குர்வாணா யத்ர கர்மாணி பகவச்சிக்ஷயாஸக்ரு'த் । க்ரு'ணந்தி குணநாமாநி க்ரு'ஷ்ணஸ்யாநுஸ்மரந்தி ச
Where one performs actions at the instruction of the Lord, prompted by divine teaching, they praise the Lord's qualities and recall Krishna.
நமோ பகவதே துப்யம் வாஸுதேவாய தீமஹி । ப்ரத்யும்நாயாநிருத்தாய நமஃ ஸங்கர்ஷணாய ச
Salutations to you, O Lord Vāsudeva, we meditate on you; salutations to Pradyumna and to Aniruddha, and to Saṅkarṣaṇa as well.
இதி மூர்த்யபிதாநேந மம்த்ரமூர்திமமூர்திகம் । யஜதே யஜ்ஞபுருஷம் ஸ ஸம்யக் தர்ஶநஃ புமாந்
Thus, by naming the forms and by designating mantra in form and formless, one worships the sacrifice-person; truly that man attains right vision.
இமம் ஸ்வநிகமம் ப்ரஹ்மந் அவேத்ய மதநுஷ்டிதம் । அதாந்மே ஜ்ஞாநமைஶ்வர்யம் ஸ்வஸ்மிந் பாவம் ச கேஶவஃ
Having gained this intimate recitation, O Brahman, performed by me as an act, Keshava bestowed upon me the knowledge of lordliness and the inner state within himself.
(இம்த்ரவம்ஶா) த்வமப்யதப்ரஶ்ருத விஶ்ருதம் விபோஃ ஸமாப்யதே யேந விதாம் புபுத்ஸிதம் । ப்ராக்யாஹி துஃகைர்முஹுரர்திதாத்மநாம் ஸம்க்லேஶநிர்வாணமுஶந்தி நாந்யதா
You too, heir of Indra's line, hear again this famed and oft‑told teaching of the Lord: those who are repeatedly overwhelmed by misery and who wail with sorrow—only through the destruction of suffering do they find liberation, not otherwise.
ஸூத உவாச । (அநுஷ்டுப்) ஏவம் நிஶம்ய பகவாந் தேவர்ஷேர்ஜந்ம கர்ம ச । பூயஃ பப்ரச்ச தம் ப்ரஹ்மந் வ்யாஸஃ ஸத்யவதீஸுதஃ
Sūta said: Thus having heard from the Lord and the seer the accounts of birth and deeds, Vyāsa, the son of Satyavatī, again asked that foremost of gods many questions.
வ்யாஸ உவாச । பிக்ஷுபிர்விப்ரவஸிதே விஜ்ஞாநாதேஷ்ட்ரு'பிஸ்தவ । வர்தமாநோ வயஸ்யாத்யே ததஃ கிமகரோத்பவாந்
Vyāsa said: O brahmanas who beg, O knowers and wishers, presently you have come of age—what then did the lord of beings do?
ஸ்வாயம்புவ கயா வ்ரு'த்த்யா வர்திதம் தே பரம் வயஃ । கதம் சேதமுதஸ்ராக்ஷீஃ காலே ப்ராப்தே கலேவரம்
By what nature did the Self‑born one conduct himself in those days? How, when time reached the body, did the eye from which one is released act?
ப்ராக்கல்பவிஷயாமேதாம் ஸ்ம்ரு'திம் தே ஸுரஸத்தம । ந ஹ்யேஷ வ்யவதாத்கால ஏஷ ஸர்வநிராக்ரு'திஃ
Before the world-cycle subject matter recollect that, O best of gods: indeed this is not fixed by time—this is the universal dissolution.
நாரத உவாச । பிக்ஷுபிர்விப்ரவஸிதே விஜ்ஞாநாதேஷ்ட்ரு'பிர்மம । வர்தமாநோ வயஸ்யாத்யே தத ஏததகாரஷம்
Nārada said: O beggars and brahmanas, arisen from knowledge and from desire, when you have reached old age, that was my question.
ஏகாத்மஜா மே ஜநநீ யோஷிந்மூடா ச கிங்கரீ । மய்யாத்மஜேऽநந்யகதௌ சக்ரே ஸ்நேஹாநுபம்தநம்
My mother, born of one self, a woman and yet bewildered, acted as a servant; because she focused exclusively on my person, a bond of affection was formed.
ஸாஸ்வதம்த்ரா ந கல்பாஸீத் யோகக்ஷேமம் மமேச்சதீ । ஈஶஸ்ய ஹி வஶே லோகோ யோஷா தாருமயீ யதா
She would not remain forever free, desiring my welfare; for the world lies under the Lord’s sway, just as a woman is subject to a man.
அஹம் ச தத்ப்ரஹ்மகுலே ஊஷிவாம்ஸ்ததபேக்ஷயா । திக்தேஶகாலாவ்யுத்பந்நோ பாலகஃ பஞ்சஹாயநஃ
I, born into that brahmin household and lacking other desires, appeared as a child, shaped by direction, region and time, the fifth in line.
ஏகதா நிர்கதாம் கேஹாத் துஹந்தீம் நிஶி காம் பதி । ஸர்போऽதஶத்பதா ஸ்ப்ரு'ஷ்டஃ க்ரு'பணாம் காலசோதிதஃ
Once, leaving the house at night along a cow-track to milk the cows, I was touched by a snake with ten steps and, driven by fear, became miserly.
