ఈ మహత్తరమైన పరమార్థ బోధనను నేను పొందిన తర్వాత, ఇక్కడ మరియు పరలోకంలో పురుషులు, స్త్రీలు చేయవలసిన కర్తవ్యాలపై ఉన్న సందేహాలు నశించాయి. శుకుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆ సమయంలో, ఆ పరమపురుషుడు అకస్మాత్తుగా ఆంతర్ధానమయ్యాడు. అతన్ని చూడలేక వ్రజ మహిళలు తీవ్రమైన వేదనను అనుభవించాయి. తమ నాయకుడిని కోల్పోయిన ఆడ ఏనుగుల్లా వారు తల్లడిల్లిపోయారు. కృష్ణుని నడక, ప్రేమభరితమైన చూపులు, చిరునవ్వులు, ఆడుబాటు మాటలు, చిలిపి ఆటలు—ఇవి అన్నింటిలో కూడా వారు పూర్తిగా మునిగిపోయారు. లక్ష్మీపతిని తమ మనస్సుల్లో స్మరించుకుంటూ, ఆయన చేసిన ప్రతి చర్యను తామే అనుభవిస్తున్నట్టు, తామే కృష్ణునని భావిస్తూ, ఆయనను అనుకరించసాగారు. అందులోని ప్రతి ఒక్కరు తనలో కృష్ణుని రూపాన్ని దర్శిస్తూ, నడకలో, నవ్వులో, చూపులో, మాటల్లో, ఇతర క్రీడల్లో ఆయనను అనుకరించారు. తాము కృష్ణునమేనని, తాము ఆయన ప్రియమైనవారమేనని వారు గాఢంగా నమ్మారు. అంతా కలిసి, గాఢమైన తపస్సులో ఉన్నవారిలా, అడవి నుంచి అడవికి తిరుగుతూ, గట్టిగా కీర్తనలు పాడుతూ, ఆయన కోసం వెతికారు. వేరు వేరు నిలబడి ఉన్న చెట్లను, ఆ చెట్లలో పరమాత్మ ఉన్నాడని భావించి, ఆకాశాన్ని అడిగినట్టు అడిగారు. “ఓ అశ్వత్థ, ప్లక్ష, న్యగ్రోధ చెట్లారా! మన హృదయాలను ప్రేమతో తాకిన చూపులతో, ప్రకాశవంతమైన నవ్వులతో మన మనసులను దోచుకున్న నందుని కుమారుడు ఇక్కడ గడిచాడా?” “ఓ కురబక, అశోక, నాగ, పున్నాగ, చంపక చెట్లారా! గర్వితులైన యువతుల మధ్య నవ్వుతో గర్వాన్ని తక్కువ చేసే రాముని తమ్ముడు ఇక్కడ గడిచాడా?” “ఓ పుణ్య తులసీ! గోవిందుని పాదాలకు ప్రియమైనది, మధుమక్షికలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నావు. నీవు అలంకరించిన ప్రియమైన అచ్యుతుడు ఇక్కడ గడిచాడా?” “ఓ మాలతీ, మల్లిక, జాతి, యూతికా! మాధవుడు నిన్ను తాకి ఆనందింపజేసే విధంగా ఇక్కడ గడిచాడా?” “ఓ చూత, ప్రియాల, పనస, ఆసన, కోవిద, జంబు, అర్క, బిల్వ, బకుల, ఆమ్ర, కదంబ, నీప మరియు యమునా తీరాన ఉన్న అన్ని చెట్లారా! మన హృదయాలు ఖాళీగా ఉన్నాయి—ఈ పరమాత్మ కృష్ణుడు ఏ దారిలో వెళ్ళాడో చెప్పండి.” “ఓ భూమి! నీవు ఏ తపస్సు చేసావు? కేశవుని పాదస్పర్శతో నీ రోమాలు ఆనందంతో నిటారుగా నిలిచాయి. అది ఆయన పాదస్పర్శ వల్లా, ఆయన మహత్తర కార్యాల వల్లా, లేక ఆయన వరాహరూపంలో నిన్ను ఆలింగనం చేసినందా?” “ఓ మిత్రమా! అచ్యుతుడు