిధి సేవ, గోవుల పూజ, బ్రాహ్మణులు, పితృదేవతలు, దేవతలు, ధూపం, దీపాలు, పుష్పమాలలతో పరిపూర్ణంగా, పుణ్యకరంగా మెరిసిపోతూ ఉండింది.