నందగోపుడు మరియు వ్రజవాసులు యజ్ఞానికి సిద్ధమవుతుండగా, శ్రీకృష్ణుడు వారికి ఇలా ఉపదేశించాడు: “వేదాల్లో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులు అగ్నికి యథావిధిగా హోమాలు చేయాలి. వారికి సమృద్ధిగా, ఉత్తమమైన భోజనం సమర్పించాలి. గోవులను దానం చేయాలి. గుర్రాల కాపరులు, చండాలులు, పతితులు వంటి ఇతరులకు కూడా వారి స్థాయికి తగిన దానాలు ఇవ్వాలి. గోవులకు యవాలను సమర్పించి, ఆ తరువాత ఈ గిరికీ నివేదనం చేయాలి. అందరూ స్నానం చేసి, శుభ్రంగా అలంకరించుకుని, మంచి వస్త్రాలు ధరించి, తిలకధారణ చేసి, గోవులను, బ్రాహ్మణులను, అగ్నులను, గిరిని ప్రదక్షిణగా చేయాలి. ఇదే నా అభిప్రాయం, ఇది మీకు నచ్చితే చేయండి. ఈ యజ్ఞం గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు, ఈ గిరికి, నాకు ప్రీతికరమైనది.” శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పగా, అతడు కాలస్వరూపుడై ఇంద్రుని అహంకారాన్ని తగ్గించాలనుకున్నాడని శుకదేవుడు వివరించాడు. నందుడు మరియు వ్రజవాసులు ఈ మాటలు శ్రద్ధతో అంగీకరించారు. వారు మధుసూదనుని ఆదేశాల ప్రకారం, బ్రాహ్మణులు మంత్రోచ్చారణ చేసి, యజ్ఞానికి కావలసిన పదార్థాలతో గిరికీ, బ్రాహ్మణులకూ నివేదనలు చేశారు. యథావిధిగా దానాలు ఇచ్చి, గోవులకు యవాలు సమర్పించి, గోకుల సముదాయాన్ని ముందుంచి గిరిని ప్రదక్షిణగా చేశారు. బాగా అలంకరించబడిన ఎద్దుల బండ్లపై మహిళలు కూర్చుని, కృష్ణుని లీలలను పాడుతూ, బ్రాహ్మణుల ఆశీర్వాదాన్ని పొందారు. ఆ సందర్భంలో కృష్ణుడు మరో రూపాన్ని ధరించి, వ్రజవాసులలో ధైర్యాన్ని కలిగించేందుకు “నేనే ఈ గిరి” అని ప్రకటించాడు. గొప్ప రూపంలో ఆ అర్పణలను స్వీకరించాడు. ఆ తరువాత, కృష్ణుడు వ్రజ జనులతో కలిసి ఆ గిరికి నమస్కరించి, “ఇదిగో, ఈ గిరి స్వరూపంలో ప్రత్యక్షమై, మాకు అనుగ్రహించాడు. అటువంటి వాడే మనలను, మన పశువులను రక్షించేందుకు అరణ్యంలో స్వేచ్ఛగా విహరిస్తూ, తనను అవమానించే మానుషులను సంహరిస్తున్నాడు. కాబట్టి, మన రక్షణ కోసం అతనికి నమస్కరిద్దాం,” అన్నారు. ఇలా వాసుదేవుని ప్రేరణతో, వ్రజవాసులు కృష్ణునితో కలిసి, గిరికి, గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు, యజ్ఞానికి సంబంధించిన కర్మలను సక్రమంగా ఆచరించి, తిరిగి వ్రజకు వెళ్లిపోయారు. ఈ విధంగా శ్రీమద్భాగవతంలో పదకొండవ స్కంధంలో, ఇరవై నాల్గవ అధ్యాయం పూర్తయింది. తరువాత, కపిలదేవుడు తన తల్లికి ఇలా ఉపదేశించాడు: “నా స్వరూపాన్ని, అంతరాత్మను, అన్ని భూతాలలోని ప్రకాశమానమైన ఆత్మను, నీ అంతరంలో నీ స్వయాన్ని ఉపయోగించి దర్శించగలిగితే, నీవు శోకభయాలను దాటి విముక్తిని పొందుతావు. తల్లి! నేను నీకు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని బోధిస్తాను. అది అన్ని కర్మలకు శాంతిని కలిగిస్తుంది. దాని ద్వారా నీవు భయాన్ని దాటి పోతావు.” మైత్రేయుడు చెప్పాడు: కపిలదేవుని ఉపదేశాన్ని విన్న అనంతరం, అతను సంతోషంతో ప్రదక్షిణగా చేసి, అరణ్యానికి వెళ్లిపోయాడు. అక్కడ మౌనవ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, స్వయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, నిరాసక్తుడై, అగ్ని లేకుండా, స్థిర నివాసం లేకుండా భూమిపై సంచరించాడు. ఆత్మను, ప్రాకృత ప్రళయాన్ని, గుణాతీతమైన బ్రహ్మాన్ని, ఏకాగ్రభక్తితో