ததா ததஹமீஶஸ்ய பக்தாநாம் ஶமபீப்ஸதஃ । அநுக்ரஹம் மந்யமாநஃ ப்ராதிஷ்டம் திஶமுத்தராம்
Then, hoping to pacify the devotees of that lord, I thought myself graced and took my stand toward the northern direction at dawn.
ஸ்பீதாஞ்ஜநபதாம்ஸ்தத்ர புரக்ராமவ்ரஜாகராந் । கேடகர்வடவாடீஶ்ச வநாந்யுபவநாநி ச
There I saw wide-open sanctified places, villages and cow-encircling paths, threshing floors and peasant cottages, and groves and gardens.
சித்ரதாதுவிசித்ராத்ரீந் இபபக்நபுஜத்ருமாந் । ஜலாஶயாந் ஶிவஜலாந் நலிநீஃ ஸுரஸேவிதாஃ
Hills of diverse minerals and variety, trees with broken arms, water-bodies with auspicious waters, lotus-pools tended by reeds and aromatic plants.
சித்ரஸ்வநைஃ பத்ரரதைஃ விப்ரமத் ப்ரமரஶ்ரியஃ । நலவேணுஶரஸ்தம்ப குஶகீசககஹ்வரம்
Leaves like colourful chariots and roving bees in abundance, the sound of a flute and stalks, huts of grass, blades of kusa grass and caverns.
ஏக ஏவாதியாதோऽஹம் அத்ராக்ஷம் விபிநம் மஹத் । கோரம் ப்ரதிபயாகாரம் வ்யாலோலூகஶிவாஜிரம்
I alone advanced into that vast forest, seeing a dreadful sight that inspired horror: serpents, frogs, and other fearful creatures.
பரிஶ்ராந்தேந்த்ரியாத்மாஹம் த்ரு'ட்பரீதோ புபுக்ஷிதஃ । ஸ்நாத்வா பீத்வா ஹ்ரதே நத்யா உபஸ்ப்ரு'ஷ்டோ கதஶ்ரமஃ
Exhausted in body and senses, hungry and deprived, I bathed and drank in the lake and river; weariness touched me as I went on.
தஸ்மிந்நிர்மநுஜேऽரண்யே பிப்பலோபஸ்த ஆஶ்ரிதஃ । ஆத்மநாத்மாநமாத்மஸ்தம் யதாஶ்ருதமசிந்தயம்
In that wild place, sheltered under a pipal tree, I contemplated self and Self within the self exactly as I had heard.
த்யாயதஶ்சரணாம்போஜம் பாவநிர்ஜிதசேதஸா । ஔத்கண்ட்யாஶ்ருகலாக்ஷஸ்ய ஹ்ரு'த்யாஸீந்மே ஶநைர்ஹரிஃ
Fixing my gaze on the master of my feet and lips, with a mind victorious over emotion, tears welling from my eyes, slowly may Hari dwell in my heart.
ப்ரேமாதிபரநிர்பிந்ந புலகாங்கோऽதிநிர்வ்ரு'தஃ । ஆநம்தஸம்ப்லவே லீநோ நாபஶ்யமுபயம் முநே
Overwhelmed by love, my limbs trembled and collapsed; immersed in a flood of bliss, O sage, I could not perceive any danger.
ரூபம் பகவதோ யத்தந் மநஃகாந்தம் ஶுசாபஹம் । அபஶ்யந் ஸஹஸோத்தஸ்தே வைக்லவ்யாத் துர்மநா இவ
When I suddenly beheld that auspicious, pure‑removing form of the Lord, my heart sank as if seized by faintness and despair.
தித்ரு'க்ஷுஸ்ததஹம் பூயஃ ப்ரணிதாய மநோ ஹ்ரு'தி । வீக்ஷமாணோऽபி நாபஶ்யம் அவித்ரு'ப்த இவாதுரஃ
Again and again I wished to see it, fixing my heart and mind upon it; though I strove to look, I could not — like one insatiably sick.
ஏவம் யதந்தம் விஜநே மாமாஹாகோசரோ கிராம் । கம்பீரஶ்லக்ஷ்ணயா வாசா ஶுசஃ ப்ரஶமயந்நிவ
Thus striving, I spoke words beyond hearing: with deep, soft speech as if pacifying the pure‑hearted I uttered it aloud.
ஹந்தாஸ்மிந் ஜந்மநி பவாந் மா மாம் த்ரஷ்டுமிஹார்ஹதி । அவிபக்வகஷாயாணாம் துர்தர்ஶோऽஹம் குயோகிநாம்
Alas, in this birth you are not fit to behold me; among those of immature temperament I am hard to see, O ascetic.
ஸக்ரு'த் யத் தர்ஶிதம் ரூபம் ஏதத்காமாய தேऽநக । மத்காமஃ ஶநகைஃ ஸாது ஸர்வாந் முஞ்சதி ஹ்ரு'ச்சயாந்
Once the form was shown for your sake, faultless one; gradually, as you rightly long for it, the desire for me frees all attachments in the heart.
ஸத்ஸேவயாऽதீர்கயா தே ஜாதா மயி த்ரு'டா மதிஃ । ஹித்வாவத்யமிமம் லோகம் கந்தா மஜ்ஜநதாமஸி
By long, faithful service your mind toward me has become firm; having abandoned the impermanent world, go — you are sinking into darkness.
மதிர்மயி நிபத்தேயம் ந விபத்யேத கர்ஹிசித் । ப்ரஜாஸர்கநிரோதேऽபி ஸ்ம்ரு'திஶ்ச மதநுக்ரஹாத்
Bind your mind to me so it never falls into peril; even to prevent the creation of beings, remember me by my grace.