ఈ లోకంలో జన్మించిన ప్రతి జీవికి నిజమైన సార్థకత ఎప్పుడు లభిస్తుంది? మన జీవితం, ధనం, బుద్ధి, వాక్కు—ఈ అన్నింటినీ సర్వోత్తమమైన మంగళకరమైన కార్యానికి అంకితం చేయడమే నిజమైన జన్మసాఫల్యం అని మహర్షులు ఉపదేశించారు. ఒకరోజు, కృష్ణుడు, రాముడు, ఇతర గోపాలకులతో కలిసి, కొత్త కొమ్మలు, పుష్పాలు, పండ్లు, ఆకులతో నిండిన చెట్ల కిందుగా, యమునా నదిలోకి ప్రవేశించారు. అక్కడ, శుభ్రమైన, చల్లని, మంగళకరమైన నీటిని ఆవులకు తాగించారు. ఆ తరువాత, గోపాలకులందరూ తాము కూడా మధురమైన ఆ నీటిని తృప్తిగా తాగారు. ఆ యమునా తీరంలోని తోటల్లో, ఆవులను స్వేచ్ఛగా మేత కొట్టనిచ్చి, కృష్ణుడు, రాముడు, గోపాలకులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు. అప్పటికి అందరికీ ఆకలి వేసింది. అప్పుడు గోపాలకులు ఇలా అన్నారు: "రామా! మహాబాహూ! కృష్ణా! పాపులను సంహరించేవాడా! మమ్మల్ని ఆకలి బాధిస్తోంది. దయచేసి దీన్ని తీర్చాలి." ఆ సమయంలో, మనస్సు ఇంద్రియ విషయాలలో లీనమైపోతే జీవుడు తనను తాను మరచిపోతాడు. మరణం అనేది పూర్తిగా మరిచిపోవడమే. మనిషి తన జన్మానుభూతిని తనదిగా భావించినా, అది కల, భ్రమలా ఇంద్రియ విషయాలను స్వీకరించడమే. మనం పూర్వంలో చూసిన కలలను, భ్రమలను మళ్ళీ గుర్తు చేసుకోలేకపోయినట్లే, జన్మాంతరాల విషయాలను కూడా గుర్తు చేసుకోలేం. ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, మనస్సు—ఈ మూడూ ద్రవ్యరూపంలో కనిపిస్తాయి. లోపలి, బయట అనేది మనుషుల కల్పన మాత్రమే; మంచివారి, చెడ్డవారి క్రియలు వేరే వేరే అనిపించడంలా. జీవులు నిరంతరం పుడతారు, మరణిస్తారు. కాలం సూత్ష్మంగా, వేగంగా ప్రవహించే గుణం వల్ల ఇది మనకు కనిపించదు. మంటలు, నదీ ప్రవాహాలు, వృక్షఫలాలు—ఇవి మారుతూ ఉంటాయి. అలాగే, జీవుల వయస్సు, స్థితులు కూడా మారుతూనే ఉంటాయి. దీపాన్ని జ్వాల, నీటిని ప్రవాహం, మనిషిని ఒక వ్యక్తి అని పిలవడం వాస్తవం కాదు; అలాగే దీర్ఘాయుష్కుడు అనే భావన కూడా తప్పుడు ధారణ. ఈ వ్యక్తి తన పూర్వ కర్మఫలంతో పుట్టాడని, మరణిస్తున్నాడని అనుకోవద్దు; అది వృక్షంలో మంట వస్తుంది, పోతుంది అనిపించడంలా భ్రమ మాత్రమే. గర్భధారణ, జననం, బాల్యం, కౌమారం, యౌవనం, పౌర్ణమాస్యం, వృద్ధాప్యం, మరణం—ఇవి శరీరానికి సంబంధించిన తొమ్మిది స్థితులు. ఈ విధంగా, ఉన్నతమైనవి, తక్కువైనవి అన్నీ కల్పనలో ఏర్పడిన శరీరాలే; గుణసంగమంతో అవి ఎప్పుడూ వస్తుంటాయి, పోతుంటాయి. తండ్రి, కుమారుని ద్వారా ఆత్మ పుట్టిందని, పోయిందని ఊహించబడుతుంది. కానీ, వస్తు స్వరూపాన్ని తెలిసినవాడు ఈ రెండింటికీ అతీతుడు. వృక్షానికి విత్తనం, ఫలం ఎలా వస్తాయో తెలుసుకున్నవాడు వృక్షానికి వేరైనవాడే; అలాగే, శరీరానికి సాక్షిగా ఉన్న ఆత్మ వేరే. శరీరాన్ని, ప్రకృతిని వేరు చేయని వాడు, మోహంతో లగ్నమై, సంసారంలో పడిపోతాడు. సత్త్వగుణంతో దేవతలలో జన్మిస్తాడు; రజోగుణంతో అసురులు, మనుషులలో; తమోగుణంతో పిశాచులు, జంతువులలో. కర్మబంధంతో ఈ జన్మలలో తిరుగుతాడు. ఇతరులు నాట్యం