పరిచయము: పరిశుద్ధ భగవత్పురాణంలోని ఈ శ్లోకాల ఆధారంగా, పరిక్షిత్ మహారాజు తన చివరి రోజుల్లో జరిగిన ఘట్టాలను, దేవతలు, ఋషులు, శుకదేవుడు, ప్రకృతి—all interconnected—గాథను మనం వినిపించుకుందాం. కథ: పరిక్షిత్ మహారాజు, మానవులకే కాదు, దేవతలకు కూడా రాజు, ఉపవాస దీక్షలో కూర్చున్నప్పుడు, స్వర్గంలో ఉన్న దేవతలు ఆయనను ప్రశంసించారు. ఆనందంతో పుష్పాలను భూమిపై చల్లారు; మళ్లీ మళ్లీ డిండిమాలు మోగాయి. అంతటి మహారాజును చూసి, అక్కడ చేరిన మహర్షులు కూడా ఆయనను ప్రశంసిస్తూ, "ఇతడి చర్యలు ప్రజలకు శుభాన్ని కలిగించేవి; ఇవి భగవంతుని గుణాలతో అలంకృతమై, ఉత్తములచే స్తుతింపబడుతున్నవి," అని అభినందించారు. "కృష్ణునికి అంకితమైనవారిలో, రాజ్యాన్ని, కిరీటాన్ని త్యాగం చేసి, భగవంతుని సన్నిధిని కోరడం ఆశ్చర్యంగా కాదు," అని వారు అన్నారు. "మేమంతా ఈ రోజు ఇక్కడే ఉంటాం; ఆయన తన శరీరాన్ని విడిచిన తరువాత, ఈ భగవత్ భక్తుడు, రాగ-శోకములేని పరమ లోకాన్ని చేరుతాడు." ఈ మునుల మాటలు విని, పరిక్షిత్ తన గురువు మధుచ్యుదుతో కలిసి, నిష్కల్మషంగా, అక్కడున్న వారిని నమస్కరించి, విష్ణు లీలలు వినేందుకు ఆసక్తిగా ఉన్నవారిని పలకరించాడు. "ఇక్కడ అన్ని దిక్కుల నుండి ప్రజలు వచ్చారు; వేదాలు మూడు లోకాల్లో ఎలా వ్యాపించాయో, ఇక్కడ లేదా ఎక్కడైనా, పరమ శ్రేయస్సు, స్వరూపాన్ని తప్ప మరొక ఉద్దేశ్యం లేదు," అని అన్నాడు. "అందుకే, ఓ బ్రాహ్మణులారా, మరణించేవారికి శుద్ధమైన కర్తవ్యమేమిటో, మీ దారిన నమ్మి అడుగుతున్నాను; దానిపై deliberation చేయండి," అని కోరాడు. ఆ సమయంలో, వ్యాసుని కుమారుడు, మహాశయుడు, అనూహ్యంగా అక్కడకు వచ్చాడు. ఆయన భూమిని ఆశలేమి లేక తిరుగుతూ, తన లక్షణాలు గుర్తించలేని విధంగా, తనలో తృప్తిగా, పిల్లలతో కలిసి, వేషధారి వేషంలో ఉన్నాడు. ఆయన పదహారవ ఏట, మృదువైన పాదాలు, చేతులు, తొడలు, భుజాలు, మోకాల్లు, కండలు, మెడ, ముఖం—all graceful. ఆయన కళ్లు పెద్దగా, పొడవుగా, చెవులు నాసికతో సమానంగా, కనుబొమ్మలు అందంగా, ముఖం ప్రకాశవంతంగా, మెడ శంఖాకారంగా ఉంది. ఆయన కాలిబొమ్మలు కనిపించకుండా, వక్షస్థలం విస్తృతంగా, నాభి లోతుగా, పొడవుగా, పొట్ట మృదువుగా, శరీరం నిద్రవస్త్రం లేకుండా, ముఖంపై జుట్టు, చేతులు పొడవుగా, దేవతల్లో ఉత్తముని పోలి కనిపించాడు. ఆయన కృష్ణవర్ణం, యౌవన సౌందర్యం ఎప్పటికీ తాజాగా, శరీరంలో శుభలక్షణాలు; చిరునవ్వుతో స్త్రీలను ఆకర్షించేవాడు. మునులు ఆయన