(வம்ஶஸ்த) தத்ராந்வஹம் க்ரு'ஷ்ணகதாஃ ப்ரகாயதாம் அநுக்ரஹேணாஶ்ர்ரு'ணவம் மநோஹராஃ । தாஃ ஶ்ரத்தயா மேऽநுபதம் விஶ்ர்ரு'ண்வதஃ ப்ரியஶ்ரவஸ்யங்க மமாபவத் ருசிஃ
(Vansastha) There I sang stories of Krishna that delighted and captivated the mind by grace; attentive to them with faith, my taste for that pleasing hearing grew as a dear relish.
(இம்த்ரவம்ஶா) தஸ்மிம்ஸ்ததா லப்தருசேர்மஹாமதே ப்ரியஶ்ரவஸ்யஸ்கலிதா மதிர்மம । யயாஹமேதத் ஸதஸத்ஸ்வமாயயா பஶ்யே மயி ப்ரஹ்மணி கல்பிதம் பரே
(Indravamsha) At that time, with great discernment, my taste was gained; my mind, unsteady from that sweetest hearing, fell into error; by whatever wrong-doing both good and bad I see conceived in me a Brahman placed beyond.
இத்தம் ஶரத் ப்ராவ்ரு'ஷிகாவ்ரு'தூ ஹரேஃ விஶ்ர்ரு'ண்வதோ மேऽநுஸவம் யஶோऽமலம் । ஸங்கீர்த்யமாநம் முநிபிர்மஹாத்மபிஃ பக்திஃ ப்ரவ்ரு'த்தாऽऽத்மரஜஸ்தமோபஹா
Thus, through autumn and monsoon, hearing of Hari spread my immaculate fame; the great sages, singing hymns, awakened devotion, and the self-purifying flame of worship burned away ignorance.
(அநுஷ்டுப்) தஸ்யைவம் மேऽநுரக்தஸ்ய ப்ரஶ்ரிதஸ்ய ஹதைநஸஃ । ஶ்ரத்ததாநஸ்ய பாலஸ்ய தாந்தஸ்யாநுசரஸ்ய ச
(Anushtup) For me so enamored and dependent, with trembling, for the faithful child and the obedient disciple who is restrained by discipline.
ஜ்ஞாநம் குஹ்யதமம் யத்தத் ஸாக்ஷாத்பகவதோதிதம் । அந்வவோசந் கமிஷ்யந்தஃ க்ரு'பயா தீநவத்ஸலாஃ
That most secret knowledge, directly spoken by the Lord, they recited: those who go by it, led by compassion, are affectionate to the lowly.
யேநைவாஹம் பகவதோ வாஸுதேவஸ்ய வேதஸஃ । மாயாநுபாவமவிதம் யேந கச்சந்தி தத்பதம்
By whom I am taken as the divination of the Lord Vasudeva — by whose power the ignorant experience of illusion vanishes and they reach that state.
ஏதத் ஸம்ஸூசிதம் ப்ரஹ்மந் தாபத்ரயசிகித்ஸிதம் । யதீஶ்வரே பகவதி கர்ம ப்ரஹ்மணி பாவிதம்
This was intimated: Brahman treats the threefold afflictions; if the Lord wills, action is invested in Brahman.
ஆமயோ யஶ்ச பூதாநாம் ஜாயதே யேந ஸுவ்ரத । ததேவ ஹ்யாமயம் த்ரவ்யம் ந புநாதி சிகித்ஸிதம்
The disease born in beings that arises through strict observance — that very worldly substance does not cure when treated;
ஏவம் ந்ரு'ணாம் க்ரியாயோகாஃ ஸர்வே ஸம்ஸ்ரு'திஹேதவஃ । த ஏவாத்மவிநாஶாய கல்பந்தே கல்பிதாஃ பரே
Thus the various modes of action among men become causes for continued worldly existence; they are contrived only for the destruction of the self and are therefore imagined as transient.
