శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తన చిట్టిపిల్లలకు, ‘‘మీరు ఇప్పుడు వ్రజకు వెళ్ళండి. మీరంతా నన్ను ఆరాధించాలనే సంకల్పంతో ఈ వ్రతాన్ని నిర్వర్తించితిరి. త్వరలో రాబోయే రాత్రుల్లో మీ కోరిక నెరవేరుతుంది’’ అని అనుగ్రహంగా ఉపదేశించారు. ప్రభువు మాటలు విన్న గోపికలు, తమ కోరిక తీరిన ఆనందంతో, అయినా కృష్ణ పాదాలను విడిచిపెట్టడం ఎంతో కష్టంగా అనిపిస్తూ, తలచుకుంటూ, తల్లడిల్లుతూ వ్రజకు తిరిగి వెళ్ళారు. ఇంతలో దేవకీ కుమారుడు శ్రీకృష్ణుడు, తన అన్నయ్య బలరామునితో సహా, గోపబాలులతో కలిసి, వృందావనాన్ని వదిలి, దూరంగా ఉన్న చోట ఆవులను మేత పెట్టేందుకు బయలుదేరాడు. మధ్యాహ్నపు భయంకరమైన ఎండలో, చెట్లు తమ శరీరాన్ని గొడుగులా వంచి, నీడనిచ్చి, ఆ వేడిని తట్టుకుని, వ్రజవాసులను రక్షిస్తున్న దృశ్యాన్ని చూసిన కృష్ణుడు, తన స్నేహితులకు ఇలా పలికాడు: ‘‘ఓ స్టోకకృష్ణా, అంషూ, శ్రీదామా, సుబల, అర్జునా, విశాల, ఋషభ, తేజస్విన్, దేవప్రస్థ, వరూతపా! ఈ మహాత్ములను చూడండి. వీరు తమను తాము మరచి, ఇతరుల కోసం జీవిస్తున్నారు. గాలి, వర్షం, ఎండ, చలిని తట్టుకుని, మనకు ఆశ్రయం ఇస్తున్నారు. వీరి జన్మ ధన్యమైనది. సమస్త జీవులు వీరి వల్ల జీవించగలుగుతున్నారు. నిజంగా ఉత్తములు ఎప్పుడూ ఆశ్రయార్థులను నిరాశపరచరు. వీరు తమ ఆకులు, పువ్వులు, ఫలాలు, నీడ, మూలాలు, చెక్క, వాసన గంధాలు, గుళికలు, సారం, బూడిద, ఎముకలు వంటి వాటితో మన కోరికలను తీరుస్తున్నారు. జీవులలో జన్మించినవారికి నిజమైన పరిపూర్ణత అంటే, తన ప్రాణం, ధనం, బుద్ధి, మాటతో ఎల్లప్పుడూ ఇతరుల హితమే చేయడమే.’’ ఈ విధంగా చెట్ల మధ్యలో, కొత్త కొమ్మలు, పుష్పాలు, పండ్లు, ఆకులతో నిండిన చెట్ల క్రిందుగా, యమునా నదిలోనికి ప్రవేశించారు. అక్కడ, పవిత్రమైన, చల్లని, మంగళకరమైన నీటిని ఆవులకు తాగించి, తరువాత గోపబాలులు తాము కూడా తీపి నీటిని తృప్తిగా తాగారు. ఆ వనాల్లో, ఆవులు స్వేచ్ఛగా మేతకుంటుండగా, కృష్ణుడు, రాముడితో కలిసి, ఆకలిగా ఉన్న గోపబాలులు ఇలా మాట్లాడారు: ‘‘ఇంద్రియ విషయాలలో మునిగిపోతూ, జీవి తనను తాను మరచిపోతాడు. మరణం అనేది పూర్తిగా మరిచిపోవడమే. జన్మ అనుభవించినా, అది కూడా ఇంద్రియ విషయాలను స్వీకరించడమే — అది కలలాంటిది, మాయలాంటిది. మనం మునుపటి కలను, మాయను గుర్తుపెట్టుకోలేనట్లే, జన్మలో కూడా మనం కొత్తగా కనిపిస్తాం, పూర్వపు మనలాగా కాదు. ఇంద్రియాలు, వాటి విషయాలు, మనస్సు — ఈ మూడు రూపాలు వస్తువులో కనిపిస్తాయి. లోపలి, వెలుపలి అనే భేదం మనుషుల వల్లే కలుగుతుంది; సద్గుణ, దుర్గుణాల క్రియలవలె. ‘‘ప్రియమైనవాడా! జీవులు నిరంతరం పుట్టి, మరణిస్తూ ఉంటారు. కాలం అంత త్వరగా, సూతక్ష్మంగా నడిచిపోతుంది కాబట్టి, ఇది మనకు కనిపించదు. మంటలూ, నదుల ప్రవాహాలూ, చెట్టు ఫలాలూ — వీటి వయస్సులు, దశలు ఎలా ఉంటాయో, జీవుల వయస్సూ అలాగే ఉంటుంది. దీపాన్ని ‘మంట’ అని, నీటిని ‘ప్రవాహం’ అని, మనిషిని ‘పురుషుడు’ అని పిలవడం — ఇవన్నీ అపార్థకమైన మాటలే; శాశ్వత జీవితం అనే భావన కూడా అలాగే తప్పుడు భావన. తన కర్మల విత్తనాల వల్ల ఈ జీవి పుట్టాడని, మరణిస్తాడని భావించకూడదు. ఇది మాయ — మంట కట్టలో పుట్టి, మళ్లీ అంతరించిపోవడంలాంటి దృష్టాంతం. ‘‘గర్భధారణ, జననం, బాల్యం, కౌమారం, యవ్వనం, పౌరుషం, వృద్ధాప్యం, మరణం — ఇవే దేహానికి తొమ్మిది దశలు. వివిధమైన ఉన్నత, నీచ దేహాలు ఊహారూపంలో గుణాల అనుసంధానంతో కలుగుతాయి; వాటిని కొందరు పొందుతారు, కొందరు విడిచిపెడతారు. తండ్రి, కుమారుని ద్వారా ఆత్మ పుట్టడమూ, పోవడమూ ఊహించబడుతుంది. కానీ వస్తు స్వరూపాన్ని తెలిసినవాడు, ఈ రెండింటికీ అతీతుడు. విత్తనాన్ని, ఫలాన్ని తెలిసినవాడు చెట్టు పుట్టడాన్ని, నాశనాన్ని తెలుసుకున్నా, అతను చెట్టుకి భిన్నుడే; అలాగే, సాక్షి ఆత్మ దేహానికి భిన్నమైనవాడు. ‘‘ఆత్మను ప్రకృతితో భేదించకుండా, సంయోగంలో మాయలో పడి, జీవి సంసారంలో చిక్కుకుంటాడు. సత్త్వగుణంతో దేవతల జన్మ, రజోగుణంతో అసురులు, మనుషుల జన్మ, తమోగుణంతో పిశాచులు, జంతువుల జన్మ కలుగుతుంది. కర్మల ప్రభావంతో వీటిలో తిరుగుతాడు. ఇతరులు నాట్యం, పాట చేస్తుంటే, చూసేవాడు కూడా అనుకరిస్తాడు. అలాగే, బుద్ధిగుణాలను గమనించి, క్రియాశీలుడే కాకున్నా, అనుకరణకు లోనవుతాడు. ‘‘నీరు కదిలితే చెట్లు కదులుతున్నట్టు, కన్నులు తిరిగితే భూమి తిరుగుతున్నట్టు అనిపించడంలా, మన భావనలు కూడా వక్రంగా ఉంటాయి. మనస్సు ఊహలో ఇంద్రియ విషయాల