స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నప్పటికీ, ఆయన గొప్పతనం దాచబడినందున, సన్మానంగా నిలబడ్డారు. విష్ణురాతుడు (పరిక్షిత్) ఆయనను నమస్కరించి, అతిథిగా వచ్చిన శుకదేవునికి పూజ చేసాడు. అజ్ఞాన స్త్రీలు, పిల్లలు వెనక్కి వెళ్లిన తరువాత, మహా ఆసనంపై శుకదేవుని సన్మానంగా కూర్చోబెట్టాడు. అక్కడ, బ్రహ్మర్షులు, రాజర్షులు, దేవర్షుల సమూహాల్లో, శుకదేవుడు చంద్రుడు నక్షత్రాల మధ్య ప్రకాశించేలా వెలుగులా మెరిసాడు. రాజు, భగవత్ భక్తుడు, ప్రశాంతంగా కూర్చున్న శుకదేవుని వద్దకు వెళ్లి, తల వంచి, చేతులు జోడించి, వినయంగా మాట్లాడాడు. "ఓ బ్రాహ్మణా, ఈ రోజు మేము క్షత్రియులు సేవకు యోగ్యులయ్యాము; మీ కృపతో, మీరు మా అతిథిగా రావడంతో, మా భూమి పవిత్రమైంది." "మీను స్మరించడమే మన ఇళ్ళను శుద్ధం చేస్తుంది; చూడటం, స్పర్శించడం, పాదాలను కడగడం, ఆసనం ఇవ్వడం—ఇవన్నీ మరింత పవిత్రతను ఇస్తాయి." "మీ సన్నిధి వల్ల, ఓ మహాయోగీ, ప్రజల లోపాలు వెంటనే నశిస్తాయి; విష్ణువు రాక్షసులను నాశనం చేసినట్లుగా." "కృష్ణుడు—పాండవులకి ప్రియమైనవాడు—నన్ను ప్రసన్నంగా చూడాలి; తన వంశాన్ని ప్రేమించి, తన పితృబంధువులను అంగీకరించాడు." "లేదంటే, మేము మరణానికి సమీపించిన మానవులు, అప్రకటితంలో స్థితమైన, perfected, అడవిలో నివసించే మీను ఎలా దర్శించగలిగాం?" "అందుకే, ఓ యోగులలో శ్రేష్ఠా, మరణ సమీపంలో, అన్ని విధాలుగా మనుషులు ఏమి చేయాలి? పరమ సిద్ధి గురించి అడుగుతున్నాను." "ప్రజలు ఏమి వినాలి, పఠించాలి, చేయాలి, స్మరించాలి, పూజించాలి? లేదా, వీటికి వ్యతిరేకంగా మరేదైనా ఉంటే చెప్పండి." "ఓ బ్రాహ్మణా, గృహస్థుల ఇళ్ళలో భగవంతుని సన్నిధి కనిపించదు; పాలు పితకే సమయంలో కూడా కాదు." సూతుడు చెప్పాడు: "రాజు, ఇలా వినయంగా అడిగినపుడు, బాదరాయణుని కుమారుడు, జ్ఞానముతో, సమాధానమిచ్చాడు." "శ్రీ లక్షణాలు స్వతంత్రత మొదలైనవి; సుఖం అనేది సుఖ-దుఃఖాలకు అంతం. దుఃఖం అనేది సుఖం కోరిక వల్ల వస్తుంది. బంధనం, విముక్తి తత్త్వాన్ని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు." "అజ్ఞాని శరీరం మొదలైన వాటితో తను ఏకమైపోతాడు; నా మార్గం వేదంగా పిలవబడుతుంది. మనస్సు వ్యాకులత తప్పు మార్గం; సత్త్వగుణం ఎదుగుదల స్వర్గం." "నరకం అనేది అంధకారం, అహంకారం; స్నేహితుడు, గురువు, తాను—all are one. ఇంటి అనేది శరీరం; మానవత్వం అనేది గుణాల్లో సంపద; నిజమైన ధనవంతుడు గుణాల్లో సంపన్నుడు." "సంతృప్తి లేని వాడు