పరిశుద్ధ హృదయంతో ఉన్న రాజు పరీక్షిత్, శాంతంగా కూర్చున్న మహర్షి శుకుడిని సమీపించాడు. మహర్షి జ్ఞానం ఏమాత్రం తగ్గలేదు; ఆయన చుట్టూ ప్రశాంతత వ్యాపించింది. రాజు, నమ్రతతో చేతులు ముడుచుకొని, తలనమిలి గౌరవభావంతో శుక మహర్షిని అభివందించి, మృదువైన మాటలతో ఇలా అడిగాడు: “ఓ బ్రాహ్మణ మహాశయా! ఈ రోజు మేము క్షత్రియులు, మీ దయ వల్ల సేవకు యోగ్యులమయ్యాం. మీరు మా భూమికి అతిథిగా వచ్చి, దాన్ని పవిత్రం చేసారు. మిమ్మల్ని స్మరించడమే మనుషుల ఇళ్లను తక్షణమే పవిత్రం చేస్తుంది. మరి మిమ్మల్ని ప్రత్యక్షంగా చూడటం, స్పర్శించటం, పాదాలను కడగటం, ఆసనం సమర్పించడం వంటివి ఎంత గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తాయో చెప్పలేము. ఓ మహాయోగీ! మీ సన్నిధి వల్ల ప్రజల పెద్ద పెద్ద పాపాలు కూడా వెంటనే నశించిపోతాయి, అది విష్ణువు రాక్షసులను సంహరించినట్లే. పాండవ కుమారులకు ప్రియమైన శ్రీకృష్ణుడు నన్ను అనుగ్రహించాలి. ఆయన తన వంశాన్ని ప్రేమించి మామయ్య వారి బంధువులను అంగీకరించాడు. లేనిచో, మేము మానవులు, ముఖ్యంగా మరణానికి సమీపిస్తున్నవారు, అప్రకటిత తపస్సులో స్థిరమై, వనవాసంలో నివసిస్తున్న మీలాంటి మహర్షిని ఎలా దర్శించగలిగాము? అందువల్ల, ఓ యోగేశ్వరులారా! మానవుడికి, ముఖ్యంగా మరణ సమీపంలో ఉన్నవాడికి, అత్యున్నత పరిపూర్ణతను సాధించేందుకు ఏం చేయాలో, ఏ విధంగా ప్రవర్తించాలో నాకు వివరంగా చెప్పండి. ఏమి వినాలి, ఏమి పఠించాలి, ఏమి చేయాలి, ఏమి స్మరించాలి, ఎవరి పూజ చేయాలి? లేదా, వీటికి విరుద్ధంగా ఇంకేమైనా ఉన్నదా? దయచేసి వివరించండి. ఓ బ్రాహ్మణా! ఇల్లాళ్ళ ఇళ్లలో, గోవులను పాలు దూయించే సమయంలో కూడా, భగవంతుని సాక్షాత్కారం జరగదు. ఇంతగా ఆయనను గ్రహించలేరు.” ఇలా పరీక్షిత్ రాజు మృదువుగా అడిగిన ప్రశ్నలకు, సూతుడు ఇలా వివరించాడు: బాదరాయణి కుమారుడైన శుక మహర్షి, ఆ రాజుకు జ్ఞానబుద్ధితో సమాధానం ఇచ్చాడు. “శ్రీయొక్క లక్షణాలు స్వాతంత్ర్యం మొదలైనవే; సుఖం అనేది సుఖదుఃఖాలకు అంతం. దుఃఖం అనేది సుఖాభిలాష వల్ల వస్తుంది. జ్ఞాని బంధన, మోక్షాల గుణాన్ని గ్రహిస్తాడు. మూర్ఖుడు తనను శరీరంతో సమానంగా భావిస్తాడు; నా మార్గమే వేదమార్గం. మనస్సు చిత్తభ్రమకు లోనైతే, అది తప్పు మార్గం; సత్త్వగుణం పెరిగితే, అది స్వర్గం. నరకం అనేది అజ్ఞానం, అహంకారం; స్నేహితుడు, గురువు, ఆత్మ—ఇవి అన్నీ ఒకటే. ఇల్లు అనేది శరీరమే; మానవత్వం అనేది గుణాలలో ధనం; నిజంగా ధనవంతుడు అంటే గుణవంతుడు. సంతృప్తి లేనివాడు బీదవాడు; ఇంద్రియ నిగ్రహం లేనివాడు దురదృష్టవంతుడు. గుణాలకు అసక్తి లేనివాడు ప్రభువు; గుణాలకు ఆసక్తి ఉన్నవాడు దానికి విరుద్ధం. ఓ ఉద్ధవా! నీ ప్రశ్నలకు నేను సముచితంగా సమాధానం ఇచ్చాను. మరింతగా ధర్మ, అధర్మ లక్షణాలు వివరించాల్సిన అవసరం లేదు. ధర్మంలో లోపాలను వెతకడం కూడా లోపమే; కానీ, ధర్మం అన్నది లోపాలకు అతీతమైనది.” ఇంతలో, శుక మహర్షి మరో కథను ప్రారంభించాడు: వ్రజ గ్రామంలో, గోపులు తమ స్త్రీలకు రెండు అద్భుతమైన సంఘటనలను వివరించారు—అరణ్యాగ్ని శాంతించటం, ప్రలంబాసురుని సంహారం. ఈ కథలు విని, వృద్ధ గోపులు, గోపికలు ఆశ్చర్యచకితులై, వ్రజకు వచ్చిన కృష్ణుడు, రాముడు దేవతల్లో అత్యుత్తములని భావించారు. ఆ సమయంలో వర్షాకాలం ప్రారంభమైంది. ఆకాశమంతా మేఘాలతో నిండిపోయి, మెరుపులు మెరుస్తూ, మేఘగర్జనలతో భూమి, ఆకాశం మారుమోగాయి. ఆకాశం దట్టమైన మేఘాలతో, మెరుపులతో, మేఘగర్జనలతో కప్పబడింది; అది గుణాలతో కూడిన బ్రహ్మాన్ని పోలి ఉంది. కాలం వచ్చేసరికి, మేఘాలు తమ శక్తితో ఎనిమిది నెలలు భూమి నుండి ఆవిరిగా తీసుకున్న నీటిని వర్షంగా కురిపించసాగాయి. బలమైన గాలులతో ఊదిపడే మేఘాలు, మెరుపులతో కూడి, జీవరాశికి ప్రాణదాయకమైన వర్షాన్ని కురిపించాయి; అది దయను పోలి ఉంది. ఎండతో బాగా ఎండిపోయిన భూమి, ఆ వర్షంతో తడిసి, తలమునకయై పునరుత్తేజం పొందింది; అది తపస్సుతో క్షీణించిన శరీరం, కోరుకున్న ఫలితాన్ని పొందినట్లయింది. రాత్రి మొదట్లో, చీకటిలో కేవలం జ్యోతిర్మక్షికలు మాత్రమే మెరిశాయి, గ్రహాలు కనిపించలేదు; అది కలియుగంలో వేదాలు పాశండుల వల్ల వెలిగిపోని స్థితిని పోలి ఉంది. మేఘగర్జనలు వినిపించగానే, ఇంతకాలం మౌనంగా ఉన్న తాబేళ్లు మళ్ళీ కూయడం మొదలుపెట్టాయి; అది బ్రాహ్మణులు దీక్షల తర్వాత మళ్లీ వేదపారాయణం చేయడాన్ని పోలి ఉంది. ఎండిపోయి, దారి తప్పిన చిన్న నదులు మళ్లీ ప్రవహించసాగాయి; అది స్వతంత్రుడైన మనిషికి ధనం, శక్తి తిరిగి రావడాన్ని పోలి ఉంది. భూమంతా పచ్చని గడ్డి, ఎర్రటి ఇంద్రగోప కీటకాలు, పుట్టగొడుగులతో కళకళలాడింది; అది మానవులకు కలిగే అదృష్టాన్ని పోలి ఉంది. పంటలు పండిన పొలాలు, రైతులకు