ஸ வை பவாந் வேத ஸமஸ்தகுஹ்யம் உபாஸிதோ யத்புருஷஃ புராணஃ । பராவரேஶோ மநஸைவ விஶ்வம் ஸ்ரு'ஜத்யவத்யத்தி குணைரஸங்கஃ
He is the one you know—the knower of all mysteries, the ancient Purusha—who, supreme among spirits, by mind alone creates and pervades the world, acting without attachment, producing and withdrawing by his qualities.
த்வம் பர்யடந்நர்க இவ த்ரிலோகீம் அந்தஶ்சரோ வாயுரிவாத்மஸாக்ஷீ । பராவரே ப்ரஹ்மணி தர்மதோ வ்ரதைஃ ஸ்நாதஸ்ய மே ந்யூநமலம் விசக்ஷ்வ
You wander the three worlds like the sun, inwardly moving like the air witness of the self; O exalted one in supreme Brahman, by duties and vows bathe me so I may be cleansed and reduced of impurities.
ஶ்ரீநாரத உவாச । (அநுஷ்டுப்) பவதாநுதிதப்ராயம் யஶோ பகவதோऽமலம் । யேநைவாஸௌ ந துஷ்யேத மந்யே தத்தர்ஶநம் கிலம்
Narada said: Your fame, born from the Lord and spotless, is nearly universal; by that very fame I think one should not be content—such seeing is futile.
யதா தர்மாதயஶ்சார்தா முநிவர்யாநுகீர்திதாஃ । ந ததா வாஸுதேவஸ்ய மஹிமா ஹ்யநுவர்ணிதஃ
Just as dharma and related aims are praised among eminent sages, so too is glory recounted; yet the greatness of Vasudeva cannot be described in the same way.
(வம்ஶஸ்த) ந யத் வசஶ்சித்ரபதம் ஹரேர்யஶோ ஜகத்பவித்ரம் ப்ரக்ரு'ணீத கர்ஹிசித் । தத்வாயஸம் தீர்தமுஶந்தி மாநஸா ந யத்ர ஹம்ஸா நிரமந்த்யுஶிக்க்ஷயாஃ
Not whatever words, ornate and many‑toned, ever praise the fame of Hari as the purifier of the world; these are like the sacred waters of the Vāyu‑tirtha in the mind — not where swans perish clinging to straw.
தத்வாக்விஸர்கோ ஜநதாகவிப்லவோ யஸ்மிந் ப்ரதிஶ்லோகமபத்தவத்யபி । நாமாந்யநந்தஸ்ய யஶோऽங்கிதாநி யத் ஶ்ர்ரு'ண்வந்தி காயந்தி க்ரு'ணந்தி ஸாதவஃ
That outflow of speech — a flood of people‑praising sound — in which, line by line, even when not tightly bound, the countless names and marks of the Infinite are sung, heard and repeated by the virtuous.
நைஷ்கர்ம்யமப்யச்யுதபாவவர்ஜிதம் ந ஶோபதே ஜ்ஞாநமலம் நிரஞ்ஜநம் । குதஃ புநஃ ஶஶ்வதபத்ரமீஶ்வரே ந சார்பிதம் கர்ம யதப்யகாரணம்
Even actionless knowledge, if devoid of the changeless nature of the Unfallen, does not shine as spotless, stainless wisdom; how then can action, which is ever associated with misfortune and not offered to the Lord, be free of cause?
அதோ மஹாபாக பவாநமோகத்ரு'க் ஶுசிஶ்ரவாஃ ஸத்யரதோ த்ரு'தவ்ரதஃ । உருக்ரமஸ்யாகிலபம்தமுக்தயே ஸமாதிநாநுஸ்மர தத்விசேஷ்டிதம்
Therefore, O fortunate one of clear vision, of pure fame and steady virtue, for freeing the mighty wheel from all bonds remember and meditate on what the seers have practised in samādhi.
ததோऽந்யதா கிஞ்சந யத்விவக்ஷதஃ ப்ரு'தக் த்ரு'ஶஸ்தத் க்ரு'தரூபநாமபிஃ । ந கர்ஹிசித் க்வாபி ச துஃஸ்திதா மதிஃ லபேத வாதாஹதநௌரிவாஸ்பதம்
Otherwise, whatever you have here declared — when seen separately and by those who make it into a fixed form — no one ever finds a settled mind; it becomes like a wind‑struck, sloped place full of holes.
ஜுகுப்ஸிதம் தர்மக்ரு'தேऽநுஶாஸதஃ ஸ்வபாவரக்தஸ்ய மஹாந் வ்யதிக்ரமஃ । யத்வாக்யதோ தர்ம இதீதரஃ ஸ்திதோ ந மந்யதே தஸ்ய நிவாரணம் ஜநஃ
Despised is the great transgression of one attached to nature who, having been instructed in righteous action, departs; when the law is spoken as duty and someone stands elsewhere, people do not reckon that he can be restrained.