పేదవాడు; ఇంద్రియాలను జయించని వాడు దయనీయుడు. గుణాలకు అసక్తి లేని వాడు ప్రభువు; గుణాలకు బంధం వ్యతిరేకం." "ఓ ఉద్ధవా, నీ ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇచ్చాను; ధర్మ, అధర్మ లక్షణాలను మరింత వివరించాల్సిన అవసరం లేదు. ధర్మంలో లోపాలను చూడటం లోపమే; ధర్మం అన్నది రెండింటి నుండి ముక్తమైనది." ఇంతలో, శుకదేవుడు చెప్పాడు: "గోపులు, స్త్రీలకు, కృష్ణ-రాముల అద్భుత కార్యాలను వివరించారు—అటవీ అగ్ని నశనం, ప్రలంబాసురుని సంహారం." విని, వృద్ధ గోపులు, స్త్రీలు, ఆశ్చర్యంతో, వ్రజానికి వచ్చిన కృష్ణ-రాములను దేవతల్లో శ్రేష్ఠులుగా భావించారు. ఆ తరువాత, వర్షాకాలం ప్రారంభమైంది; ప్రాణులన్నీ ఉత్సాహంగా, ఆకాశం, భూమి మెరుపులతో, గురుగుండు మోగుతూ, ప్రకాశించాయి. ఆకాశం, ముదురు మేఘాలతో, మెరుపులతో, గర్జనతో, కాంతిని తగ్గించుకుని, కనబడకుండా, గుణాలతో కూడిన బ్రహ్మంలా కనిపించింది. అప్పుడప్పుడు, మేఘాలు తమ స్వశక్తితో, భూమి నుంచి ఎనిమిది నెలలు సేకరించిన నీటిని విడుదల చేయడం ప్రారంభించాయి. విపరీతమైన గాలులతో, మెరుపులతో కూడిన పెద్ద మేఘాలు, కరుణకు సమానంగా, జీవాన్ని ఇచ్చే వర్షాన్ని కురిపించాయి. ఎండలో తినిపోయిన, తపస్సు వల్ల క్షీణించిన శరీరం ఫలాన్ని పొందినప్పుడు తిరిగి ఉనికి పొందినట్లుగా, భూమి వర్షంతో తడిసిపోయింది. రాత్రి మొదట్లో, చీకటిలో, నక్షత్రాలు కాకుండా, కేవలం జ్యోతిర్మయమైన పురుగు (fireflies) మెరిసాయి; కలియుగంలో, పాపం వల్ల, వేదాలు అవిధేయుల మధ్య ప్రకాశించకపోవడం వంటి దృశ్యం. మేఘాల గర్జన విని, మౌనంగా ఉన్న పాములు (frogs) మళ్లీ కూరుకునాయి; బ్రాహ్మణులు వ్రతం తర్వాత మళ్లీ మంత్రాలను పఠించడంలా. ఎండలో క్షీణించి, మార్గం తప్పిన చిన్న నదులు, మళ్లీ ప్రవహించాయి; స్వతంత్రంగా ఉన్న మనిషికి సంపద, శక్తి తిరిగి రావడం వంటి దృశ్యం. భూమి, గడ్డి, ఇంద్రగోపం పురుగులతో ఆకుపచ్చగా, ఎరుపుగా, పుట్టలతో నీడగా మారింది; ఇది మనుషులకు అదృష్టాన్ని సూచిస్తుంది. పంటలతో నిండిన పొలాలు రైతులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చాయి; కానీ, తమను అదృష్టవంతులుగా భావించే అహంకారులకు, అన్నీ విధి ఆధీనమని తెలియక, విచారాన్ని కలిగించాయి. *** ఈ విధంగా, పరిక్షిత్ మహారాజు ఉపవాసంలో, ఋషుల ప్రశంసలు, శుకదేవుని ఆగమనము, వర్షాకాలంలో ప్రకృతి మార్పులు—all are woven together, reflecting Dharma, Bhakti, and the grandeur of Bhagavata Purana.