ధన్యవాదాలు, రాజా! ఇప్పుడు నేను ఈ శ్రద్ధతో కూడిన శాస్త్ర వచనాలను ఒక మమతతో కూడిన, ప్రవాహంగా సాగే కథగా మీకు చెప్పబోతున్నాను. ఆ సమయంలో, యయాతి శాపం కారణంగా యదువులు రాజసింహాసనంపై కూర్చోలేరు అని, “ఓ మహారాజా! మీరు మాకు, ప్రజలకు ఆదేశించాలి,” అని ఒకరు చెప్పారు. “మీ సేవకుడైన నేను ఇక్కడ ఉన్నప్పుడు, దేవతలు కూడా నమస్కరిస్తారు, నివేదికలు సమర్పిస్తారు; మరి మానవ రాజులు గురించి ఏమి చెప్పాలి?” అని అతడు వినిపించాడు. కంసుడి భయంతో అన్ని దిక్కుల్లో బాధపడుతున్న యదువులు, వృష్ణులు, అంధకులు, మధువులు, దశార్హులు, కుకురులు, ఇతర బంధువులను ఆ రాజు గౌరవించాడు. విదేశాల్లో నలిగిపోయి అలసిపోయిన వారిని ఆదరించాడు, వారి స్వగృహాల్లో స్థిరపరిచాడు, ధనాన్ని సదా దయతో ఇచ్చాడు. కృష్ణుడు, సంకర్షణుడు చేత రక్షణ పొందిన వారు, తమ కోరికలు నెరవేరినవారు, కృష్ణ-రాముల వల్ల అన్ని బాధల నుండి విముక్తి పొంది, సంతోషంగా తమ ఇళ్లలో నివసించారు. ప్రతిరోజూ, మకుందుని పద్మ ముఖాన్ని ఆనందంగా తిలకించారు; ఆ ముఖం ఎప్పుడూ కాంతివంతంగా, అందంగా, దయతో చిరునవ్వుతో మెరిసింది. అక్కడ, పెద్దవారు కూడా యవ్వనంగా, ఉత్సాహంగా కనిపించారు; వారు మకుందుని పద్మ ముఖాన్ని తమ కన్నులతో అమృతంలా త్రాగుతూ, మళ్ళీ మళ్ళీ తిలకించారు. అప్పుడు, దేవకీ కుమారుడు, సంకర్షణుడితో కలిసి నందుని దగ్గరకు వచ్చి, మమతతో ఆలింగనం చేసి ఇలా అన్నాడు: “నీవు మాకు ప్రియమైన తండ్రివిగా, మమ్మల్ని ఎంతో ప్రేమగా పోషించావు; తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు, తామిక్కడ తాము కన్నా ఎక్కువ ప్రేమ చూపిస్తారు. బంధువులు విడిచిపెట్టిన, తాము చూసుకోలేని పిల్లలను పోషించే తండ్రి, తల్లి, వారిని తమ సొంత కుమారులుగా భావించి దయతో పెంచుతారు. తండ్రా, మీరు వ్రజకు తిరిగి వెళ్ళండి; మేము ఇక్కడ మా మిత్రులకు ఆనందం కలిగించిన తరువాత, మిమ్మల్ని, మాకు ప్రియమైన బంధువులను చూడటానికి వస్తాము.” ఇలా నందుని, వ్రజ ప్రజలను కంసోళ్లు, అచ్యుతుడు గౌరవంగా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, పాత్రలు, ఇతర బహుమతులతో సత్కరించాడు. నందుడు, మమతతో ఉప్పొంగి, కృష్ణ-సంకర్షణులను ఆలింగనం చేసి, కన్నీళ్లతో, గోపులతో కలిసి వ్రజకు తిరిగి వెళ్ళాడు. తర్వాత, సూర్యుని కుమారుడు వసుదేవుడు, తన ఇద్దరు కుమారులకు యజ్ఞోపవీత సంస్కారాన్ని, పండితులు, బ్రాహ్మణులు సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి నిర్వహించాడు. బహుమతిగా, బంగారు హారం వేసిన, దుస్తులు అలంకరించిన, పసుపు పిల్లలతో కూడిన, అందంగా అలంకరించిన ఆవులను, పండితులకు కూడా