శ్రీమద్భాగవతపురాణమ్

మైత్రేయ ఉవాచ - ఏవం సముదితస్తేన కపిలేన ప్రజాపతిః । దక్షిణీకృత్య తం ప్రీతో వనమేవ జగామ హ

మైత్రేయుడు చెప్పాడు — ఇలా కపిలుడు చెప్పిన తరువాత, ప్రాణికర్త సంతోషంతో ఆయన చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, అడవిలోకి వెళ్లిపోయాడు.

వ్రతం స ఆస్థితో మౌనం ఆత్మైకశరణో మునిః । నిఃసఙ్గో వ్యచరత్ క్షోణీం అనగ్నిరనికేతనః

ఆయన మౌనవ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆత్మనే ఆధారంగా తీసుకుని, అనాసక్తుడిగా, అగ్నిలేని, ఇల్లు లేని జీవనంతో భూమి మీద సంచరించేవాడు.

మనో బ్రహ్మణి యుఞ్జానో యత్తత్ సదసతః పరమ్ । గుణావభాసే విగుణ ఏకభక్త్యానుభావితే

తన మనసును సదా, అసదా అన్న రెండింటికంటే అతీతమైన, గుణాల రూపంలో కనిపించే గుణరహితమైన బ్రహ్మంలో ఏకాగ్రతతో స్థిరపరిచాడు.

నిరహఙ్కృతిర్నిర్మమశ్చ నిర్ద్వన్ద్వః సమదృక్ స్వదృక్ । ప్రత్యక్ప్రశాన్తధీర్ధీరః ప్రశాన్తోర్మిరివోదధిః

అహంకారం లేని, మమకారం లేని, ద్వంద్వాలు లేని, సమదృష్టి కలవాడు, తనలో తానే తానూ చూసేవాడు, అంతరంగంగా ప్రశాంతంగా, స్థిరమైన మనస్సుతో, అలలు లేని సముద్రంలా నిశ్చలంగా ఉండేవాడు.

వాసుదేవే భగవతి సర్వజ్ఞే ప్రత్యగాత్మని । పరేణ భక్తిభావేన లబ్ధాత్మా ముక్తబన్ధనః

వాసుదేవుడు అనే సర్వజ్ఞుడు, అంతరాత్మ అయిన భగవంతుని పట్ల పరమభక్తితో తనను తాను తెలుసుకుని, బంధనాల నుంచి విముక్తుడయ్యాడు.

ఆత్మానం సర్వభూతేషు భగవన్తం అవస్థితమ్ । అపశ్యత్సర్వభూతాని భగవత్యపి చాత్మని

అతడు తన ఆత్మగా అన్ని జీవుల్లో భగవంతుడు ఉన్నాడని చూశాడు; అలాగే, తనలోని భగవంతునిలో అన్ని జీవులను కూడా దర్శించాడు.

ఇచ్ఛాద్వేషవిహీనేన సర్వత్ర సమచేతసా । భగవద్‍భక్తియుక్తేన ప్రాప్తా భాగవతీ గతిః

ఇష్ట, ద్వేషాలు లేని, అందరికీ సమభావంతో, భగవంతుని భక్తితో ఉన్నవాడు, భగవత్కతిని పొందాడు.

స్ఫురత్కిరీటవలయ హారనూపురమేఖలమ్ । శఙ్‌ఖచక్రగదాపద్మ మాలామణ్యుత్తమర్ద్ధిమత్

కిరీటం, వలయాలు, హారం, నూపురాలు, మెఖలతో ప్రకాశిస్తూ, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మం, మాల, అతి ఉత్తమ రత్నాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వ తేజస్సుతో వెలిగిపోతున్నాడు.

