శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

ఒకసారి, నైమిశారణ్యంలో మునుల మధ్య కూర్చున్న శౌనక మహర్షి, సూతమహామునిని ఇలా అడిగాడు: “ఓ మహాభాగ! పాండవుల వంశజుడైన పరీక్షిత్ మహారాజు తన విజయయాత్రలో కలిని ఎందుకు పట్టుకున్నాడు? ఆ రాజసమాన చిహ్నాలతో ఉన్న శూద్రుడు ఎవరు? అతడు ఆ గోవును తన కాలితో తన్నినాడు—దాని వెనుక కారణం ఏమిటి? ఇది శ్రీకృష్ణుని లీలలకు సంబంధించినదైతే దయచేసి వివరించు.” “ఓ సూత! మనందరం భగవంతుని పదపద్మాల అమృతాన్ని ఆస్వాదించేవాళ్లమైతే, వృథాగా కాలక్షేపానికి ఉపయోగపడే ఇతర విషయాలు మనకు ఏమి ఉపయోగం? అవి మన జీవితాన్ని నాశనం చేయడానికే పనికివస్తాయి. మానవ జన్మ స్వల్పకాలికమైనది, మరణాన్ని అధిగమించాలనుకునే వారికి ప్రభువు స్వయంగా యమరూపంగా ఇక్కడ శామీక మహర్షిచేత పిలవబడ్డాడు. యముడు ఇక్కడ ఉన్నంతవరకు ఎవ్వరూ మరణించరు. అందుకే మహర్షులు యముని పిలిచారు. హరి చరిత్రామృతాన్ని మానవ లోకంలో మనం ఆస్వాదిద్దాం! ఈ కలియుగంలో ప్రజలు మాంద్యబుద్ధులు, తక్కువ ఆయుష్కాలం కలవారు. రాత్రిళ్లు నిద్రలో, పగటిళ్లు వ్యర్థమైన పనుల్లో కాలం గడిపేస్తున్నారు. ఇంతలో, సూతుడు కథను కొనసాగించాడు: కురు వంశ భూభర్త అయిన పరీక్షిత్ మహారాజు తన రాజ్యంలో కలియుగుడు ప్రవేశించాడని దుర్వార్త విన్నాడు. ధైర్యవంతుడైన అతడు తన విల్లు ఎత్తి, నల్లని కాళ్లతో యుక్తమైన, సింహధ్వజం ఉన్న అలంకృత రథాన్ని ఎక్కి, తన సైన్యంతో—రథాలు, గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు, పదాతులు తోడు—దిశలన్నింటినీ జయించేందుకు బయలుదేరాడు. అతడు భద్రాశ్వ, కేతుమాల, భారత, ఉత్తర కురు, కింపురుషాదుల దేశాలను జయించి, వాటి నుండి బలిప్రదానం స్వీకరించాడు. పట్టణాలు, అరణ్యాలు, పవిత్ర జలాల నదులు, దేవతలకు సమానమైన పురుషులు, అప్సరసలు వంటి స్త్రీలను కూడా వశపరిచాడు. పరీక్షిత్ మహారాజు ఎన్నడూ చూడని అద్భుతమైన నగరాలు, అపూర్వమైన గృహాలు, అప్సరసలకు సమానమైన స్త్రీలను చూశాడు. అక్కడా, ఇతర ప్రాంతాల్లోనూ, అతడు తన పూర్వీకుల మహిమను, శ్రీకృష్ణుని గొప్పతనాన్ని తెలియజేసే కీర్తనలను విన్నాడు. అశ్వత్థాముని అగ్నిసాయుధం నుండి తాను ఎలా రక్షించబడ్డానో, వృష్ణి వంశీయులు, పాండవుల మధ్య ఉన్న అపార అనురాగాన్ని, వారి కేశవునిపై భక్తిని గురించీ విన్నాడు. ఈ విధంగా పరమానందంతో, విశాలమైన కళ్లతో, సంతోషంతో పరవశుడై, పరీక్షిత్ మహారాజు వారికి ధన, వస్త్ర, హారాదులు విరివిగా దానం చేశాడు. విష్ణుపాదార్చనలో నిష్ఠ కలిగిన పరీక్షిత్, పాండవులను ప్రేమతో సేవించేవాడు—రథసారధిగా, స్నేహితుడిగా, సహాయకుడిగా, దూతగా, వీరాసనంలో భాగస్వామిగా, వారి వెంట నడుచుకుంటూ, వారిని స్తుతిస్తూ, నమస్కరిస్తూ, ఈ విధంగా జగత్తు అంతటినీ విష్ణువుకు వశపరిచాడు. ఇలా తన పూర్వీకుల ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ పరీక్షిత్ రాజు తన రాజ్యపాలనలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పుడు, ఒక అద్భుత సంఘటన సమీపంలో సంభవించింది. దానిని నేను మీకు వివరించబోతున్నాను—శ్రద్ధగా వినండి. ఆ సమయంలో, ధర్మదేవుడు ఒక కాలు మీద నడుస్తూ, తన నీడ తక్కువై, దూడను కోల్పోయిన ఆవులా విలపిస్తున్న భూమిని చూశాడు. ఆమెను ప్రశ్నించాడు: “ఓ మృదువైనవాడా! నీవు క్షేమంగా ఉన్నావా? నీ ముఖంలో విషాదం కనిపిస్తోంది. నీలోపల ఏదో బాధ ఉంది. నీవు దూరంగా ఉన్న బంధువుల కోసం శోకిస్తున్నావా, అమ్మా?” “నీ అవయవం పోయినందుకు బాధపడుతున్నావా? దుర్మార్గులచేత నీవు భక్షింపబడబోతున్నావా? యజ్ఞాల్లో దేవతలకు ఇచ్చే భాగాలు అపహరించబడ్డాయా? ఇంద్రుడు వర్షాన్ని ఇవ్వక ప్రజలు బాధపడుతున్నారా?” “భూమిపై రక్షణ లేకుండా ఉన్న స్త్రీలు, పిల్లలు దుర్మార్గుల చేతుల్లో బాధపడుతుండటాన్ని చూసి శోకిస్తున్నావా? బ్రాహ్మణ వర్ణంలో వేదమాతా సంస్కారం భ్రష్టమైందని బాధపడుతున్నావా? ధర్మరహిత రాజులచేత క్షత్రియ వంశాలు, మహాకుటుంబాలు పతించిపోయినందుకు బాధపడుతున్నావా?” “కలియుగపు ప్రభావంతో క్షత్రియ వంశాలు నాశనమయ్యాయా? వారి రాజ్యాలు పాడయ్యాయా? ప్రజలు తిండి, త్రాగు, నివాసం, స్నానం కోసం దేశదేసాలు తిరుగుతున్నారని బాధపడుతున్నావా?” “లేకపోతే, ఆ పరమాత్మ అయిన హరివాసుదేవుడు, నీ భారాన్ని తీయడానికి అవతరించి, ఇప్పుడు తిరిగి వెళ్లిపోయినందుకు, నీవు ఇంకా విముక్తి పొందకపోయినందుకు బాధపడుతున్నావా?” “ఓ భూమాతా! నీ బాధకు మూల కారణం ఏమిటో నాకు చెప్పు. దేవతలచే పూజించబడే నీ శుభయోగం, పరాక్రమవంతులలో అత్యంత శక్తివంతుడైన కాలచక్రం చేత పోయిందా?” భూమాత ఇలా సమాధానమిచ్చింది: “ఓ ధర్మదేవా! నీవు అడిగిన ప్రతిదీ నీకు తెలిసినవే. లోకానికి మంగళాన్ని కలిగించే నాలుగు పాదాలకూ నీవు ఆధారంగా ఉన్నావు.” “నిజాయితీ, పవిత్రత, దయ, క్షమ, విరక్తి, తృప్తి, సరళత, ప్రశాంతత, ఆత్మనిగ్రహం, తపస్సు, సమత్వం, సహనం, ఇంద్రియనిగ్రహం, విద్య—” “జ్ఞానం, వైరాగ్యం, ఐశ్వర్యం, వీర్యం, తేజస్సు, బలం, స్మృతి, స్వాతంత్ర్యం, నైపుణ్యం, సౌందర్యం, ధైర్యం, మృదుత్వం—” “ధైర్యం, వినయం, సద్గుణం, సహనం, ఉత్సాహం, బలం, ఐశ్వర్యం, లోతైనతనము, స్థిరత్వం, భక్తి, కీర్తి, గౌరవం, అహంకార రాహిత్యం—” “ఇవి మరియు మరెన్నో గొప్ప లక్షణాలు ఎల్లప్పుడూ నీవందరిలో ఉంటాయి. గొప్పతనం కోరువారు ఇవే కోరుతారు; ఇవి నీవందరిలో ఎప్పుడూ క్షీణించవు.” “కానీ ఇప్పుడు నేను లోకాన్ని చూసి దుఃఖిస్తున్నాను. శ్రీనివాసుడు లేని లోకం, కలియుగపు పాపదృష్టిచేత బాధపడుతోంది. నా