అలానే గౌరవంగా ఇచ్చాడు. కృష్ణ-రాముల జనన సమయంలో వసుదేవుడు మానసికంగా అర్పించిన ఆవులను, కంసుడు అన్యాయంగా తీసుకున్నదాన్ని గుర్తు చేసుకొని, ఇప్పుడు వాటిని సమర్పించాడు. ఇలా, యజ్ఞోపవీతం పొంది, ద్విజత్వాన్ని పొందిన ఇద్దరు మహోన్నత కుమారులు, గార్గుడు మరియు ఇతర కుటుంబ గురువుల వద్ద విద్యాభ్యాసాన్ని ప్రారంభించారు. వారు సర్వజ్ఞులు, సర్వవిద్యాధిపతులు అయినప్పటికీ, తమ పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని దాచుకొని, సాధారణ మానవుల్లా ప్రవర్తించారు. గురుకులంలో నివసించాలనే కోరికతో, వారు కాశీకి చెందిన అవంతిలో నివసించే సందీపని మునిని ఆశ్రయించారు. గురువుని సముచితంగా, ఆత్మనిగ్రహంతో చేరి, అపరాధం లేకుండా సేవ చేశారు; భక్తితో, దేవుడిలా ఆయన వద్ద విద్యను అభ్యసించారు. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు, వారి పవిత్ర, భక్తిపూర్వక ప్రవర్తన చూసి, వేదాలు, ఉపవేదాలు, ఉపనిషత్తులు అన్నింటినీ తన గురుగా వారికి బోధించాడు. ధనుర్వేద రహస్యాలు, ధర్మతత్త్వాలు, న్యాయ మార్గాలు, తర్కశాస్త్రం, రాజనీతిలో ఆరు విధాలైన విద్యలను కూడా బోధించాడు. ఆ ఇద్దరు పురుషశ్రేష్ఠులు, సర్వజ్ఞాన ఆరంభకులు, ఒక్కసారి గురువు పలికినంత మాత్రాన, అన్ని విద్యలను పూర్తిగా గ్రహించారు. అరవై నాలుగు రోజులు, రాత్రుల్లో, అన్ని కళలను సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నారు. తర్వాత, గురుదక్షిణగా, వారు తమ గురువుని ఆశయాన్ని అడిగారు. వారి అద్భుత, మానవాతీత బుద్ధిని చూసిన సందీపని, తన భార్యతో సమాలోచించి, తన కుమారుడు ప్రభాసలో, మహాసముద్రంలో మరణించిన వాడిని తిరిగి ఇవ్వాలని కోరాడు. అంగీకరించి, ఆ ఇద్దరు శక్తివంతమైన వీరులు, తమ రథంపై ఎక్కి, ప్రభాసకు వెళ్లి, సముద్ర తీరానికి చేరి, క్షణం నిశ్చలంగా కూర్చున్నారు; సముద్రుడు, వారిని గుర్తించి, గౌరవంగా సమర్పణలు చేశాడు. ప్రభువు ఇలా అన్నాడు: “ఓ సముద్రా! ఇక్కడ నీలో మహా తరంగం ద్వారా మింగబడిన మా గురువు కుమారుని త్వరగా ఇవ్వు.” సముద్రుడు: “ఓ ప్రభూ! నేను అతన్ని తీసుకోలేదు; ఈ నీళ్లలో శంఖాకారంగా నివసించే మహా రాక్షసుడు పంచజనుడు అతన్ని తీసుకున్నాడు, కృష్ణా!” అని తెలిపాడు. ఇది విని, ప్రభువు వెంటనే నీళ్లలో ప్రవేశించి, ఆ పంచజనుని సంహరించాడు; కానీ అతని పొట్టలో బాలుణ్ని కనుగొనలేదు. ఆ శంఖాన్ని తీసుకొని, రథంపై తిరిగి వచ్చి, సమ్యమని అనే యముని ప్రియ నగరానికి వెళ్లాడు. అక్కడికి చేరి, జనార్దనుడు తన ఆయుధాలతో, శంఖాన్ని ఊదాడు; ఆ శబ్దాన్ని విని, ప్రాణులకు నియంత అయిన యముడు, కృష్ణుని గుండె లోని వాసస్థానాన్ని గుర్తించి, భక్తితో గౌరవంగా పూజించి, నమస్కరించి, “ఓ విష్ణూ! మానవ రూపంలో నీవు చేస్తున్న కార్యం, మేము మీకు ఏమి చేయాలి?” అని అడిగాడు. ప్రభువు: “మా గురువు కుమారుడు, తన కర్మ బంధంతో ఇక్కడికి వచ్చిన వాడు, నా ఆదేశంతో అతన్ని విడుదల చేయు,” అని చెప్పాడు. “అలాగు,” అని యముడు, గురువు కుమారుణ్ని యదువుల్లో శ్రేష్ఠులకు ఇచ్చాడు. గురువుని వద్దకు బాలుణ్ని తీసుకొచ్చి, మళ్ళీ గురువుని ఆశయాన్ని అడిగారు. గురువు: “నా ప్రియములారా! మీరు గురుదక్షిణను పూర్తిగా చెల్లించారు; మీలాంటి శిష్యులకు గురువుకి ఇంకేమీ కోరిక ఉండదు. మీరు ఇంటికి తిరిగి వెళ్ళండి, మీ కీర్తి శుద్ధంగా ఉండాలి; మీరు నేర్చుకున్న వేదాలు ఇక్కడ, పరలోకంలో కూడా మీతో ఉండాలి.” ఈ విధంగా గురువు అనుమతితో, వారు తమ నగరానికి, గాలి వేగంతో, మేఘగర్జన శబ్దంతో, రథంపై తిరిగి వచ్చారు. ప్రజలు, రామ-జనార్దనులను చూసి, ఎన్నో రోజులు కోల్పోయిన ధనాన్ని తిరిగి పొందినవారిలా ఆనందించారు. ఇప్పుడు, శైవతంత్రాలలో పేర్కొన్న అరవై నాలుగు కళలు: పాడటం, వాద్యాలు వాయించడం, నాట్యం, నటన, చిత్రలేఖనం, అలంకరణలు, అన్నం, పూలతో అలంకరణ, పూల మంచాలు, దంత, వస్త్ర, శరీర అలంకరణ, రత్నాల నేల, మంచాలు, నీటి వాద్యాలు, నీటిలో ఆటలు, కళా మేళనాలు, పూల మాలలు, తల అలంకరణ, వస్త్రాల తయారీ, చెవి ఆభరణాలు, వాసనల మేళనం, ఆభరణాల ఏర్పాట్లు, మాయాజాలాలు, మల్లయుద్ధాలు, చేతి మాయలు, కూరగాయలు, పిండి పదార్థాలు తయారు, పానీయాలు, సూదితో పనులు, దారంతో ఆటలు, పజిల్లు, పద్య శృంఖలాలు, నాలుగు వంకలు, గ్రంథాలను చదవడం, నాటకాలు, కథలు చూడడం, పద్య పజిల్లు, తాట, బొమ్మలు తయారీ, నూలు వలక, నూలు నేసు, కఠిన పనులు, నిర్మాణ శాస్త్రం, వెండి, రత్నాల పరీక్ష, లోహ శాస్త్రం, రత్న రంగులు, గనుల జ్ఞానం, వృక్ష జీవితం, మేక, కోడి, పిట్ట యుద్ధ నియమాలు, పరిగడుపు, మైనాలు మాట్లాడించడం, శుభ్రత, జుట్టు అలంకరణ, రహస్య కోడ్ పఠనం, విదేశీ భాషలు అనుకరణ, ప్రాంతీయ భాషలు, పూల మాలల శకునాలు, యంత్రాల తయారీ, మంత్రిక చిత్రాలు, సమూహంగా పఠనం, మానసికంగా కవిత్వం, సృజనాత్మక కార్యాలు, ఆటలు, పదకోశాలు, ఛందస్సు, ప్రాస, దుస్తులు దాచడం, పాశా ఆటలు, చుంబక ఆటలు, పిల్లల బొమ్మలు, వైనయికీ కళలు, వైజయికీ కళలు, వైతాలికీ కళలు. ఈ సమయంలో, వృష్ణుల్లో, ఉద్ధవుడు అత్యుత్తముడు; కృష్ణుని ప్రియ మిత్రుడు, బృహస్పతి శిష్యుడు, అద్భుతమైన బుద్ధి కలిగిన సలహాదారు. ఇలా, భగవంతుని కృపతో, యదువులలో సంతోషం, విద్యాభ్యాసం, గురుదక్షిణ, గురుపూజ, ప్రజల ఆనందం, కళల సంపూర్ణత, మరియు ఉద్ధవుని విశిష్టత—all వర్ణించబడింది.