సింహస్కన్ధత్విషో బిభ్రత్ సౌభగ గ్రీవకౌస్తుభమ్ । శ్రియానపాయిన్యా క్షిప్త నికషాశ్మోరసోల్లసత్

సింహపు భుజాలు వంటి భుజాలతో, శోభాయమానమైన కౌస్తుభ మణిని మెడలో ధరించి, ఎప్పటికీ తగ్గని మహిమతో, నిక్షేపశిల వలె ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.

పూరరేచకసంవిగ్న వలివల్గుదలోదరమ్ । ప్రతిసఙ్‌క్రామయద్ విశ్వం నాభ్యావర్తగభీరయా

తన ఊపిరి పోసుకోవడం, విడిచిపెట్టడం వల్ల పొట్టపై మూడు మడతలు స్పష్టంగా కనిపిస్తూ, లోతైన నాభి చక్రంతో, విశ్వాన్ని తనలోకి లాగి, మళ్లీ విడుదల చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నాడు.

శ్యామశ్రోణ్యధిరోచిష్ణు దుకూలస్వర్ణమేఖలమ్ । సమచార్వఙ్‌ఘ్రిజఙ్‌ఘోరు నిమ్నజానుసుదర్శనమ్

నలుపు రంగు నడుముపై మెరిసే పసుపు వస్త్రం, బంగారు మెఖల ధరించి, సమంగా ఆకర్షణీయంగా ఉన్న తొడలు, మోకాళ్లు, కాలులు ఎంతో అందంగా కనిపిస్తున్నాయి.

పదా శరత్పద్మపలాశరోచిషా నఖద్యుభిర్నోఽన్తరఘం విధున్వతా । ప్రదర్శయ స్వీయమపాస్తసాధ్వసం పదం గురో మార్గగురుస్తమోజుషామ్

వేయి పదాలు శరదృతువులోని కమలదళాల వలె ప్రకాశిస్తూ, పాద నఖాలు వెలుగు వెదజల్లుతూ, అంతరంగికమైన అంధకారాన్ని తొలగిస్తున్నాయి. ఓ గురువా, అజ్ఞానాన్ని దాటి పోవాలనుకునే వారికి మార్గంగా నీ పాదాలను చూపించు.

(అనుష్టుప్) ఏతద్ రూపమనుధ్యేయం ఆత్మశుద్ధిమభీప్సతామ్ । యద్‍భక్తియోగోఽభయదః స్వధర్మమనుతిష్ఠతామ్

ఆత్మశుద్ధిని కోరేవారు ఈ రూపాన్ని ధ్యానించాలి. దీనిపై భక్తి కలిగి, తన ధర్మాన్ని ఆచరించే వారికి భయం తొలగిపోతుంది.

భవాన్ భక్తిమతా లభ్యో దుర్లభః సర్వదేహినామ్ । స్వారాజ్యస్యాప్యభిమత ఏకాన్తేనాత్మవిద్‍గతిః

భక్తితో నిండినవారికి నీవు లభ్యుడవు, కానీ అందరు జీవులకు నీవు దుర్లభుడవు. ఏకాంతమైన భక్తితో పొందే ఆత్మజ్ఞానం, స్వతంత్ర రాజ్యానికి కూడా మించినది.

తం దురారాధ్యమారాధ్య సతామపి దురాపయా । ఏకాన్తభక్త్యా కో వాఞ్ఛేత్ పాదమూలం వినా బహిః

అతడిని, సద్గుణులు కూడా సులభంగా చేరలేని వాడిని, ఏకాంత భక్తితో సేవించినవాడు, ఆయన పాదమూలాన్ని వదిలి బయట మరేదైనా కోరతాడా?

యత్ర నిర్విష్టమరణం కృతాన్తో నాభిమన్యతే । విశ్వం విధ్వంసయన్ వీర్య శౌర్యవిస్ఫూర్జితభ్రువా

ఎక్కడ మరణాన్ని పట్టించుకోని వారికి, ప్రళయకాలంలో మరణదేవుడు తన బలంతో విశ్వాన్ని నాశనం చేస్తూ వచ్చినా, అతడు దగ్గరపడడు.