తన ప్రియమైనవారిని ఇక్కడికి తీసుకొచ్చాడా? ఆయన దేహం, చూపులతో ఆమెను ఆనందింపజేశాడా? ఇక్కడ వాసన వస్తోంది—ఆయన అలంకరించిన పుష్పహారం, ఆమె వక్షోజాల నుండి వచ్చిన కుంకుమతో రంజించబడి ఉంది.” “రాముని తమ్ముడు తన ప్రియమైనవారిని భుజంపై తన కమలహస్తాన్ని ఉంచి, తులసితో మదపడి ఉన్న తేనెటీగలతో కలిసి ఇక్కడ సంచరిస్తున్నాడు. ఆయన ప్రేమతో చెట్లను చూసినప్పుడు, చెట్లు ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నట్టు వంగిపోతున్నాయా?” “ఈ లతలను అడగండి—వాటి చేతులతో చెట్లను ఆలింగనం చేస్తున్నాయి. కృష్ణుని చేతి స్పర్శతో ఉల్లాసంగా రోమాంచితమవుతున్నాయేమో!” ఇలా మదనంలో మాట్లాడుకుంటూ, గోపికలు కృష్ణుని కోసం వెతుకుతూ, ఆయన ఆడిన ఆటలను అనుకరించసాగారు. ఒక్క గోపిక పూతనగా నటిస్తూ, తన వక్షోజాన్ని కృష్ణునికి పాలు తాగమని ముందుకు చుట్టింది. ఇంకొకరు బిడ్డలా ఏడుస్తూ, మరొకరు కార్తిక దైత్యుడిలా నటిస్తూ, పాదంతో తాకించబడింది. ఇంకొకరు దైత్యుడి పాత్రలో, కృష్ణునిగా ఉన్న గోపికను పట్టుకుంది. మరొకరు గోపాలకుల ఊరుని అనుకరించుతూ, కాళ్లతో లాగారు. మరికొందరు కృష్ణుడు, రాముడిగా నటిస్తూ, గోపాలకుల ఆటలు ఆడారు. ఒకరు వత్సాసురుని పాత్రలో ఓడిపోయారు; మరొకరు బకాసురునిగా నటించారు. దూరంగా ఉన్న గోపికను పిలుస్తూ, ఇంకొకరు కృష్ణునిలా వేణువు ఊదుతూ ఆడారు. మిగిలిన వారు “బాగుంది!” అంటూ ప్రశంసించారు. ఒకరు తన భుజాన్ని మరో గోపిక భుజంపై ఉంచి నడుచుతూ, “నేనే కృష్ణుడు—నా నడక చూడండి” అంటూ ఆయనలో లీనమయ్యారు. “గాలి, వాన భయపడకండి. నేను మీకు రక్షణ ఏర్పాటు చేశాను” అని ఒకరు మరో గోపికను తన వస్త్రంతో, ఒకచేత్తో కప్పేందుకు ప్రయత్నించారు. మరొకరు ఇంకొకరి తలపైకి ఎక్కి, “దుష్టురాలా, పో! నేను దుష్టులను శిక్షించేందుకు పుట్టాను!” అన్నారు. “ఓ గోపాలకులారా! ఈ అగ్ని ప్రమాదాన్ని చూడండి! మీ కళ్ళు మూసుకోండి, నేను మిమ్మల్ని కాపాడతాను” అని మరొకరు అన్నారు. ఒక సన్నగా ఉన్న గోపిక మరో గోపికను పుష్పమాలతో మORTరానికి కట్టేసి, “పాలుమోసిన, వెన్న దొంగను నేను కట్టేస్తున్నాను!” అని నటించింది. భయంతో, మరొకరు కళ్ళు మూసుకుని భయపడినట్టు నటించారు. ఈ విధంగా, వృందావనంలోని చెట్లు, లతలను అడుగుతూ, గోపికలు అడవిలో పరమాత్మ కృష్ణుని పాదచిహ్నాలను గుర్తించాయి. ఈ పాదచిహ్నాలు నందుని కుమారుడివే; వాటిలో ధ్వజం, పద్మం, వజ్రం, అంకుశం, యవము