బాధ నాకే కాదు, నీకు, ఉత్తమ పాలకుడైన నీకు, దేవతలకు, పితృదేవతలకు, ఋషులకు, సద్గుణవంతులకు, అన్ని వర్ణాశ్రమాలకు కూడా ఉంది.” “బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు కూడా, ఆయన కేవలం తిలకించగలుగుతామేమోనని ఆశతో, కఠిన తపస్సులు చేశారు. అలాంటి ప్రభువు పాదధూళిని, ఆ మహాలక్ష్మీదేవి సైతం తన స్వస్థానాన్ని వదలి, ఎంతో ప్రేమతో పూజిస్తుంది.” “నా భూమిపై ఆ పరమాత్ముని పాదచిహ్నాలు—పద్మం, వజ్రం, అంకుశం, ధ్వజం మొదలైనవి—విరాజిల్లాయి. అయినా, ఆ మహిమను పొందిన నేను, ఆయన కృపను పొందలేకపోయాను. చివరికి ఆయన నన్ను వదిలేశాడు. లోకాలు కూడా నన్ను నిర్లక్ష్యంగా తృణించాయి.” “ఆయనే తన స్వశక్తితో భూమిపై ఉన్న భరాన్ని—దురాత్మ రాజుల వందలాది సైన్యాలను—తొలగించాడు. నీవు స్థిరంగా నిలవలేని స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, ఆయన నిన్ను మళ్ళీ స్థిరపరిచాడు. యదువంశాన్ని తన సౌందర్యంతో ఆనందింపజేశాడు.” “ఆ పరమపురుషుని విరహాన్ని ఎవరు భరించగలరు? ఆయన ప్రేమతో నిండిన చూపులు, చిరునవ్వులు, మధురవాక్యాలు తేనెటీగలకే కాదు, నా మనస్సునూ హరించాయి. ఆయన పాదధూళి, మంగళాకార చిహ్నాలతో, నా అంతరంగాన్ని స్ఫూర్తిగా చేస్తుంది.” ఈ విధంగా భూమి, ధర్మదేవుడు పరస్పరం సంభాషించుకుంటుండగా, ఆ సమయంలో పరీక్షిత్ మహారాజు, రాజర్షి, తూర్పు దిశలో ప్రవహించే సరస్వతీనది తీరానకు వచ్చాడు. ఆ సమయంలో, సూతుడు భగవంతునికి నమస్కరిస్తూ ఇలా ప్రార్థించాడు: “ఓ పరమాత్మా! మహానుభావా! సమస్త ప్రాణుల నివాసస్థానమా! జగత్కారకా! పరాత్పర స్వరూపుడా! నీకు నమస్కారం.” “జ్ఞానసంపదకు నిలయమైనవాడా! పరమార్థ స్వరూపుడా! అనంతశక్తి కలవాడా! గుణాతీతుడా! నిత్యుడా! జగత్తుకు అతీతుడా! నీకు నమస్కారం.” “కాలమూర్తి! కాలానికి మూలమైనవాడా! కాలవిభాగాలకు సాక్షిగా ఉన్నవాడా! జగత్తు స్వరూపుడా! సమస్తానికి అధిపతివా! సృష్టికర్తా! కారకుడా! నీకు నమస్కారం.” “పంచభూతాలకు, ఇంద్రియాలకు, ప్రాణానికి, మనస్సుకు, బుద్ధికి, హృదయానికి అంతరంగంగా అనుభవించదగినవాడా! మూడు గుణాల మాయచైతన్యంతో ఆవరించబడినవాడా! నీకు నమస్కారం.” “అనంతుడా! సూక్ష్ముడా! అవికారి! సర్వజ్ఞుడా! అన్ని సిద్ధాంతాలను సమన్వయించేవాడా! వాక్కు, అవాక్కు రెండింటికి ఆధారమైన శక్తివా! నీకు నమస్కారం.” “సర్వప్రామాణ్యానికి మూలమైనవాడా! మునివరుడా! శాస్త్రాల మూలస్వరూపుడా! కర్మ, వైరాగ్య మార్గానికి మార్గదర్శకుడా! వేద స్వరూపుడా! మళ్ళీ మళ్ళీ నీకు నమస్కారం.” ఈ విధంగా, పరమపురుషుని మహిమను, భూమి, ధర్మదేవుడు, పరీక్షిత్ మహారాజు, సూతమహర్షి మధురంగా స్మరించుకుంటూ, కలియుగపు ప్రభావాలను, ధర్మభూమిని, భగవంతుని విరహాన్ని చర్చించుకున్నారు.