అనుభూతి తప్పుడు దృశ్యమే; కలలో కనిపించే దృశ్యం నిజమైనదీ కాదు. అలాగే, పరమాత్మకు సంసారం కూడా తప్పుడు భావన, దశార్హ వంశజా! వస్తువు లేకున్నా, సంసారం ఆగదు; ఇంద్రియ విషయాలను ధ్యానించే వారికి కలలోనూ, మెలకువలోనూ దురదృష్టం కలుగుతుంది. ‘‘కాబట్టి, ఉద్ధవా! నమ్మకము లేని ఇంద్రియాలతో విషయాలలో మునిగిపోకు. ఆత్మను పట్టుకునే వల్ల కలిగే మాయా భ్రమను గ్రహించు. అపహాస్యం, దుర్వాక్యం, అపమానాలు, అసూయ, దెబ్బలు, నిర్బంధం, ఉపాధి పోవడం — ఇవన్నీ ఎదురైనా, మూర్ఖులు అపవిత్రంగా ప్రవర్తించినా, నిందించినా, తిడితేనూ, శరీరాన్ని శ్రమ పెట్టినా — శ్రేయస్సు కోరేవాడు ఈ కష్టాల్లో కూడా తనను తాను ఉత్తమంగా తీర్చుకోవాలి.’’ అంతట శ్రీఉద్ధవుడు ప్రశ్నించాడు: ‘‘ఓ లోకనాథా! ఈ విధంగా ఆత్మపై జరిగే అనుచితాన్ని నేను ఎలా అర్థం చేసుకోగలను? ఇది మిక్కిలి కఠినమైనది. ప్రకృతి బలవంతంగా పనిచేస్తుంది. మీ ధర్మానికి శరణైన, శాంతమయులైన, పాదాశ్రయులైనవాళ్లకే ఇది సాధ్యమవుతుంది. బ్రహ్మనిష్ఠలో బృహస్పతి, ఆత్మసాక్షాత్కారంలో హరిదేవుడు కూడా, గోవులు, గురువులు, బ్రాహ్మణుల సేవతో విశ్వక్సేనుని అనుసరిస్తారు. మూడు లోకాలలో పురుషులు స్త్రీల చెవుల్లోకి కీర్తి, గానం ద్వారా ప్రవేశించినట్లు, రాముడు సద్గుణవంతులలో ప్రవేశించినట్లు, ఇక్కడ కూడా ఉంటుంది. బలిప్రసాదం, భోజనంతో యజ్ఞకర్తల భార్యలు అనుగ్రహాన్ని పొందుతారు.’’ ఈ సమయంలో గోపబాలులు ఇలా ప్రార్థించారు: ‘‘ఓ రామా! ఓ మహాబాహూ! ఓ కృష్ణా! పాపులను సంహరించేవాడా! మాకు ఆకలి బాగా వేస్తోంది. దయచేసి మాకు ఉపశమనం కలిగించాలి.’’ శ్రీశుకుడు వివరించాడు: గోపబాలుల ప్రార్థన విన్న దేవకీపుత్రుడు కృష్ణుడు, బ్రాహ్మణుడి భార్య పట్ల కరుణతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మవేత్తలుగా, స్వర్గాన్ని కోరుతూ, ఆంగిరస యజ్ఞాన్ని నిర్వహిస్తున్న యజ్ఞవేదిక వద్దకు వెళ్ళండి.’’ ఇలా, శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ తన మిత్రులతో, భక్తులతో, వ్రజవాసులతో కలిసి, ధర్మబోధ, జీవన సత్యాలు, కర్మఫలాలు, మాయా తత్త్వాలు, భక్తి మార్గాన్ని మధురంగా ఉపదేశిస్తూ, వారి ఆకలి తీర్చేందుకు బ్రాహ్మణుల యజ్ఞశాల వైపు నడిచాడు.