శ్రీమద్భాగవత పురాణంలోని పదకొండవ స్కంధంలో, నందుడు మరియు ఇతర గోపులు కృష్ణుని అనుసరించి, ఆయన దయతో బ్రహ్మ సరస్సు వద్దకు తీసుకుపోయబడ్డారు. అక్కడ వారు ఆ సరస్సులో మునిగి, మళ్లీ కృష్ణుని చేత పైకి లేపబడ్డారు. ఆ సమయంలో, వారు బ్రహ్మలోకాన్ని దర్శించారు—అక్కడికి ఒకప్పుడు అక్రూరుడు కూడా వెళ్లిన వైనాన్ని గుర్తు చేసుకున్నారు. ఆ బ్రహ్మలోకాన్ని చూసిన నందుడు, గోపులు—all వారు పరమానందంతో నిండిపోయారు. ఆశ్చర్యంతో, అక్కడ కృష్ణుడు స్తుతింపబడుతున్న దృశ్యాన్ని చూశారు. ఈ విధంగా, భగవంతుని లీలలు, ఆయన తత్త్వబోధలు, శ్రీమద్భాగవతములో పదకొండవ స్కంధం, యావత్ స్వానుల వంటి పరమహంసులకు శ్రేష్ఠమైన ఈ పురాణంలో, పదకొండవ అధ్యాయానికి ముగింపు వచ్చింది. అప్పుడతడు ఇలా ఉపదేశించాడు: జ్ఞానం, వివేకం, శాస్త్రం, తపస్సు, ప్రత్యక్షం, పరంపర, అనుమానం—ఇవి ప్రారంభంలో, చివర్లో ఉన్నదే మధ్యలో కూడా ఉంటుంది; సమయం, కారణమూ అంతే. ఒకవేళ మనం బంగారాన్ని తీసుకుంటే, అది మన చేతిలో రూపాంతరం చెందినా, ఎప్పటికీ బంగారమే; అలాగే, నానా పేర్లతో ఉన్న దేనిలోనైనా నేను అదే పరమాత్మను. ఈ జ్ఞానం మూడు గుణాలతో కూడిన మూడు స్థితులుగా ఉంటుంది—కారణం, ఫలం, కర్త. వాటి కలయికలోనూ, విడిపోవడంలోనూ, నాల్గవ స్థితి మాత్రమే సత్యం. ముందు, తరువాత, మధ్యలో లేనిది కేవలం పేరు మాత్రమే; పరమాత్మ ద్వారా స్థాపించబడింది మాత్రమే నిజమైనదని నా అభిప్రాయం. అసలు లేనిది కనబడటం అంటే, అది రాజోగుణ ప్రభావం; బ్రహ్మ తానే ప్రకాశించే స్వరూపుడు, senses, objects, mind, వాటి మార్పులు అన్నీ బ్రహ్మ స్వరూపమే. బ్రహ్మాన్ని వివేకంతో గ్రహించి, వ్యతిరేక మతాలను ఖండించగలిగితే, ఎవడైనా సందేహాన్ని తొలగించుకుని, తన ఆనందంలో తృప్తిగా, విషయాల పట్ల ఉదాసీనుడిగా ఉండగలడు. మన ఆత్మ భౌతిక శరీరం కాదు, ఇంద్రియాలు, దేవతలు, అసురులు, వాయువు, జలం, అగ్ని కాదు; మనస్సు అన్నది అన్నపిండమే, బుద్ధి సత్త్వం, అహంకారం ఆకాశం, భూమి అనగా భూత సమతుల్యత. గుణాలతో కూడిన ఇంద్రియాలు, స్వరూపాన్ని బాగా తెలుసుకున్న వానికి ప్రభావం చూపవు; అవి కలవరపడ్డా హాని లేదు. మేఘాలు వచ్చినా, పోయినా సూర్యుని ప్రభను కలుషితం చేయలేకపోవడంలా. ఆకాశం వాయు, అగ్ని, నీరు, భూమి లక్షణాలకు అతీతంగా ఉండటంలా, నశ్వరమైనది సత్త్వ, రజస్, తమస్ గుణాలకు అతీతంగా ఉంటుంది. అయినా, మాయా సృష్టిగా ఉన్న గుణాల సంయోగాన్ని దూరంగా ఉంచాలి; భగవంతుని మీద స్థిరమైన భక్తితో మనస్సులోని రజోగుణ మలిని తొలగించాలి. అయితే, యోగంలో అపకర్షణలకు గురైన అసత్య యోగులు, దేవతలు లేదా మానవుల వల్ల ఏర్పడిన అడ్డంకులతో, తమ పూర్వపు అలవాటుతో మళ్లీ యోగాన్ని సాధించగలిగినా, అది కర్మ పద్ధతిలో కాదు. జీవుడు, వృత్తిని, కారణంతో లేదా విధితో చేయవలసి వస్తుంది; కానీ జ్ఞాని, ప్రకృతిలో ఉన్నా, తాపత్రయాన్ని వదిలేసి, తన ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు. ఏ స్థితిలో ఉన్నా—నిలబడి, కూర్చుని, నడుచుకుంటూ, పడుకుని, విసర్జన చేసి, భోజనం చేస్తూ—ఆత్మను ధ్యానించే వాడికి, అవి వేరుగా అనిపించవు. ఇంద్రియాలతో అనుభూతి చెందే అనర్థాన్ని చూసినా, వివిధ తర్కాలతో వ్యతిరేకంగా గ్రహించినా, మేధావులు దాన్ని నిజమైనదిగా పరిగణించరు. కలలోని దృశ్యాలు మేలుకున్నాక కనబడనట్టే. గతంలో సంపాదించుకున్న గుణాలు, కర్మఫలం, అవి