వంటి గుర్తులు ఉన్నాయి. ఆ పాదచిహ్నాలను అనుసరిస్తూ, వారు ముందుకు సాగారు. అక్కడ, కొన్ని పాదచిహ్నాలు మరో గోపికతో కలిసిపోయినట్టు కనిపించాయి. దాన్ని చూసి, వారు బాధతో ఇలా అన్నారు: “ఈ పాదచిహ్నాలు ఎవరివి? నందుని కుమారుడితో కలిసిపోయి, తన భుజాన్ని ఆయన భుజంపై వేసుకున్నట్టు, ఏనుగు ఆడదాన్ని ఆలింగనం చేసినట్టు ఉన్నాయి.” “ఈ గోపిక తప్పకుండా హరిదేవుని భక్తిగా పూజించింది. గోవిందుడు మమ్మల్ని వదిలి, ఆమెను రహస్యంగా తీసుకెళ్ళాడు.” “ఇన్ని లతలు, మొక్కలు ఎంత అదృష్టవంతులు! గోవిందుని పాదరజుతో అవి సుసంపన్నమయ్యాయి. బ్రహ్మ, శివుడు, లక్ష్మిదేవి కూడా ఆ పాదరజాన్ని తమ తలపై ధరించాలనుకుంటారు.” “ఆమె పాదచిహ్నాలు లోతుగా ముద్రించబడి ఉన్నాయి. కృష్ణుడు మమ్మల్ని వదిలి, ఆమెతో మాత్రమే రహస్యంగా ఆమె పెదవులను రుచి చూచాడు. ఆ తర్వాత ఆమె పాదచిహ్నాలు కనిపించట్లేదు—మెత్తటి పాదాలు గడ్డి, మొలకలకు బాధపడగా, ప్రియుడు ఆమెను మోసుకెళ్ళాడు.” “ఇక్కడ చూడండి, గోపికలారా! ఈ పాదచిహ్నాలు మరింత లోతుగా ఉన్నాయి—ప్రేమతో కృష్ణుడు తన ప్రియమైనవారిని మోసుకెళ్ళాడు. ఇక్కడ, తన ప్రియమైనవారిని పూల కోసం దింపాడు.” “ఇక్కడ తన ప్రియమైనవారికోసం పూలను పుట్టాడు; ప్రతి అడుగులోనూ ఆయన పాదచిహ్నాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.” “ఇక్కడ, ప్రియురాలి జుట్టును సరిచేశాడు; ఆమె కూర్చుని ఉండగా, ఆయన ఆమె జడను అలంకరించాడు.” “అతడు స్వయంపూర్తిగా, ఎలాంటి లోపం లేకుండా ఉన్నా, ఆమెతో కలిసి ప్రేమలో మునిగిపోయాడు. ఈ విధంగా ప్రేమికుల అస్థిరత్వాన్ని, స్త్రీల చంచలత్వాన్ని ప్రదర్శించాడు.” ఇలా మాట్లాడుకుంటూ, గోపికలు మోహంలో తిరుగుతూ ఉండగా, కృష్ణుడు మిగతా గోపికలను వదిలి తీసుకెళ్ళిన ఆ గోపిక— ఆమె తనను తాను అందరిలో అత్యుత్తమురాలిగా భావించింది: “నా కోసం నా ప్రియుడు మిగతా గోపికలను వదిలేశాడు; ఇప్పుడు ఆయన నన్నే పూజిస్తున్నాడు.” అంతలో, అడవిలో ఓ ప్రదేశానికి చేరుకున్న ఆమె గర్వంతో కేశవునితో ఇలా చెప్పింది: “ఇంకా నడవలేను; నీకు నచ్చిన చోట నన్ను తీసుకెళ్ళు.” అప్పుడు ప్రియుడు, “నా భుజంపై ఎక్కు” అని చెప్పాడు. కాని, ఆ క్షణంలోనే కృష్ణుడు ఆంతర్ధానమయ్యాడు. ఆమె ఒంటరిగా మిగిలి, విచారముతో ఇలా విలపించింది: “హాయ్, ప్రభూ! ప్రియమైనవాడా! నా ప్రాణనాధా! నీవెక్కడ? నీవెక్కడ, బలవంతుడా? ఓ మిత్రమా! నీ దయ చూపించు; నీ సేవకురాలిని కాపాడు!