ధ్యానిస్తూ, అతడు మనస్సును పూర్తిగా బ్రహ్మాండంలో లీనమయ్యాడు. అహంకారరహితుడు, మమకారాన్ని విడిచిపెట్టినవాడు, ద్వంద్వాలను దాటి, సమదృష్టితో, తన ఆత్మను దర్శించుకుంటూ, అంతర్ముఖంగా ప్రశాంతంగా, అలలు లేని సముద్రంలా స్థిరమైన మనస్సుతో ఉండేవాడు. వాసుదేవుని పరమభక్తితో, అంతర్యామిగా ఉన్న ఆ జగద్గురువులో తన స్వరూపాన్ని తెలుసుకుని, బంధనాల నుండి విముక్తుడయ్యాడు. తనలోని ఆత్మగా అన్ని జీవులలో భగవంతుణ్ణి చూసాడు, తనలోని భగవంతునిలో అన్ని జీవులను కూడా చూశాడు. రాగద్వేషరహితుడై, సమచిత్తుడై, భగవంతునికి భక్తితో లీనమై, పరమభక్తుని స్థితిని పొందాడు. కిరీటంతో, కంకణాలతో, హారాలతో, పాదసరాలతో, మెడలో కౌస్తుభమణితో, సింహోపమ భుజాలతో, కాంతివంతమైన రూపంతో, పీతాంబరంతో, బంగారు కట్టుతో, నీలవర్ణ నితంబాలతో, సుందరమైన పాదాలతో, పాదనఖాల నుండి వెలువడే కాంతితో, అతడు దివ్యంగా ప్రకాశించేవాడు. ఈ రూపాన్ని ధ్యానం చేసే వారికి ఆత్మశుద్ధి కలుగుతుంది. తమ కర్తవ్యాన్ని భక్తితో నిర్వహించేవారు భయరహితులను అవుతారు. నీకు భక్తి ఉన్నవారు మాత్రమే నిన్ను పొందగలరు. పరమాత్మ స్థితికంటే కూడా, నిన్ను ఏకభక్తితో పొందిన స్థితి గొప్పది. అటువంటి భగవంతుని పాదాలను చేరినవారు మరొకదాన్ని కోరరు. మరణం అనే భయంకరుడు కూడా, భక్తులను చేరలేడు. భగవత్క్షణమాత్ర సహవాసానికి కూడా స్వర్గం, మోక్షం సరిపోలేవు. మరి ఇతర వరాల సంగతి ఏమనాలి? అందుచేత, పాపరహితుడా! నీ మహిమను స్మరించుకుంటూ, నీ భక్తుల సత్సంగం మాకు కలగాలని మనసారా కోరుకుంటున్నాము. బాహ్య, అంతర్గత పవిత్రతతో, నీ కీర్తిలో స్నానంచేసే వారు, దయతో ప్రవర్తించే వారు—వారి సాంగత్యమే నీ అనుగ్రహం. బాహ్య విషయాల్లో మనస్సు లీనంకాక, అజ్ఞానపు అంధకారంలోకి ప్రవేశించకుండా, భక్తి, యోగంతో మనస్సు పవిత్రమైనవాడు తప్పక నీ మార్గాన్ని గ్రహిస్తాడు. ఈ జగత్తు ఏదిలో కనిపిస్తుందో, ఏదిచేత ప్రకాశిస్తుందో, అది పరబ్రహ్మం—అతిపరమమైన జ్యోతి, ఆకాశంలా విస్తృతమైనది. తన మాయాశక్తితో అనేకరకాలుగా జగత్తును సృష్టించి, పోషించి, మరల లీనమయ్యే, తానేఅనితరంగా ఉండే, మనస్సు చంచలత వల్లే భేదబుద్ధి కలిగే—అటువంటి స్వతంత్రుడవైన భగవంతుణ్ణి మేము తెలుసుకున్నాము. విశ్వాన్ని సృష్టించేందుకు, యోగులు వివిధ విధానాలతో నిన్ను ఆరాధిస్తారు. నీవు అందరిలో, ఇంద్రియాలలో, మనస్సులో ప్రత్యక్షమవుతావు. వేద, తంత్ర నిపుణులు నిన్నే తెలుసుకుంటారు. నీవే ప్రాథమిక పురుషుడు. నీ శక్తితోనే సత్త్వ, రజో, తమోగుణాలు ఏర్పడతాయి. నీ నుండి అహంకారం, ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, జలం, భూమి, దేవతలు, ఋషులు, సమస్త జీవులు ఉద్భవిస్తారు. ఈ సృష్టిలోకి ప్రవేశించి, నీవు నాలుగు విధాలైన శరీరాల్లో, ఆత్మగా ఉండి, ఇంద్రియాల అనుభూతిని ఆస్వాదిస్తావు. యోగులు నిన్ను ఈ విధంగా తెలుసుకుంటారు. కాలరూపుడవైన నీవు, నీ అపారమైన శక్తితో, సమస్త లోకాలను చలించిస్తావు. భూతాలు మేఘాల వలె, నీవు వాయువులా, అందరి మీద నియంత్రణ కలిగి ఉంటావు. ఇలా, శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలో పదకొండవ స్కంధానికి చెందిన ఈ అధ్యాయంలో, భగవంతుని లీలలు, ఉపదేశాలు, భక్తి మహిమ, పరబ్రహ్మ స్వరూపం వంటి తత్త్వాలను వ్రజవాసుల యజ్ఞం నుండి కపిల మహర్షి ఉపదేశం వరకు మనం వినియోగించుకున్నాము.