ఆత్మతో మిళితమై ఉన్నా, అవగాహన ద్వారా అవి నశించిపోతాయి; ఆత్మను పట్టుకోలేము, వదిలేయలేము. ఉదయం సూర్యుడు వెలుతురిచ్చి చీకటిని తొలగించినట్టు, నా వివేకం మానవుని బుద్ధిలో అజ్ఞానాన్ని తొలగిస్తుంది. ఈ స్వప్రకాశమైన, అజన్మ, అపారమైనది అనుభవమయమైనది, ద్వంద్వం లేనిది; మాటలు మౌనమయ్యాక, ఆత్మే మాట, ప్రాణాలకు దిక్పలిక. స్వచ్ఛమైన ఆత్మలో భేద భావన కలగడం—ఇంతే మాయ; ఆత్మకు, తనకు వేరే ఆధారం లేదు. నామ, రూపాలతో, ఐదు భూతాలతో కనిపించే దాన్ని, అర్థం లేకున్నా, కీర్తించడమే ద్వంద్వ భావన; ఇది తాము జ్ఞానులమని భావించే వారికి మాత్రమే. యోగిలో యోగం పక్కాగా స్థిరపడకపోతే, శరీరంలో కలిగే కలతలు అడ్డుపడవచ్చు; వాటిని నివారించేందుకు నియమాలు ఉన్నాయి. కొంతమంది యోగబలంతో, ప్రాణాయామాసనాలతో కలతలను తొలగిస్తారు; మరికొందరు తపస్సు, మంత్రాలు, ఔషధాలతో దుష్ఫలితాలను తొలగిస్తారు. మరికొందరు నా ధ్యానం, నామస్మరణ, యోగాచార్యుల మార్గాన్ని అనుసరించి అపశకునాలను తొలగిస్తారు. కొంతమంది యోగులు, యవ్వనంలో శరీరాన్ని బలంగా, స్థిరంగా చేసుకుని, పరిపూర్ణత సాధించేందుకు వివిధ మార్గాలను అనుసరిస్తారు. కానీ, ఆ నైపుణ్యాన్ని గొప్పదిగా భావించకూడదు; ఎందుకంటే శరీరం చెట్టు పండు లాంటిది—నశించిపోతుంది. యోగ సాధన వల్ల శరీరం దీర్ఘాయువుతో యోగ్యంగా మారినా, తెలివిగలవాడు దానిపై ఆధారపడకూడదు; యోగాన్ని విడిచి, నన్ను భజించాలి. యోగాన్ని అభ్యసిస్తూ, నన్ను శరణు పొందిన యోగి, అడ్డంకులు కలిగినా, అభిలాషలు లేకుండా, తన ఆనందంలో స్థితుడై ఉంటాడు. ఇప్పుడు, ఒక భార్య తన భర్త విడిచిపోయిన విషయాన్ని తెలియక, తన స్థానంలో స్థిరంగా కూర్చుని, మునుపట్లే ప్రవర్తిస్తుంది. ఆమే భర్త పాదాల్లో తాపాన్ని అనుభవించకపోతే, ఆందోళనతో, తన మందను కోల్పోయిన మృగశావకిలా, కూర్చుంటుంది. ఆమె తనను తాను తాపత్రయంతో, దిక్కుతోచని స్థితిలో, కన్నీళ్లతో ఏడుస్తూ, అడవిలో తన వక్షస్ని నొక్కుకుంటూ, స్పష్టమైన స్వరంతో విలపించసాగింది: "ఎదురు లేవయ్య రాజర్షీ! సముద్రంతో చుట్టబడిన ఈ భూమిని నీవు రక్షించాలి; దొంగలు, క్షత్రియ పతితుల వల్ల భయపడుతోంది." ఇలా విలపిస్తూ, ఆ యువతి తన భర్తను అనుసరించేందుకు అడవిలో వెళ్ళింది. భర్త పాదాల వద్ద పడి, నిర్బంధంగా కన్నీళ్లు పెట్టింది. చెక్కతో చితిని నిర్మించి, భర్తను దానిపై ఉంచి, తనను తాను కూడా అర్పించేందుకు మానసికంగా నిశ్చయించుకుంది. ఆ సమయంలో, ఆమెకు పాత స్నేహితుడైన, ఆత్మజ్ఞాని బ్రాహ్మణుడు, ఆమెను సాంత్వన పరచుతూ, మృదువుగా మాట్లాడాడు: "నీకు ఎవరు? నువ్వెవరు? ఎవరి కోసం ఈ విలాపం? నన్ను గుర్తుపట్టావా? ఒకప్పుడు మనిద్దరం కలసి సంచరించాం." "మిత్రమా! నిన్ను నీవు గుర్తు చేసుకుంటున్నావా? నీవు నన్ను వదిలిపెట్టి, భౌతిక సుఖాల్లో మునిగిపోయి, ఇంకొక ప్రదేశానికి వెళ్ళావు." "మహోన్నతుడా! మనిద్దరం హంసలాగా, మనస్సు సరస్సులో స్నేహితులుగా వేరు కాదుగా వేలు సంవత్సరాల పాటు ఉండేవాళ్లం. కానీ నీవు నన్ను విడిచి, భూమిపై, భౌతిక వృత్తిలో, ఒక స్త్రీ చేత నిర్మించబడిన ప్రదేశాన్ని చూశావు." ఈ విధంగా, బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని, పరమాత్మ తత్త్వాన్ని, మాయా మోహాన్ని, యోగ సాధన గమ్యాన్ని, ఆత్మాన్వేషణను కృష్ణుడు నందుడు, గోపులకు, భక్తులకు వివరిస్తూ, పరమానందాన్ని ప్రసాదించాడు.