யதத்ர க்ரியதே கர்ம பகவத் பரிதோஷணம் । ஜ்ஞாநம் யத் தத் அதீநம் ஹி பக்தியோகஸமந்விதம்
That action which here is performed to please the Lord, and the knowledge that is subordinated to it—these are accompanied by the yoga of devotion.
குர்வாணா யத்ர கர்மாணி பகவச்சிக்ஷயாஸக்ரு'த் । க்ரு'ணந்தி குணநாமாநி க்ரு'ஷ்ணஸ்யாநுஸ்மரந்தி ச
Where one performs actions at the instruction of the Lord, prompted by divine teaching, they praise the Lord's qualities and recall Krishna.
நமோ பகவதே துப்யம் வாஸுதேவாய தீமஹி । ப்ரத்யும்நாயாநிருத்தாய நமஃ ஸங்கர்ஷணாய ச
Salutations to you, O Lord Vāsudeva, we meditate on you; salutations to Pradyumna and to Aniruddha, and to Saṅkarṣaṇa as well.
இதி மூர்த்யபிதாநேந மம்த்ரமூர்திமமூர்திகம் । யஜதே யஜ்ஞபுருஷம் ஸ ஸம்யக் தர்ஶநஃ புமாந்
Thus, by naming the forms and by designating mantra in form and formless, one worships the sacrifice-person; truly that man attains right vision.
இமம் ஸ்வநிகமம் ப்ரஹ்மந் அவேத்ய மதநுஷ்டிதம் । அதாந்மே ஜ்ஞாநமைஶ்வர்யம் ஸ்வஸ்மிந் பாவம் ச கேஶவஃ
Having gained this intimate recitation, O Brahman, performed by me as an act, Keshava bestowed upon me the knowledge of lordliness and the inner state within himself.
(இம்த்ரவம்ஶா) த்வமப்யதப்ரஶ்ருத விஶ்ருதம் விபோஃ ஸமாப்யதே யேந விதாம் புபுத்ஸிதம் । ப்ராக்யாஹி துஃகைர்முஹுரர்திதாத்மநாம் ஸம்க்லேஶநிர்வாணமுஶந்தி நாந்யதா
You too, heir of Indra's line, hear again this famed and oft‑told teaching of the Lord: those who are repeatedly overwhelmed by misery and who wail with sorrow—only through the destruction of suffering do they find liberation, not otherwise.
ஸூத உவாச । (அநுஷ்டுப்) ஏவம் நிஶம்ய பகவாந் தேவர்ஷேர்ஜந்ம கர்ம ச । பூயஃ பப்ரச்ச தம் ப்ரஹ்மந் வ்யாஸஃ ஸத்யவதீஸுதஃ
Sūta said: Thus having heard from the Lord and the seer the accounts of birth and deeds, Vyāsa, the son of Satyavatī, again asked that foremost of gods many questions.
வ்யாஸ உவாச । பிக்ஷுபிர்விப்ரவஸிதே விஜ்ஞாநாதேஷ்ட்ரு'பிஸ்தவ । வர்தமாநோ வயஸ்யாத்யே ததஃ கிமகரோத்பவாந்
Vyāsa said: O brahmanas who beg, O knowers and wishers, presently you have come of age—what then did the lord of beings do?
ஸ்வாயம்புவ கயா வ்ரு'த்த்யா வர்திதம் தே பரம் வயஃ । கதம் சேதமுதஸ்ராக்ஷீஃ காலே ப்ராப்தே கலேவரம்
By what nature did the Self‑born one conduct himself in those days? How, when time reached the body, did the eye from which one is released act?
ப்ராக்கல்பவிஷயாமேதாம் ஸ்ம்ரு'திம் தே ஸுரஸத்தம । ந ஹ்யேஷ வ்யவதாத்கால ஏஷ ஸர்வநிராக்ரு'திஃ
Before the world-cycle subject matter recollect that, O best of gods: indeed this is not fixed by time—this is the universal dissolution.