క్షణార్ధేనాపి తులయే న స్వర్గం నాపునర్భవమ్ । భగవత్ సఙ్‌గిసఙ్‌గస్య మర్త్యానాం కిముతాశిషః

భగవంతుని భక్తులతో మానవులు క్షణార్ధం సాంగత్యం పొందిన ఆనందాన్ని, స్వర్గం గానీ, ముక్తి గానీ తూచలో పెట్టలేవు. మరి ఇతర వరాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.

అథానఘాఙ్‌ఘ్రేస్తవ కీర్తితీర్థయోః అన్తర్బహిఃస్నానవిధూతపాప్మనామ్ । భూతేష్వనుక్రోశసుసత్త్వశీలినాం స్యాత్సఙ్‌గమోఽనుగ్రహ ఏష నస్తవ

పాపరహితుడా! నీ మహిమను లోపల బయట స్మరించుకుంటూ పాపాలు తొలగించుకున్న, సమస్త భూతజాతుల పట్ల దయతో ఉండే శుద్ధచరిత్ర గలవారితో మాకు సాంగత్యం కలగాలని కోరుకుంటున్నాము. ఇదే నీ అనుగ్రహం.

న యస్య చిత్తం బహిరర్థవిభ్రమం తమోగుహాయాం చ విశుద్ధమావిశత్ । యద్‍భక్తియోగానుగృహీతమఞ్జసా మునిర్విచష్టే నను తత్ర తే గతిమ్

బయటి విషయాలలో మనస్సు చెలరేగని, అజ్ఞానాంధకారంలోకి ప్రవేశించని, భక్తి యోగంతో మనస్సు పవిత్రమైన ముని, నిస్సందేహంగా నీ మార్గాన్ని గ్రహిస్తాడు.

(అనుష్టుప్) యత్రేదం వ్యజ్యతే విశ్వం విశ్వస్మిన్ అవభాతి యత్ । తత్త్వం బ్రహ్మ పరం జ్యోతిః ఆకాశమివ విస్తృతమ్

ఈ జగత్తు అందులో ప్రత్యక్షమవుతుంది, అదే జగత్తుకు వెలుగునిస్తుంది — ఆ పరబ్రహ్మము, ఆ పరమజ్యోతి, ఆ విశాలమైనది, ఆకాశంలా వ్యాపించి ఉంటుంది.

యో మాయయేదం పురురూపయాసృజద్ బిభర్తి భూయః క్షపయత్యవిక్రియః । యద్‍భేదబుద్ధిః సదివాత్మదుఃస్థయా త్వమాత్మతన్త్రం భగవన్ప్రతీమహి

నీ మాయాశక్తితో ఈ అనేక రూపాల లోకాన్ని సృష్టించి, పోషించి, తిరిగి లయంచేసే వాడవు. నీవు ఎప్పుడూ మారని వాడవు. మనస్సు స్థిరంగా లేకపోవడమే భేదబుద్ధికి కారణం. భగవంతుడా! నిన్ను మేము స్వతంత్రుడిగా తెలుసుకున్నాము.

క్రియాకలాపైరిదమేవ యోగినః శ్రద్ధాన్వితాః సాధు యజన్తి సిద్ధయే । భూతేన్ద్రియాన్తఃకరణోపలక్షితం వేదే చ తన్త్రే చ తే ఏవ కోవిదాః

వివిధ కర్మలతో, విశ్వాసంతో యోగులు నీను మాత్రమే సిద్ధి కోసం ఆరాధిస్తారు. నీవు భూతాలు, ఇంద్రియాలు, అంతఃకరణంలో కనిపిస్తావు. వేదం, తంత్రం తెలిసిన వారు నిన్నే తెలుసుకుంటారు.