ఆనందాన్ని, గర్వంతో ఉన్నవారికి విచారాన్ని కలిగించాయి; ఎందుకంటే వారు విధిని గ్రహించరు. భూమి మీద, నీటిలోని సమస్త జీవులు కొత్త వర్షంతో సుందరంగా మారాయి; అది హరిభక్తితో మారినట్లు. చిన్న చిన్న కాలువలు, ప్రవాహాలు కలిసిన నదులు, గాలివాటంతో అలలు ఎగిసిపడుతూ ఉప్పొంగాయి; అది గుణాల వల్ల కలిగే వికారాలతో యోగి మనస్సు కలవరపడినట్లయింది. పర్వతాలు, వర్షపు ధారలతో తాకిపడినా, కదలలేదు; అది పరమాత్మలో స్థిరమైనవారు విపత్తులలో చలించకపోవడాన్ని పోలి ఉంది. దారులు, గడ్డి పెరిగి, గుర్తు తెలియకుండా మారిపోయాయి; అది కలియుగంలో వేదాలు, బ్రాహ్మణులు నిర్లక్ష్యం వల్ల దారి తప్పినట్లయింది. మేఘాల్లో మెరుపుల్లా, మనుషుల మధ్య బంధాలు తాత్కాలికం; అలాగే, సద్గుణాలు ఉన్నవారిపైనా స్త్రీల నిబద్ధత స్థిరంగా ఉండలేదు. ఆకాశంలో ఇంద్రధనస్సు, గుణాలు లేని దానికీ గుణాలు ఉన్నట్టు కనిపించింది; అది గుణాలు ప్రబలినప్పుడు, నిర్గుణుడు కూడా గుణవంతుడిగా కనిపించడాన్ని పోలి ఉంది. చంద్రుడు, మేఘాల వెనుక దాగి, తన వెలుగు ప్రసరించలేదు; అది అహంకారంతో మునిగిపోయినవాడు తన సహజ తేజస్సును వెలిగించలేనట్లయింది. మేఘాలు వచ్చిన ఆనందంలో నెమళ్లు ఆనందంగా నృత్యం చేశాయి; కానీ తమ గుట్టల్లో, ఎండిపోయి నిరుత్సాహంగా ఉన్నవి, భగవంతుని దర్శనం కోసం ఎదురుచూశాయి—అది భక్తులు భగవంతుని కోసం ఎదురుచూసే తపనను పోలి ఉంది. వృక్షాలు, వేరుల ద్వారా నీరు పీల్చుకొని మళ్లీ ఆకారం పొందాయి; అవి ఇంతకాలం తపస్సుతో క్షీణించిపోయినవిగా ఉండేవి, అది మనిషి కోరికల వెనుక పరుగెత్తి అలసిపోయినట్లయింది. బహుళ ఆశలతో ఉన్నవారు, హృదయంలో అలజడితో కూడిన ఇళ్లలో నివసించేవారు; అది సరస్సులలో శాంతంగా ఉన్న క్రేన్లను పోలి ఉంది. వర్షపు వరదలు, చెరువుల గట్టులను చెదగొట్టాయి; అది కలియుగంలో వేదమార్గాలు పాశండుల మాటల వల్ల భంగమయ్యేలా. గాలితో నడిపించబడే మేఘాలు, జీవరాశికి అమృతం వలె నీరు కురిపించాయి; అది ధనాధిపతులు ద్విజుల మాట విని, సమయానికి దానం చేయడాన్ని పోలి ఉంది. ఇలా, హరి—తన సఖులతో, ఆవులతో, గోపబాలులతో కలిసి, పండిన కరివేపాకు, జంబూ చెట్లతో నిండిన ఆ అడవిలోకి ప్రవేశించాడు, ఆనందించేందుకు. ఈ విధంగా, పరమార్థాన్ని తెలిపే మహర్షుల సందేశంతో, ప్రకృతిలోని అందమైన వర్ణనలతో, భగవంతుని లీలలు వర్ణించబడ్డాయి.