விசக்ஷணோऽஸ்யார்ஹதி வேதிதும் விபோஃ அநந்தபாரஸ்ய நிவ்ரு'த்திதஃ ஸுகம் । ப்ரவர்தமாநஸ்ய குணைரநாத்மநஃ ததோ பவாந் தர்ஶய சேஷ்டிதம் விபோஃ
The discerning one should know the Lord’s withdrawing as the bliss beyond the limitless sea; show, then, from the qualities of one set in motion who is non‑self, what the Lord’s manifested conduct has been.
த்யக்த்வா ஸ்வதர்மம் சரணாம்புஜம் ஹரேஃ பஜந் அபக்வோऽத பதேத் ததோ யதி । யத்ர க்வ வாபத்ரமபூதமுஷ்ய கிம் கோ வார்த ஆப்தோऽபஜதாம் ஸ்வதர்மதஃ
Having abandoned his proper duty — the lotus of footprints of the Lord — even an unripe votary will fall; where then was there any harm for him? Who, having taken refuge, gained anything by abandoning his own duty?
(இம்த்ரவம்ஶா) தஸ்யைவ ஹேதோஃ ப்ரயதேத கோவிதோ ந லப்யதே யத்ப்ரமதாமுபர்யதஃ । தல்லப்யதே துஃகவதந்யதஃ ஸுகம் காலேந ஸர்வத்ர கபீரரம்ஹஸா
For that very reason one skilled should endeavour: what is attained is not obtained by roaming about; what appears like sorrow elsewhere is acquired as happiness in time, deeply and with secrecy everywhere.
(வம்ஶஸ்த) ந வை ஜநோ ஜாது கதஞ்சநாவ்ரஜேத் முகும்தஸேவ்யந்யவதங்க ஸம்ஸ்ரு'திம் । ஸ்மரந் முகும்தாங்க்ர்யுபகூஹநம் புநஃ விஹாதுமிச்சேந்ந ரஸக்ரஹோ ஜநஃ
No person ever entirely breaks away from transmigration merely by serving another of Mukunda’s limb‑forms; remembering to hide himself at Mukunda’s feet again and again, a man will not wish to abandon the taste for worldly attachment.
இதம் ஹி விஶ்வம் பகவாநிவேதரோ யதோ ஜகத்ஸ்தாநநிரோதஸம்பவாஃ । தத்தி ஸ்வயம் வேத பவாம்ஸ்ததாபி வை ப்ராதேஶமாத்ரம் பவதஃ ப்ரதர்ஶிதம்
Indeed this world is not other than the Lord, because the world’s positions arise from the restraint of being; yet he himself knows you — and even so has merely shown you a small realm.
த்வமாத்மநாத்மாநமவேஹ்யமோகத்ரு'க் பரஸ்ய பும்ஸஃ பரமாத்மநஃ கலாம் । அஜம் ப்ரஜாதம் ஜகதஃ ஶிவாய தந் மஹாநுபாவாப்யுதயோऽதிகண்யதாம்
You, O spotless seer, behold the self in the self of another: the supreme of persons, the supreme self’s art. May that unborn, the life of the created world and auspiciousness, be attained by the great‑souled ones!
இதம் ஹி பும்ஸஸ்தபஸஃ ஶ்ருதஸ்ய வா ஸ்விஷ்டஸ்ய ஸூக்தஸ்ய ச புத்திதத்தயோஃ । அவிச்யுதோऽர்தஃ கவிபிர்நிரூபிதோ யதுத்தமஶ்லோக குணாநுவர்ணநம்
This human, whether born of austerity, learning, or gifted hymns, has an unerring theme that poets have defined: the highest verse describing virtues to be extolled.
(இம்த்ரவம்ஶா) அஹம் புராதீதபவேऽபவம் முநே தாஸ்யாஸ்து கஸ்யாஶ்சந வேதவாதிநாம் । நிரூபிதோ பாலக ஏவ யோகிநாம் ஶுஶ்ரூஷணே ப்ராவ்ரு'ஷி நிர்விவிக்ஷதாம்
(Indravamsha) O sage, I was present in ancient times and will be again; to whom are servants given among those like Vedas? Even a child among yogins, described, listened attentively to the sages' ministrations.
தே மய்யபேதாகிலசாபலேऽர்பகே தாந்தேऽத்ரு'தக்ரீடநகேऽநுவர்திநி । சக்ருஃ க்ரு'பாம் யத்யபி துல்யதர்ஶநாஃ ஶுஶ்ரூஷமாணே முநயோऽல்பபாஷிணி
Those who received me in childhood — simple, gentle, playful yet restrained — showed compassion equally and had compatible sight; the ascetics attending them spoke little while serving.