త్వమేక ఆద్యః పురుషః సుప్తశక్తిః తయా రజఃసత్త్వతమో విభిద్యతే । మహానహం ఖం మరుదగ్నివార్ధరాః సురర్షయో భూతగణా ఇదం యతః

నీవే ఆదిపురుషుడు, నీ శక్తి నిద్రించిఉంది. ఆ శక్తితో రజో, సత్త్వ, తమో గుణాలు వేరుపడతాయి. నీ నుండి మహత్తత్త్వం, ఆకాశం, వాయువు, అగ్ని, నీరు, భూమి, దేవతలు, ఋషులు, భూతజాతులు ఉద్భవించాయి.

సృష్టం స్వశక్త్యేదమనుప్రవిష్టః చతుర్విధం పురమాత్మాంశకేన । అథో విదుస్తం పురుషం సన్తమన్తః భుఙ్‌క్తే హృషీకైర్మధు సారఘం యః

నీ స్వశక్తితో ఈ సృష్టిలో ప్రవేశించి, నీవు నాలుగు విధాలైన శరీరాల్లో ఆత్మాంశంగా నివసిస్తున్నావు. అంతరంగంగా ఉండి, ఇంద్రియాల సారాన్ని మధువులా అనుభవించే ఆ పురుషుడిని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.

స ఏష లోకానతిచణ్డవేగో వికర్షసి త్వం ఖలు కాలయానః । భూతాని భూతైరనుమేయతత్త్వో ఘనావలీర్వాయురివావిషహ్యః

కాలరథంలా నీవు ప్రపంచాలను అపార వేగంతో లాక్కెళ్తున్నావు. భూతాలు, అవి ఎలా ఉన్నాయో ఊహించగలిగేవి, అవి మేఘగుంపుల్లా ఉంటే, నీవు వాయువులా, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వాడవు.

ప్రమత్తముచ్చైరితి కృత్యచిన్తయా ప్రవృద్ధలోభం విషయేషు లాలసమ్ । త్వమప్రమత్తః సహసాభిపద్యసే క్షుల్లేలిహానోఽహిరివాఖుమన్తకః

ప్రజలు పనుల ఆలోచనల్లో మునిగి, విషయాల పట్ల అధిక లోభంతో మత్తులో ఉన్నప్పుడు, నీవు అప్రమత్తంగా ఉండి, పాము ఎలుకను పటాపంచలాడించినట్టు, అకస్మాత్తుగా వారిని పట్టుకుంటావు, యమధర్మరాజు!

కస్త్వత్పదాబ్జం విజహాతి పణ్డితో యస్తేఽవమానవ్యయమానకేతనః । విశఙ్‌కయాస్మద్‍గురురర్చతి స్మ యద్ వినోపపత్తిం మనవశ్చతుర్దశ

నీ పాదపద్మాలను ఎవరు విడిచిపెడతారు? అవి గౌరవానికి, వినయానికి నిలయం. భయంతో, మన గురువులైన పద్నాలుగు మనువులు కూడా, తమ స్థానం పోవకుండా ఉండేందుకు నిన్ను ఆరాధించారు.

(అనుష్టుప్) అథ త్వమసి నో బ్రహ్మన్ పరమాత్మన్ విపశ్చితామ్ । విశ్వం రుద్రభయధ్వస్తం అకుతశ్చిద్‍భయా గతిః

కాబట్టి, బ్రహ్మన్! పరమాత్మా! నీవే జ్ఞానులకు ఆశ్రయం. విశ్వం రుద్రుడి భయంతో వణికినప్పుడు, నీవే ఎటువంటి భయమూ లేని శరణు.

ఇదం జపత భద్రం వో విశుద్ధా నృపనన్దనాః । స్వధర్మమనుతిష్ఠన్తో భగవతి అర్పితాశయాః

ఓ రాజకుమారులారా! మీరు పవిత్రంగా ఉండి, స్వధర్మాన్ని ఆచరిస్తూ, మనస్సును భగవంతుని వద్ద పెట్టి, ఈ శ్లోకాన్ని జపించండి. మీకు శుభం కలుగుగాక.