శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

శౌనక ఉవాచ । (అనుష్టుప్) నిర్గతే నారదే సూత భగవాన్ బాదరాయణః । శ్రుతవాంస్తదభిప్రేతం తతః కిమకరోద్ విభుః । సూత ఉవాచ । బ్రహ్మనద్యాం సరస్వత్యాం ఆశ్రమః పశ్చిమే తటే । శమ్యాప్రాస ఇతి ప్రోక్త ఋషీణాం సత్రవర్ధనః

శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు: సూతా! నారదుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, బాదరాయణుడు ఆయన ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి, తర్వాత ఏమి చేశాడు? సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: బ్రహ్మనదైన సరస్వతీ తీరంలో, పశ్చిమ ఒడ్డున ఉన్న ఆశ్రమం 'శమ్యాప్రాసం' అని ప్రసిద్ధి, అది ఋషుల సమ్మేళనాలకు నిలయం.

తస్మిన్ స్వ ఆశ్రమే వ్యాసో బదరీషణ్డమణ్డితే । ఆసీనోఽప ఉపస్పృశ్య ప్రణిదధ్యౌ మనః స్వయమ్

ఆ ఆశ్రమంలో, బదరీ చెట్ల సమూహాలతో అలంకరించబడిన చోట, వ్యాసుడు నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, తన మనస్సును ఏకాగ్రంగా స్థిరపరిచాడు.

భక్తియోగేన మనసి సమ్యక్ ప్రణిహితేఽమలే । అపశ్యత్ పురుషం పూర్ణం మాయాం చ తదపాశ్రయమ్

భక్తి యోగంతో తన మనస్సును పూర్తిగా పవిత్రంగా చేసి స్థిరపరిచిన వ్యాసుడు, పరిపూర్ణ పురుషుడైన భగవంతుడిని, ఆయన ఆధీనంగా ఉన్న మాయను దర్శించాడు.

యయా సంమోహితో జీవ ఆత్మానం త్రిగుణాత్మకమ్ । పరోఽపి మనుతేఽనర్థం తత్కృతం చాభిపద్యతే

ఆ మాయ వల్ల జీవుడు, నిజానికి పరమాత్మ అయినా, తాను మూడు గుణాల స్వరూపుడినని భావించి, అనర్థాలను ఊహించి, వాటిని అనుభవిస్తాడు.

అనర్థోపశమం సాక్షాద్ భక్తియోగమధోక్షజే । లోకస్యాజానతో విద్వాంన్ చక్రే సాత్వతసంహితామ్

ఈ బాధలు పోవాలంటే, తెలియని ప్రజల కోసం, భగవంతునికి నేరుగా భక్తి చేసే మార్గాన్ని వివరించే సాత్వత సంహితను ఆ జ్ఞాని రచించాడు.

యస్యాం వై శ్రూయమాణాయాం కృష్ణే పరమపూరుషే । భక్తిరుత్పద్యతే పుంసః శోకమోహభయాపహా

ఈ గ్రంథాన్ని వినేవారికి, కృష్ణుడైన పరమపురుషునిపై భక్తి కలుగుతుంది. అది శోకాన్ని, మోహాన్ని, భయాన్ని తొలగిస్తుంది.

స సంహితాం భాగవతీం కృత్వానుక్రమ్య చాత్మజమ్ । శుకం అధ్యాపయామాస నివృత్తినిరతం మునిః

ఈ భాగవత సంహితను క్రమంగా రచించిన ఆ ముని, విరక్తిలో నిమగ్నమైన తన కుమారుడు శుకుని దీనిని బోధించాడు.

శౌనక ఉవాచ । స వై నివృత్తినిరతః సర్వత్రోపేక్షకో మునిః । కస్య వా బృహతీం ఏతాం ఆత్మారామః సమభ్యసత్

శౌనకుడు అడిగాడు: విరక్తిలో నిమగ్నుడై, అన్నిటినీ సమంగా చూసే ఆ ముని, స్వయంగా ఆనందంగా ఉండే వాడు, ఈ గొప్ప గ్రంథాన్ని ఎందుకు అభ్యసించాడు?

సూత ఉవాచ । ఆత్మారామాశ్చ మునయో నిర్గ్రన్థా అప్యురుక్రమే । కుర్వన్తి అహైతుకీం భక్తిం ఇత్థంభూతగుణో హరిః

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: స్వయంగా ఆనందంగా ఉండే మునులు, బంధనాలేవీ లేని వారు కూడా, హరిలోని అపూర్వ గుణాల వల్ల, కారణం లేకుండా భక్తి చేస్తారు.

హరేర్గుణాక్షిప్తమతిః భగవాన్ బాదరాయణిః । అధ్యగాన్ మహదాఖ్యానం నిత్యం విష్ణుజనప్రియః

బాదరాయణుని కుమారుడు, హరిలోని గుణాలకు ఆకర్షిత మనస్సుతో, విష్ణుభక్తులకు ఎంతో ప్రియమైన ఆ మహద్గాథను ఎల్లప్పుడు అధ్యయనం చేశాడు.