உச்சிஷ்டலேபாநநுமோதிதோ த்விஜைஃ ஸக்ரு'த்ஸ்ம புஞ்ஜே ததபாஸ்தகில்பிஷஃ । ஏவம் ப்ரவ்ரு'த்தஸ்ய விஶுத்தசேதஸஃ தத்தர்ம ஏவாத்மருசிஃ ப்ரஜாயதே
Delighted by leftover food smeared upon the face by twice-born ones, I tasted it once and thus committed no sin; for one engaged like this, with a purified mind, duty itself becomes the soul's delight.
(வம்ஶஸ்த) தத்ராந்வஹம் க்ரு'ஷ்ணகதாஃ ப்ரகாயதாம் அநுக்ரஹேணாஶ்ர்ரு'ணவம் மநோஹராஃ । தாஃ ஶ்ரத்தயா மேऽநுபதம் விஶ்ர்ரு'ண்வதஃ ப்ரியஶ்ரவஸ்யங்க மமாபவத் ருசிஃ
(Vansastha) There I sang stories of Krishna that delighted and captivated the mind by grace; attentive to them with faith, my taste for that pleasing hearing grew as a dear relish.
(இம்த்ரவம்ஶா) தஸ்மிம்ஸ்ததா லப்தருசேர்மஹாமதே ப்ரியஶ்ரவஸ்யஸ்கலிதா மதிர்மம । யயாஹமேதத் ஸதஸத்ஸ்வமாயயா பஶ்யே மயி ப்ரஹ்மணி கல்பிதம் பரே
(Indravamsha) At that time, with great discernment, my taste was gained; my mind, unsteady from that sweetest hearing, fell into error; by whatever wrong-doing both good and bad I see conceived in me a Brahman placed beyond.
இத்தம் ஶரத் ப்ராவ்ரு'ஷிகாவ்ரு'தூ ஹரேஃ விஶ்ர்ரு'ண்வதோ மேऽநுஸவம் யஶோऽமலம் । ஸங்கீர்த்யமாநம் முநிபிர்மஹாத்மபிஃ பக்திஃ ப்ரவ்ரு'த்தாऽऽத்மரஜஸ்தமோபஹா
Thus, through autumn and monsoon, hearing of Hari spread my immaculate fame; the great sages, singing hymns, awakened devotion, and the self-purifying flame of worship burned away ignorance.
(அநுஷ்டுப்) தஸ்யைவம் மேऽநுரக்தஸ்ய ப்ரஶ்ரிதஸ்ய ஹதைநஸஃ । ஶ்ரத்ததாநஸ்ய பாலஸ்ய தாந்தஸ்யாநுசரஸ்ய ச
(Anushtup) For me so enamored and dependent, with trembling, for the faithful child and the obedient disciple who is restrained by discipline.
ஜ்ஞாநம் குஹ்யதமம் யத்தத் ஸாக்ஷாத்பகவதோதிதம் । அந்வவோசந் கமிஷ்யந்தஃ க்ரு'பயா தீநவத்ஸலாஃ
That most secret knowledge, directly spoken by the Lord, they recited: those who go by it, led by compassion, are affectionate to the lowly.
யேநைவாஹம் பகவதோ வாஸுதேவஸ்ய வேதஸஃ । மாயாநுபாவமவிதம் யேந கச்சந்தி தத்பதம்
By whom I am taken as the divination of the Lord Vasudeva — by whose power the ignorant experience of illusion vanishes and they reach that state.
ஏதத் ஸம்ஸூசிதம் ப்ரஹ்மந் தாபத்ரயசிகித்ஸிதம் । யதீஶ்வரே பகவதி கர்ம ப்ரஹ்மணி பாவிதம்
This was intimated: Brahman treats the threefold afflictions; if the Lord wills, action is invested in Brahman.
ஆமயோ யஶ்ச பூதாநாம் ஜாயதே யேந ஸுவ்ரத । ததேவ ஹ்யாமயம் த்ரவ்யம் ந புநாதி சிகித்ஸிதம்
The disease born in beings that arises through strict observance — that very worldly substance does not cure when treated;
ஏவம் ந்ரு'ணாம் க்ரியாயோகாஃ ஸர்வே ஸம்ஸ்ரு'திஹேதவஃ । த ஏவாத்மவிநாஶாய கல்பந்தே கல்பிதாஃ பரே
Thus the various modes of action among men become causes for continued worldly existence; they are contrived only for the destruction of the self and are therefore imagined as transient.
யதத்ர க்ரியதே கர்ம பகவத் பரிதோஷணம் । ஜ்ஞாநம் யத் தத் அதீநம் ஹி பக்தியோகஸமந்விதம்
That action which here is performed to please the Lord, and the knowledge that is subordinated to it—these are accompanied by the yoga of devotion.