நாரத உவாச । பிக்ஷுபிர்விப்ரவஸிதே விஜ்ஞாநாதேஷ்ட்ரு'பிர்மம । வர்தமாநோ வயஸ்யாத்யே தத ஏததகாரஷம்
Nārada said: O beggars and brahmanas, arisen from knowledge and from desire, when you have reached old age, that was my question.
ஏகாத்மஜா மே ஜநநீ யோஷிந்மூடா ச கிங்கரீ । மய்யாத்மஜேऽநந்யகதௌ சக்ரே ஸ்நேஹாநுபம்தநம்
My mother, born of one self, a woman and yet bewildered, acted as a servant; because she focused exclusively on my person, a bond of affection was formed.
ஸாஸ்வதம்த்ரா ந கல்பாஸீத் யோகக்ஷேமம் மமேச்சதீ । ஈஶஸ்ய ஹி வஶே லோகோ யோஷா தாருமயீ யதா
She would not remain forever free, desiring my welfare; for the world lies under the Lord’s sway, just as a woman is subject to a man.
அஹம் ச தத்ப்ரஹ்மகுலே ஊஷிவாம்ஸ்ததபேக்ஷயா । திக்தேஶகாலாவ்யுத்பந்நோ பாலகஃ பஞ்சஹாயநஃ
I, born into that brahmin household and lacking other desires, appeared as a child, shaped by direction, region and time, the fifth in line.
ஏகதா நிர்கதாம் கேஹாத் துஹந்தீம் நிஶி காம் பதி । ஸர்போऽதஶத்பதா ஸ்ப்ரு'ஷ்டஃ க்ரு'பணாம் காலசோதிதஃ
Once, leaving the house at night along a cow-track to milk the cows, I was touched by a snake with ten steps and, driven by fear, became miserly.
ததா ததஹமீஶஸ்ய பக்தாநாம் ஶமபீப்ஸதஃ । அநுக்ரஹம் மந்யமாநஃ ப்ராதிஷ்டம் திஶமுத்தராம்
Then, hoping to pacify the devotees of that lord, I thought myself graced and took my stand toward the northern direction at dawn.
ஸ்பீதாஞ்ஜநபதாம்ஸ்தத்ர புரக்ராமவ்ரஜாகராந் । கேடகர்வடவாடீஶ்ச வநாந்யுபவநாநி ச
There I saw wide-open sanctified places, villages and cow-encircling paths, threshing floors and peasant cottages, and groves and gardens.
சித்ரதாதுவிசித்ராத்ரீந் இபபக்நபுஜத்ருமாந் । ஜலாஶயாந் ஶிவஜலாந் நலிநீஃ ஸுரஸேவிதாஃ
Hills of diverse minerals and variety, trees with broken arms, water-bodies with auspicious waters, lotus-pools tended by reeds and aromatic plants.
சித்ரஸ்வநைஃ பத்ரரதைஃ விப்ரமத் ப்ரமரஶ்ரியஃ । நலவேணுஶரஸ்தம்ப குஶகீசககஹ்வரம்
Leaves like colourful chariots and roving bees in abundance, the sound of a flute and stalks, huts of grass, blades of kusa grass and caverns.
ஏக ஏவாதியாதோऽஹம் அத்ராக்ஷம் விபிநம் மஹத் । கோரம் ப்ரதிபயாகாரம் வ்யாலோலூகஶிவாஜிரம்
I alone advanced into that vast forest, seeing a dreadful sight that inspired horror: serpents, frogs, and other fearful creatures.
பரிஶ்ராந்தேந்த்ரியாத்மாஹம் த்ரு'ட்பரீதோ புபுக்ஷிதஃ । ஸ்நாத்வா பீத்வா ஹ்ரதே நத்யா உபஸ்ப்ரு'ஷ்டோ கதஶ்ரமஃ
Exhausted in body and senses, hungry and deprived, I bathed and drank in the lake and river; weariness touched me as I went on.