పరీక్షితోఽథ రాజర్షేః జన్మకర్మవిలాపనమ్ । సంస్థాం చ పాణ్డుపుత్రాణాం వక్ష్యే కృష్ణకథోదయమ్

ఇప్పుడు నేను పరీక్షిత్ మహారాజు జననం, కార్యాలు, మరణం, పాండవుల ప్రస్థానం, అలాగే కృష్ణుని కథ ప్రారంభాన్ని వివరించబోతున్నాను.

(ఇంద్రవజ్రా) యదా మృధే కౌరవసృఞ్జయానాం వీరేష్వథో వీరగతిం గతేషు । వృకోదరావిద్ధగదాభిమర్శ భగ్నోరుదణ్డే ధృతరాష్ట్రపుత్రే

కౌరవులు, శృఞ్జయులు మధ్య యుద్ధంలో, వీరులు వీరగతి పొందినప్పుడు, వృకోదరుడు గదా ప్రహారంతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడి తొడలు విరగబడ్డాయి.

భర్తుః ప్రియం ద్రౌణిరితి స్మ పశ్యన్ కృష్ణాసుతానాం స్వపతాం శిరాంసి । ఉపాహరద్ విప్రియమేవ తస్య జుగుప్సితం కర్మ విగర్హయన్తి

ఇది చూసిన ద్రౌణి, తన యజమానుడికి ప్రియంగా ఉండాలని భావించి, కృష్ణా కుమారులు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు వారి తలలను కోసి, అందరికీ ద్వేషించదగిన పనిని చేశాడు.

మాతా శిశూనాం నిధనం సుతానాం నిశమ్య ఘోరం పరితప్యమానా । తదారుదద్ బాష్పకలాకులాక్షీ తాం సాంత్వయన్నాహ కిరీటమాలీ

తన పిల్లల దారుణ మరణాన్ని విని, ఆ తల్లి తీవ్రమైన దుఃఖంతో కళ్లలో కన్నీళ్లు నిండిపోతూ విలపించింది. ఆమెను ఓదార్చడానికి కిరీటమాలుడు మాటలు అన్నాడు.

తదా శుచస్తే ప్రమృజామి భద్రే యద్‍బ్రహ్మబంధోః శిర ఆతతాయినః । గాణ్డీవముక్తైః విశిఖైరుపాహరే త్వాక్రమ్య యత్స్నాస్యసి దగ్ధపుత్రా

ఆయన ఇలా అన్నాడు: సుభద్రే! బ్రాహ్మణబంధువు అయిన ఆ దుష్టుని తలను, గాండీవం నుంచి విడిచిన బాణాలతో తెచ్చి, నీవు నీ కుమారులను దహనం చేసిన తర్వాత స్నానం చేయగలిగేలా చేస్తాను. నీ దుఃఖాన్ని తొలగిస్తాను.

(ఉపేంద్రవజ్రా) ఇతి ప్రియాం వల్గువిచిత్రజల్పైః స సాన్త్వయిత్వాచ్యుతమిత్రసూతః । అన్వాద్రవద్ దంశిత ఉగ్రధన్వా కపిధ్వజో గురుపుత్రం రథేన

అలా, తన ప్రియమైనవారిని మధురంగా పలకరించి ఓదార్చిన అర్జునుడు, హనుమంతుడి జెండా ఉన్న రథంపై, ఉగ్రధన్వుడు అయిన గురుపుత్రుడిని కోపంతో వెంబడించాడు.

తమాపతన్తం స విలక్ష్య దూరాత్ కుమారహోద్విగ్నమనా రథేన । పరాద్రవత్ ప్రాణపరీప్సురుర్వ్యాం యావద్‍గమం రుద్రభయాద్ యథార్కః

అతడు దూరం నుంచే తనవైపు వస్తున్నాడని గమనించిన కుమారుడు, మనసు కలవరంతో, ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలని రథంలో భూమి మీద పరుగెత్తాడు. అది రుద్రుని భయంతో ఎవరైనా సూర్యుని నుండి పారిపోవడంలా ఉండింది.

(అనుష్టుప్) యదాశరణమాత్మానం ఐక్షత శ్రాన్తవాజినమ్ । అస్త్రం బ్రహ్మశిరో మేనే ఆత్మత్రాణం ద్విజాత్మజః

ఆ ద్విజుని కుమారుడు, తాను ఎవరూ ఆశ్రయం లేని స్థితిలో ఉన్నాడని, తన గుర్రాలు అలసిపోయాయని చూసి, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని మాత్రమే తనను రక్షించగలదని భావించాడు.

అథోపస్పృశ్య సలిలం సన్దధే తత్సమాహితః । అజానన్ ఉపసంహారం ప్రాణకృచ్ఛ్ర ఉపస్థితే

అతడు నీటితో శుద్ధి చేసుకుని, మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఆ ఆయుధాన్ని సంధించాడు. మరణం సమీపిస్తున్నా, దాన్ని ఎలా ఉపసంహరించాలో తెలియకుండానే చేసాడు.