చేస్తే, పాటలు పాడితే, మనం కూడా అనుకరిస్తాం. అలాగే, బుద్ధిగుణాలను చూస్తే, క్రియలేని వాడైనా అనుకరించాల్సిందే. నీరు ప్రవహిస్తే చెట్లు కదిలినట్టు, కన్నులు తిరిగితే భూమి తిప్పినట్టు అనిపించే దృష్టి మాయ. మనస్సు కల్పించిన ఇంద్రియ అనుభవాలు, కలలో కనిపించేవి—all are unreal; అలాగే, సంసారం కూడా ఆత్మకు భ్రమ మాత్రమే. విషయాలు లేకపోయినా, మనస్సు వాటిని ధ్యానిస్తే, కలలో కూడా దుఃఖం కలుగుతుంది. అందుకే, ఉద్వవా! అసత్యమైన ఇంద్రియాలతో ఇంద్రియ విషయాలలో లీనమవద్దు. స్వరూపాన్ని పట్టుకుని కలిగే మోహాన్ని గుర్తించు, మాయను గ్రహించు. ఎంతటి అపమానాలు, దుర్వినియోగాలు, దుర్మార్గుల అవమానాలు ఎదురైనా, జీవితాన్ని పోగొట్టినా, తిట్లు తిన్నా, హీనత ఎదురైనా—even then, మంగలాన్ని కోరేవాడు తననే తాను ఆదుకోవాలి. ఈ విధమైన దుర్వినియోగాన్ని ఎలా భరించాలి? అని ఉద్వవుడు అడిగాడు: "భగవంతుడా! ఇది మానవ సహజ స్వభావానికి విరుద్ధం. మీ ధర్మానికి శరణు చెందిన శాంత స్వభావులైన భక్తులకు తప్ప, మిగిలినవారు దీనిని తట్టుకోలేరు." బృహస్పతి బ్రహ్మ విద్యలో, హరిః స్వయంగా ఆత్మజ్ఞానంలో, గోవుల, గురువుల, బ్రాహ్మణుల సేవతో విష్వక్సేనుని అనుసరిస్తారు. త్రిలోకాల్లోని పురుషులు, స్త్రీల చెవుల ద్వారా కీర్తనతో రాముని చేరుకుంటారు. యజ్ఞపతుల భార్యలు హవిస్సులతో, భోజనంతో అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు. ఆ సమయంలో గోపాలకులు ఇలా ప్రబోధించారు: "రామా! మహాబాహూ! కృష్ణా! పాపులను సంహరించేవాడా! మమ్మల్ని ఆకలి బాధిస్తోంది. దయచేసి దీన్ని తీర్చాలి." శ్రీ శుకుడు ఇలా వివరించాడు: గోపాలకులు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవకీ కుమారుడైన కృష్ణుడు భక్తురాలైన బ్రాహ్మణుడి భార్య కోసం దయతో ఇలా అన్నాడు: "బ్రాహ్మణులు అంగీరస యాగం చేస్తున్నారు. మీరు అక్కడికి వెళ్లి, మా పేర్లను చెప్పి, పాకమైన అన్నాన్ని అడగండి." కృష్ణుని ఆజ్ఞతో, గోపాలకులు నమస్కరించి, బ్రాహ్మణుల వద్దకు వెళ్లి ఇలా ప్రార్థించారు: "ధర్మాన్ని తెలిసినవారూ! రాముడు, అచ్యుతుడు దగ్గరే ఆవులను మేపుతున్నారు. వారికి ఆకలి వేసింది. మీరు నమ్మకంతో, వారికి కావలసిన అన్నాన్ని ఇవ్వండి. యాగాల్లో, పశు మేధ యాగం, సౌత్రామణి తప్ప, ఇతర సందర్భాల్లో భోజనం చేయడం వలన అపవిత్రత కలగదు." బ్రాహ్మణులు ఈ విన్నపాన్ని విన్నా, వారు తమ తమ యాగకర్మల్లో మునిగిపోయి, చిన్నచూపుతో, స్వార్థంతో, వయస్సు గర్వంతో, వారి విన్నపాన్ని పట్టించుకోలేదు. వాస్తవానికి, ఆ యాగ స్థలం, కాలం, ద్రవ్యాలు, మంత్రాలు, విధానాలు, ఋత్వికులు, అగ్నులు, దేవతలు, యజమానుడు, యాగం, ధర్మం—ఇవి అన్నీ భగవంతుని రూపమే. అయినా, పరమబ్రహ్మ అయిన అద్భుతుడు కృష్ణుని, అర్థం చేసుకోలేక, మానవుడిగా చూశారు. ఇలా, కృష్ణుడు గోపాలకులకు జీవన సత్యాలను వివరించాడు. ఆత్మ, శరీరం, సంసారం—all are illusions. నిజమైన సార్థకత పరమార్థాన్ని తెలుసుకోవడంలోనే ఉంది. భగవంతుడి సేవే జీవన పరమార్థం.