పరమ పవిత్రమైన భాగవతంలో వర్ణించబడిన సంఘటనలు ఇలా ప్రవహించాయి— ధర్మాన్ని పరిరక్షించాల్సిన బాధ్యతతో ఉన్న రాజు, తన రాజ్యంలో నిర్దోషులపై ఎవరు అన్యాయం చేసినా, వారు మానవులు అయినా, చేతికి కంకణం ధరించినవారైనా, నేరాన్ని నిర్బంధించకుండా చేస్తే, స్వయంగా వారి భుజాన్ని పట్టుకుని శిక్షిస్తానని సంకల్పించాడు. రాజునికి అత్యున్నతమైన కర్తవ్యమేమిటంటే, స్వధర్మాన్ని నిలబెట్టడం, ఇతరులను శాస్త్రబద్ధంగా పాలించడం, కష్టకాలంలో కూడా ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టకపోవడం. ఈ సమయంలో, ధర్మరూపంగా ఉన్న వృషభుడు, పరమ పాండవపుత్రుడైన రాజును ప్రశంసిస్తూ—‘‘నీ మాటలు బాధితులకు రక్షణ కల్పించే వారికి తగినవే. నీలోని సద్గుణాల వల్లే శ్రీకృష్ణుడు దూతగా, నాయకుడిగా వ్యవహరించాడు’’ అని అన్నాడు. ‘‘మా లోపల దుఃఖానికి విత్తనాలు లేవు; మాటల్లోని భేదాలతో మేము మాయలో పడిపోయాము; ఆ నరుని గుర్తించలేకపోతున్నాం. కొందరు తాము తామే ఆత్మ అని, మరికొందరు అదృష్టమే కారణమని, ఇంకొందరు కర్మే ప్రభావమని, మరికొందరు ప్రకృతే అధిపతినని వాదిస్తున్నారు. మరికొందరు అది అగోచరమని, నిర్వచించలేనిదని అంటారు. రాజర్షీ! నువ్వు నీ బుద్ధితో పరిశీలించు’’ అని ధర్ముడు చెప్పాడు. ఇంతగా ధర్ముడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, సూతుడు చెబుతున్నాడు—పరిశుద్ధమైన మనస్సుతో, బాధను వ్యక్తం చేస్తూ రాజు ధర్మునికి ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: ‘‘ధర్మమును గురించి మాట్లాడుతున్న నీవు ధర్మ స్వరూపుడవు; ఎక్కడైనా అధర్మం జరిగితే, దానికి సహకరించినవారు కూడా భాగస్వాములే. కానీ, దేవతామాయ మార్గం మనస్సుకూ, మాటకూ అందని దుర్గమని నాకు అనిపిస్తోంది. సత్యయుగంలో తపస్సు, పవిత్రత, దయ, సత్యం అనే నాలుగు కాళ్లపై ధర్మం నిలబడింది. నీ గర్వం, మోహం, మత్తు వల్ల మూడు కాళ్లు విరిగిపోయాయి. ఇప్పుడు నీకు మిగిలింది ఒక్క సత్యమే. కానీ, కలియుగంలో అబద్ధం ఆధిక్యంతో అది కూడా అపాయంలో ఉంది. ఈ భూమిని, భగవంతుడు తన పాదచిహ్నాలతో అలంకరించి, భారం మోసే బాధ్యతను అప్పగించాడు. ఆ భూమాత, దురదృష్టవశాత్తు, కన్నీళ్లతో విలపిస్తూ, ‘అర్హత లేని రాజులు, శూద్రులు నా సుఖాలను అనుభవిస్తారు’ అని వేదనతో విలపిస్తోంది.’’ రాజు ధర్ముని, భూమిని ఓదార్చాడు. అనంతరం, ధర్మాన్ని నశింపజేసే కారణాన్ని శిక్షించాలనే సంకల్పంతో, తన పదునైన ఖడ్గాన్ని తీసుకున్నాడు. అప్పుడే, రాజసింహాసనం, రాజచిహ్నాలను వదిలేసి, భయంతో వణికుతూ, అతడు రాజు పాదాలకు నమస్కరించాడు. రాజు, దుఃఖితుల పట్ల దయతో, తన పాదాలకు శరణు వచ్చినవారిని హతమార్చడు. స్వల్పహాసంతో ఇలా అన్నాడు: ‘‘నీకు గౌరవంతో చేతులు జోడించినందుకు, గూడాకేశుడి వంశస్థులవద్ద నీకు భయం లేదు. కానీ, నీవు నా రాజ్యంలో ఉండకూడదు, అధర్మ సహచరుడవు. నీవు మానవ శరీరాల్లో నివసించినప్పటి నుంచి, లోభం, అబద్ధం, దొంగతనం, పాపం, మోసం, కలహం, ద్వేషం వంటి అధర్మ లక్షణాలు విస్తరించాయి. నీవు ఇక్కడ ఉండకూడదు; ధర్మం, సత్యం ఉన్న చోటే ఉండాలి. ముఖ్యంగా, యజ్ఞాల ద్వారా భగవంతుడిని పూజించే ప్రాంతాల్లో మాత్రమే ఉండాలి. అక్కడ హరి యజ్ఞస్వరూపుడై, భక్తులకు మంగళాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. ఆయన వాయువులా అంతర్గతంగా, బాహ్యంగా, చలించేవారిలో, అచలజీవుల్లో అంతర్యామిగా ఉంటాడు.’’ ఇలా పరిక్షిత్తు రాజు ఆదేశించగా, కలి భయంతో వణికిపోయాడు. ఖడ్గాన్ని ఎత్తిపట్టి శిక్షించబోయే రాజుని చూచి, ‘‘ప్రభూ! మీరు చెప్పిన ఎక్కడికైనా నేను వెళ్లినా, మీరు ధనుస్సు, బాణాలతో అక్కడే ఉన్నట్లు కనిపిస్తున్నారు. కనుక, ధర్మాన్ని పరిరక్షించే మహారాజా! నాకో స్థలం నిర్ణయించండి; మీ ఆదేశాన్ని పాటిస్తూ అక్కడ నివసిస్తాను’’ అని వేడుకున్నాడు. అప్పుడు పరిక్షిత్తు, కలికి నాలుగు స్థలాలను కేటాయించాడు—జూదం, మద్యం, వ్యభిచారం, హింస—ఇవి అధర్మానికి కేంద్రాలు. కలి మరింత వేడుకోగా, రాజు అతనికి బంగారాన్ని కూడా అనుమతించాడు. అక్కడినుంచి అబద్ధం, మత్తు, కామం, కోపం, శత్రుత్వం వంటి అధర్మ లక్షణాలు ఉద్భవించాయి. ఈ అయిదు అధర్మ కేంద్రాలను కలికి అప్పగించి, అతడు ఆదేశాన్ని పాటిస్తూ అక్కడే నివసించాడు. అందువల్ల, ధర్మాన్ని కోరుకునే ప్రతి ఒక్కరూ, ముఖ్యంగా రాజులు, ప్రజానాయకులు, గురువులు—ఈ అధర్మ కేంద్రాలకు దూరంగా ఉండాలి. రాజు ధర్మునికి తిరిగి తపస్సు, పవిత్రత, దయ అనే మూడు కాళ్లను పునరుద్ధరించాడు; భూమిని సంతోషపెట్టాడు. తన తాత రాజ్యాన్ని వనప్రస్థానికి వెళ్ళే ముందు అప్పగించిన విధంగా, పరిక్షిత్తు రాజసింహాసనాన్ని అధిష్ఠించాడు. ప్రస్తుతం, ఆ మహారాజు హస్తినాపురంలో కౌరవ వంశ కీర్తితో ప్రకాశిస్తూ, రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నాడు. అబిమన్యుడి కుమారుడైన ఈ రాజు భూమిని రక్షిస్తూ, మీరు అందరూ మహాయజ్ఞంలో పాల్గొనగలుగుతున్నారు. సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఇంద్రునితో కలిసి సుఖంగా జీవిస్తున్నాడు. బ్రాహ్మణులు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, వ్యాపారంతో లేదా వస్తువుల అమ్మకాల ద్వారా జీవించవచ్చు; అత్యంత కష్టంలో ఖడ్గాన్ని కూడా ఆశ్రయించవచ్చు; కానీ, కుక్కలవంటి జీవనాన్ని అనుసరించకూడదు. క్షత్రియులు కష్టకాలంలో వైశ్యుల వృత్తిని, వేట వృత్తిని, బ్రాహ్మణుల పనిని కూడా చేయవచ్చు; కానీ, కుక్కలవంటి జీవనాన్ని అనుసరించరాదు. వైశ్యులు శూద్రుల పనిని, శూద్రులు తక్కువ పనులను చేయవచ్చు; కానీ, కష్టాల నుండి విముక్తులైన తర్వాత, అపవిత్రమైన వృత్తులను ఆశ్రయించకూడదు. ప్రతి రోజు, వేదపఠనం, పితృదేవతలకు తర్పణం, దానధర్మాలు, లభ్యమైన ఆహారాన్ని ఇతరులకు పంచడం ద్వారా దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, భూతగణాలను పూజించాలి. ఇవన్నీ నా రూపాలే. సత్యమైన మార్గంలో సంపాదించిన ధనంతో, అనుబంధితులను పోషిస్తూ, న్యాయంగా యజ్ఞాదిక కర్మలు చేయాలి. కుటుంబానికి మమకారం కలిగించకూడదు; గృహస్థుడైనా నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. జ్ఞానులు, కనబడకపోయినా, నశించిపోయినట్లే ఈ లోకాన్ని చూస్తారు. కొడుకులు, భార్యలు, బంధువుల కలయిక ప్రయాణికుల కలయిక వంటిది; వారు శరీరాన్ని విడిచిపోతారు, కల నిద్రను విడిచిపోతున్నట్లుగా. ఈ విధంగా ఆలోచిస్తూ, ముక్తుడైనవాడు ఇంట్లో అతిథిగా ఉంటాడు; అనుబంధం లేకుండా, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టి జీవిస్తాడు. ఈ విధంగా, భాగవతంలోని ఈ ఘట్టం ధర్మ, అధర్మ, రాజధర్మం, కలియుగ లక్షణాలు, జీవన విధానాలను మనముందు ఉంచుతుంది.