తతః ప్రాదుష్కృతం తేజః ప్రచణ్డం సర్వతో దిశమ్ । ప్రాణాపదమభిప్రేక్ష్య విష్ణుం జిష్ణురువాచ హ

అప్పుడే అన్ని దిక్కులా భయంకరమైన తేజస్సు ప్రబలంగా వెలిసింది. ప్రాణాలకు ప్రమాదం కనిపించి, అర్జునుడు విష్ణువును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

అర్జున ఉవాచ । కృష్ణ కృష్ణ మహాబాహో భక్తానామభయఙ్కర । త్వమేకో దహ్యమానానాం అపవర్గోఽసి సంసృతేః

అర్జునుడు చెప్పాడు: కృష్ణా, కృష్ణా! మహాబాహువా! నీ భక్తులకు భయాన్ని తొలగించేవాడవు. ఈ జనన మరణ చక్రంలో బాధపడుతున్న వారికి నీవే విముక్తి మార్గం.

త్వమాద్యః పురుషః సాక్షాద్ ఈశ్వరః ప్రకృతేః పరః । మాయాం వ్యుదస్య చిచ్ఛక్త్యా కైవల్యే స్థిత ఆత్మని

నీవే ఆదిపురుషుడు, ప్రత్యక్ష పరమేశ్వరుడు, ప్రకృతికి అతీతుడవు. మాయను నీ జ్ఞానశక్తితో తొలగించి, నీవు ఎప్పుడూ స్వరూపంలో స్థితుడవు.

స ఏవ జీవలోకస్య మాయామోహితచేతసః । విధత్సే స్వేన వీర్యేణ శ్రేయో ధర్మాదిలక్షణమ్

ఈ లోకంలోని జీవులు నీ మాయ వల్ల మోహితులై ఉన్నా, నీవు నీ స్వశక్తితో ధర్మాది లక్షణమైన శ్రేయస్సును వారికి ప్రసాదిస్తావు.

తథాయం చావతారస్తే భువో భారజిహీర్షయా । స్వానాం చానన్యభావానాం అనుధ్యానాయ చాసకృత్

ఈ అవతారం భూమి భారాన్ని తీయటానికి, అలాగే నీ భక్తులు ఎప్పుడూ నిన్ను ధ్యానించేందుకు, పునఃపునః ప్రాప్తించింది.

కిమిదం స్విత్కుతో వేతి దేవదేవ న వేద్‌మ్యహమ్ । సర్వతో ముఖమాయాతి తేజః పరమదారుణమ్

దేవదేవా! ఇది ఏమిటో, ఎక్కడి నుంచి వచ్చిందో నాకు తెలియదు. అన్ని వైపులా భయంకరమైన తేజస్సు దగ్గరకి వస్తోంది.

శ్రీభగవానువాచ । వేత్థేదం ద్రోణపుత్రస్య బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రదర్శితమ్ । నైవాసౌ వేద సంహారం ప్రాణబాధ ఉపస్థితే

శ్రీభగవంతుడు అన్నాడు: ఇది ద్రోణుని కుమారుడు సంధించిన బ్రహ్మాస్త్రమని తెలుసుకో. మరణం సమీపిస్తున్నప్పుడు, అతనికి దాన్ని ఉపసంహరించటం తెలియదు.

న హ్యస్యాన్యతమం కిఞ్చిద్ అస్త్రం ప్రత్యవకర్శనమ్ । జహ్యస్త్రతేజ ఉన్నద్ధం అస్త్రజ్ఞో హ్యస్త్రతేజసా

దీనికి ఎదురు నిలబడగల ఆయుధం మరొకటి లేదు. ఆయుధజ్ఞుడు మాత్రమే మరో ఆయుధంతో దీని తేజస్సును అదుపు చేయగలడు.

సూత ఉవాచ । శ్రుత్వా భగవతా ప్రోక్తం ఫాల్గునః పరవీరహా । స్పృష్ట్వాపస్తం పరిక్రమ్య బ్రాహ్మం బ్రాహ్మాయ సందధే

సూతుడు చెప్పాడు: భగవంతుని మాటలు విని, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన అర్జునుడు, నీటిని తాకి, ప్రదక్షిణ చేసి, బ్రహ్మాస్త్రాన్ని బ్రహ్మాస్త్రానికి ఎదురు సంధించాడు.

సంహత్య అన్యోన్యం ఉభయోః తేజసీ శరసంవృతే । ఆవృత్య రోదసీ ఖం చ వవృధాతేఽర్కవహ్నివత్

రెండు ఆయుధాల తేజస్సు, బాణాలతో చుట్టబడి, భూమి, ఆకాశాన్ని కప్పేసి, సూర్యాగ్ని వలె పెరిగిపోయింది.